Bevallen van een stilgeboren baby: dit kun je verwachten

Hoe vaak komt een stilgeboorte voor?

In Nederland overlijden er jaarlijks ongeveer vier op de duizend baby's bij een zwangerschap vanaf vierentwintig weken. Vanaf zevenendertig weken daalt dit aantal naar één tot twee op de duizend baby's. Bij elke zwangerschap is er een kleine kans dat de ontwikkeling misloopt, wat kan gebeuren tijdens de hele zwangerschap of vlak voor en tijdens de bevalling.

Wat is het verschil tussen een miskraam en een stilgeboren baby?

Het verschil zit in de termijn van de zwangerschap. Verlies je de baby in de eerste zestien weken van de zwangerschap, dan spreken we medisch gezien van een miskraam. Overlijdt de baby na de zestiende week, dan is de officiële term een stilgeboorte of 'intra-uteriene vruchtdood' (iuvd). Hoewel de medische term voor je persoonlijke verdriet waarschijnlijk niet uitmaakt, is het nuttig om te weten welke woorden zorgverleners gebruiken in je dossier.

Wat is de oorzaak van een stilgeboorte?

Een stilgeboorte ontstaat vaak door problemen met de aanleg van de placenta of door een aangeboren afwijking, al vinden artsen soms ook na uitgebreid onderzoek geen duidelijke oorzaak. Voor veel ouders is het belangrijk om de reden te achterhalen. Bekende medische oorzaken zijn:

• Placentaloslating of slechte groei, wat soms samengaat met het HELLP-syndroom. Dit is verantwoordelijk voor zo'n zestig procent van de stilgeboortes.

• Erfelijke of ernstige aangeboren afwijkingen waardoor de baby niet levensvatbaar is.

• Rhesusziekte, waarbij antistoffen van de moeder het bloed van de baby afbreken.

• Infecties tijdens de zwangerschap, zoals listeriose, toxoplasmose of rodehond.

• Het tweelingtransfusiesyndroom (TTS) bij een eeneiige tweeling.

• Afwijkingen aan de vorm van de baarmoeder.

• Medische aandoeningen bij de moeder, zoals diabetes mellitus.

• Acute complicaties tijdens de bevalling zelf bij een verder gezonde baby.

Soms wordt de oorzaak van stilgeboorte na de bevalling zichtbaar of blijkt dit uit onderzoek bij de baby. Dit onderzoek is niet verplicht, de ouders besluiten of ze dit wel of niet willen. En regelmatig wordt er geen oorzaak gevonden.

Hoe merk je dat een baby in de buik is overleden?

Vaak merk je dit doordat de baby aanzienlijk minder of niet meer beweegt in de buik. Soms gaat dit gepaard met plotselinge, hevige buikpijn of bloedverlies. De verloskundige luistert bij twijfel altijd direct of er een hartslag is. Is er geen hartslag, dan stuurt de verloskundige je direct door naar het ziekenhuis voor een hartfilmpje en echo-onderzoek. Een slechte uitslag van een medische echo kan ook reden zijn om de zwangerschap medisch af te breken.

Wat moet je doen als je de baby niet voelt bewegen?

Voel je de baby twaalf tot vierentwintig uur minder bewegen, ga dan op je linkerzij liggen en neem een uur de tijd om je puur te concentreren op je buik. Duw eventueel zachtjes tegen je buik om een reactie uit te lokken. Voel je na dit uur nog steeds niets of ben je extreem bezorgd? Bel dan direct je verloskundige of gynaecoloog. Lees hier meer over wanneer je de verloskundige altijd direct moet bellen.

Bevallen van een stilgeboren baby: afwachten of inleiden?

Na de diagnose kun je wachten tot de bevalling vanzelf begint, of je kiest ervoor om de bevalling medisch te laten inleiden. Omdat natuurlijk afwachten enkele weken kan duren, kiezen de meeste moeders voor inleiden. Je krijgt dan thuis of in het ziekenhuis medicijnen om de baarmoedermond voor te bereiden, gevolgd door weeënopwekkers. Artsen adviseren doorgaans om in het ziekenhuis te bevallen, al kun je in overleg met de gynaecoloog soms thuis met je eigen verloskundige bevallen.

Waarom doen artsen liever geen keizersnede bij een stilgeboorte?

Een natuurlijke bevalling is fysiek veiliger voor de moeder en draagt daarnaast actief bij aan het mentale rouwproces. Volgens gynaecoloog Koen Deurloo wordt een keizersnede daarom echt alleen uitgevoerd als het medisch absoluut noodzakelijk is. Een keizersnede blijft een zware buikoperatie met extra risico's op complicaties en een veel langer herstelproces. Door de weeën op te vangen en de baby zelf ter wereld te brengen, verloopt de overgang naar het afscheid geleidelijker.

Hoe verloopt de bevalling bij een stilgeboorte?

