Alles over tetanus (prik) bij je kind

Wat is tetanus?

Tetanus is een ernstige ziekte die wordt veroorzaakt door de tetanusbacterie, ‘Clostridium tetani’. De bacterie kan via een vuile wond in het lichaam van je kind komen. Denk bijvoorbeeld aan straatvuil, mest of aarde. Je kind kan de bacterie ook oplopen via een dierenbeet (zoals een hondenbeet) of brandwond.

De bacterie maakt een gifstof aan die via het bloed binnendringt. Daarna gaat het gif via de zenuwen naar de hersenen. Vroeger overleden er jaarlijks 50 mensen aan tetanus. In Nederland krijgt je kind daarom een vaccinatie tegen tetanus waardoor de ziekte bijna niet meer voorkomt.

Lees meer: Deze kinderziektes zijn gevaarlijk tijdens de zwangerschap

Wat is de oorzaak van tetanus?

Is je kind niet ingeënt, dan kan hij de tetanusbacterie oplopen als er straatvuil in een open wond komt. Ook door een beet van een huisdier, zoals een hond, konijn, kat of cavia, kan je kind tetanus krijgen. Mensen kunnen elkaar niet besmetten.

Welke symptomen bij tetanus?

Het eerste teken van tetanus is vaak stijfheid rond de wond. Ook kan je kind last krijgen van pijnlijke spierkrampen. Door die spierkrampen kan hij moeite krijgen met slikken en ademhalen. Het kan zelfs zo erg zijn dat je kind helemaal verkrampt. Zijn lichaam kan helemaal verkrampen en kromtrekken. Zonder goede behandeling is tetanus dodelijk.

Is tetanus besmettelijk?

Nee, mensen kunnen elkaar niet besmetten met tetanus. Je kind kan tetanus alleen krijgen als de bacterie via een wond in zijn lichaam komt. Bijvoorbeeld als er straatvuil, stof, mest of aarde in een open wond komt. Dat kan gebeuren als je kind op straat valt en zijn been openhaalt. Ook via een dierenbeet kan de bacterie in een wond terechtkomen, bijvoorbeeld als een dier vuil in zijn bek heeft.

Wanneer loopt je kind risico op tetanus?

Je kind kan op de volgende manieren besmet raken met tetanus:

• Wonden Je kind loopt kans op tetanus als er vuil in een wond zit. Het gaat om deze wonden:
  – Snij- of schaafwond waar straatvuil, aarde of mest in kan zitten
  – Dierenbeet (bijvoorbeeld van een hond of konijn)
  – Grotere tweede- of derdegraads brandwond

• Verre reis
  Maak je samen met je kind een verre reis en is het langer dan tien jaar geleden dat hij is ingeënt tegen tetanus? Dan is het verstandig om opnieuw een inenting te halen. Maak hiervoor een afspraak bij de GGD of je huisarts.

• Werk
  Er zijn beroepen waarbij je een groter risico loopt op besmetting met tetanus. Mensen met een van deze beroepen kunnen het best elke tien jaar opnieuw een prik halen:
  – Dierenartsen en veeartsen
  – Hoveniers
  – Land- en tuinbouwers
  – Veetelers
  – Mensen die vuilnis ophalen
  – Mensen die veel met paarden werken

Wat te doen bij een wond?

• Heeft je kind een schaaf- of snijwond waarin aarde, straatvuil of mest is gekomen? Spoel de wond dan goed schoon met water.

• Is je kind gebeten door een dier of een ander kind? Spoel de wond dan goed uit onder de kraan met lauw water. Is de wond groot? Dek hem na het afspoelen af met schoon verband of een schone doek.

• Heeft je kind een brandwond? Koel die meteen tien tot twintig minuten met lauw stromend water. Zit de wond onder de kleding van je kind? Trek de kleding dan zo snel mogelijk uit. Dit is een nieuwe richtlijn van de Nederlandse Brandwonden Stichting.

Lees meer: Brandwonden behandelen, wat moet je wel en niet doen?

Wanneer schakel je de huisarts in?

Bel de huisarts als je kind een bijtwond heeft. Het kan zijn dat hij een tetanusinjectie of antibiotica nodig heeft. Ook bij snij- of schaafwonden waar mogelijk vuil in zit, is het slim om meteen contact op te nemen met je huisarts. Dat geldt zeker voor de volgende gevallen:

• Als het (meer dan) tien jaar geleden is dat je kind voor het laatst tegen tetanus is ingeënt.

• Als je kind nog nooit tegen tetanus is ingeënt.

• Als je niet weet of je kind is ingeënt tegen tetanus.

• Als de afweer van je kind is verminderd door bijvoorbeeld medicijnen.

Wanneer krijgt je kind de tetanusprik?

Om tetanus te voorkomen, wordt je kind vier keer tegen tetanus ingeënt.
De prik tegen tetanus gaat samen met difterie, kinkhoest, polio, Hib-ziekte en hepatitis B in een vaccin. Dit heet de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie. Alle vaccinaties worden op het consultatiebureau gegeven.

Je kind krijgt de vaccinatie bij 3, 5 en 12 maanden. Ben je als moeder niet tijdens de zwangerschap ingeënt (de 22-weken-prik, tegen difterie, kinkhoest en tetanus), dan krijgt je baby de eerste vaccinatie niet met 3 maanden maar met 2 maanden.

Als je kind 5 jaar is, krijgt hij de DKTP-vaccinatie nog een keer. De bescherming van eerdere prikken neemt na een tijd af.

Als je kind 14 jaar is, wordt de vaccinatie nogmaals herhaald, maar dan zonder kinkhoest erin: de DTP-inenting. Deze prik beschermt langdurig tegen deze ziekten. De vaccinatie tegen kinkhoest is dan niet meer nodig, omdat de ziekte op deze leeftijd minder ernstig is en geen ernstige complicaties meer veroorzaakt.