De bevalling vindt plaats in een gewone verloskamer in het ziekenhuis, waar je meestal medicatie krijgt om de weeën op te wekken. Je krijgt standaard een eenpersoonskamer waar je partner continu bij je kan blijven. Het op gang brengen van de weeën kan soms enkele dagen duren, afhankelijk van de zwangerschapstermijn. Bij de bevalling van een overleden baby is er een verhoogde kans dat de placenta niet vanzelf loslaat; in dat geval verwijdert de arts deze naderhand onder narcose in de operatiekamer.

Welke pijnbestrijding is mogelijk bij een stilgeboren baby?

Je kunt kiezen voor krachtige pijnbestrijding, zoals een ruggenprik of een injectie met morfine, zodat je de pijn van de weeën niet of amper voelt. Bevallen van een overleden baby is extreem zwaar. Morfine maakt je wat suf en slaperig, terwijl je met een ruggenprik de bevalling bewust blijft meemaken. Bespreek met de gynaecoloog welke optie voor jouw persoonlijke rouwverwerking de beste is.

Wat gebeurt er direct na de geboorte?

Je kiest helemaal zelf of je de baby direct wilt zien en vasthouden, of dat je de verpleging vraagt om dit eerst voor je te doen. Verpleegkundigen kunnen de baby bekijken, beschrijven en foto's of video's maken voor een later moment. Voor de verwerking blijkt het vaak uiterst waardevol om op enig moment kennis te maken met je kind. De baby kan direct warm in een doek bij je op de borst worden gelegd als jij daar behoefte aan hebt.

Hoe ziet een stilgeboren baby eruit?

De huid is vaak veel donkerder of grauwer dan bij een levende baby en kan bij een vroege geboorte sterk doorschijnend zijn. Het hoofd is soms licht vervormd omdat de schedel nog erg zacht is. Mocht de baby wat langer geleden zijn overleden, dan laat de huid soms op bepaalde plekken los. Is de baby overleden door een fysieke afwijking, dan is dit vaak zichtbaar. Ouders ervaren dit moment, ondanks het verdriet, vaak als een prachtig moment vol trots en overweldigende liefde.

Lees ook: Lieke en Koen lieten hun overleden baby Dex balsemen: ‘Vrienden hebben ons even kunnen zien als gezin’

Hoe kun je afscheid nemen en rouwen na een stilgeboorte?

Je mag de baby mee naar huis nemen om in je eigen, vertrouwde omgeving in rust afscheid te nemen en kostbare herinneringen te maken. De watermethode is een veelgebruikte techniek: je legt de baby in een schaal met gekoeld water. De huid kleurt hierdoor roze, wordt steviger en laat niet los.

Bij een zwangerschap na vierentwintig weken ben je wettelijk verplicht om je baby te laten begraven of cremeren en moet je hem aangeven bij de burgerlijke stand. Voor deze termijn mag je dit volledig zelf beslissen.

Lees ook: Je baby verliezen tijdens de geboorte: hoe ga je om met dit verdriet?

Hoe stop je het op gang komen van borstvoeding?

Om te voorkomen dat je lichaam moedermelk produceert, geeft de gynaecoloog vaak direct na de bevalling medicatie die deze aanmaak remt. Zeker als je dicht bij de uitgerekende datum bevalt, gaat je lichaam melk produceren, wat mentaal erg zwaar kan zijn. Treedt er toch stuwing op, draag dan een strakke beha en gebruik verkoelende kompressen.

Lees ook: Stefanie maakte de film Melk: ‘Wat gebeurt er als een vrouw na een doodgeboren kind doorgaat met kolven?’

Heb je recht op kraamverzorging na een stilgeboorte?

Ja, je hebt het wettelijke recht op kraamzorg om je lichamelijk te laten controleren en te ondersteunen in het huishouden. Dit helpt jullie om ruimte te maken voor het rouwproces en het regelen van de uitvaart. Kraamzorgorganisaties sturen vaak een ervaren kraamverzorgende die gespecialiseerd is in de opvang na een verlies.

Kies je voor een geboortekaart of een overlijdensbericht?

Jullie bepalen volledig zelf op welke manier jullie de buitenwereld informeren. Veel ouders vinden het verzenden van een gecombineerde geboorte- en rouwkaart prettig, zodat de omgeving in één keer op de hoogte is van de situatie. Dit voorkomt onbedoeld pijnlijke vragen. Ook een kennisgeving in de krant of een digitaal condoleanceregister is een veelgekozen optie.

Weer zwanger worden na een stilgeboorte: wanneer kan dat?

Er staat geen vaste termijn voor een nieuwe zwangerschap; dit hangt volledig af van je fysieke herstel en jullie emotionele ruimte. De eerste zes weken na de bevalling raden artsen penetratie af om infecties te voorkomen. Wil je opnieuw proberen zwanger te raken, plan dan eerst een gesprek met je gynaecoloog om mogelijke risicofactoren te bespreken en afspraken te maken over extra controles.

Lees ook: Roos’ bevallingsverhaal: ‘Het hart van mijn baby klopt niet en ik moet bevallen van een overleden kind’

Bronnen: Isala.nl, LUMC, Radboud UMC, Steunpuntnova.nl