Hoe lang is de prik tegen tetanus geldig?

Als je kind alle prikken heeft gehad, is hij voor tien jaar beschermd. De inentingen beschermen hem dus niet voor de rest van zijn leven.

Lees meer: Alles over de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie

Kan de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie bijwerkingen veroorzaken?

Na de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie kan je kind last hebben van een aantal bijwerkingen. Dit gebeurt bij ongeveer één op de drie kinderen. Meestal begint dat op de dag van de inenting en duren de bijwerkingen maximaal twee dagen. Maar je kind kan ook helemaal geen bijwerkingen krijgen.

Bijwerkingen op de dag van de vaccinatie kunnen zijn:

• Slaperig

• Hangerig of huilerig

• Koorts

• Reacties op of rondom de prikplek

Lees meer: Koorts bij baby en koorts bij kinderen

Tot een paar dagen na de prik kan het plekje op zijn been of arm waar geprikt is rood, warm en gezwollen zijn. Dit kun je zo veel mogelijk voorkomen door de plek meteen na de vaccinatie te masseren. Bij baby’s die in de benen zijn geprikt, kun je fietsbewegingen maken met de benen, terwijl je kind op zijn rug ligt. Zo verdeelt het vaccin zich beter in de spieren en irriteert het minder. Je kunt ook een washandje nat maken met lauw water en op de plek leggen. Na ongeveer drie uur na de vaccinatie kun je beter van de plek afblijven, want dan is de plek extra gevoelig.

Heftige bijwerkingen kunnen zijn:

• Heel zelden treden op de dag van de inenting heftiger bijwerkingen op. Dat gebeurt bij ongeveer 1 op de 1000 kinderen. Een kind huilt dan bijvoorbeeld urenlang erg hard.

• Soms verkleuren de benen na de eerste prikken, of wordt een kind ineens slap en wit en reageert hij niet. Dit gebeurt bij minder dan 1 op de 3000 kinderen. Dit kan er eng uitzien, maar gaat vaak vanzelf weer over. Vertrouw je het niet? Bel dan altijd de huisarts of de HAP op.

• Kinderen van één jaar krijgen soms hoge koorts. Minder dan 1 op de 10.000 kinderen krijgt een koortsstuip. Als dat gebeurt, is dat meestal na de vierde DKTP-Hib-HepB-vaccinatie. Deze kinderen hebben een aangeboren aanleg voor koortsstuipen.

Lees meer: Bijwerkingen vaccinaties: wat kun je per prik verwachten?

Wanneer heb je geen tetanusprik nodig?

Als je kind alle prikken tegen tetanus heeft gehad en jonger is dan twintig jaar, hoeft hij geen tetanusprik te krijgen. Ook hoeft hij geen tetanusprik te krijgen als hij minder dan tien jaar geleden nog een tetanusvaccinatie heeft gehad. Een tetanusprik is ook niet nodig als de wond schoon is, als het om een eerstegraads brandwond gaat zonder blaren of als de tweede- of derdegraads brandwond klein is.

Mag je kind naar het kinderdagverblijf?

Je kind mag naar het kinderdagverblijf of naar school als hij tetanus heeft en zich verder goed voelt. Kinderen kunnen elkaar niet besmetten met tetanus.

Risico’s tetanus en zwangerschap en borstvoeding

Mensen kunnen elkaar niet besmetten met tetanus. Ben je zwanger en nog niet ingeënt tegen tetanus? Dan kun je zonder risico worden gevaccineerd. Dit heeft geen gevolgen voor je ongeboren kind. Ook als je borstvoeding geeft, kun je worden ingeënt tegen tetanus. Laat wel altijd aan je huisarts weten dat je zwanger bent of borstvoeding geeft.

Valt tetanus binnen Rijksvaccinatieprogramma?

Sinds 1957 wordt de tetanusvaccinatie aangeboden aan alle kinderen in Nederland via het Rijksvaccinatieprogramma. Voordat de inenting werd ingevoerd, overleden er in ons land elk jaar ongeveer vijftig mensen aan deze ziekte. Tegenwoordig komt het slechts een enkele keer voor dat een kind tetanus krijgt. Het gaat dan meestal om een kind dat niet gevaccineerd is en een kleine verwonding heeft. Als kinderen met een risicovolle wond in het ziekenhuis terechtkomen, worden ze vaak extra gevaccineerd.

Op vakantie en tetanusvaccinatie

Iedereen die een verre reis gaat maken, wordt geadviseerd om zich te laten inenten tegen tetanus. Dit kan de DTP-prik zijn of een ‘losse’ tetanusprik. Meestal krijg je de DTP-prik, omdat deze ook beschermt tegen difterie en polio.

Lees meer: Reisvaccinaties voor kinderen, wanneer is het nodig?

Kan je kind vaker tetanus krijgen?

Heeft je kind tetanus gehad? Dan is hij daarna niet automatisch beschermd tegen een nieuwe besmetting. In het bloed moet een bepaald niveau van antistoffen zitten om de bacterie meteen aan te vallen als die in het lichaam komt. Dit niveau bereik je alleen door middel van een vaccinatie.

NeusspraysBij bol

Bekijk

Leidapharm ORSBij vitamines.com

Bekijk

InhalatiedampBij bol

Bekijk

Middelen tegen hoestenBij bol

Bekijk

OorthermometerBij bol

Bekijk

Droge huid sprayBij Look Fantastic

Bekijk

Waterpokkenschuim mousseBij De Online Drogist

Bekijk

Bron: Rijksvaccinatieprogramma, AJN Jeugdartsen, Zorgboog.nl