Geelzucht bij pasgeboren baby’s

Geelzucht bij pasgeboren baby's

Ongeveer de helft van alle pasgeboren baby’s ziet wat geel de eerste dagen na de geboorte. Deze geelzucht (icterus neonatorum) verdwijnt meestal vanzelf, zeker met behulp van daglicht. Maar hoe komt het dat een baby soms geel ziet? Hoelang duurt het voordat de gelige kleur van de huid verdwenen is, hoe zit dat bij borstvoeding en is het echt altijd onschuldig?

Geelzucht bij baby’s

Het is normaal dat een baby op de tweede tot derde dag na de geboorte wat geel gaat zien. Bijna de helft van alle kinderen hebben dit in meer of mindere mate. Baby’s met geelzucht zien vaak eerst geel in het gezicht, daarna verkleuren ook de buik, rug en ledematen. Als het langer duurt, kan ook het oogwit geel worden. Baby’s zijn vaak ‘op hun geelst’ tussen dag drie en dag vijf na de geboorte. Daarna verdwijnt de gelige kleur bij de meeste baby’s vanzelf. Bij baby’s die borstvoeding krijgen, kan geelzucht wat langer duren, soms wel een paar weken. Dit wordt ook wel moedermelkgeelzucht genoemd.

Oorzaak gele huid baby

‘Normale’ fysiologische geelzucht wordt veroorzaakt door ophoping van bilirubine in het bloed. Bilirubine is de gele kleurstof die ontstaat bij de afbraak van oude rode bloedcellen. Baby’s hebben bij de geboorte veel meer rode bloedcellen dan een volwassenen en er komt dus heel veel bilirubine vrij bij de afbraak. Ook vernieuwen de cellen van een pasgeboren baby zich veel sneller dan die van volwassenen. De lever zorgt ervoor dat de bilirubine oplosbaar in water wordt. Daarna gaat het via gal naar de darmen en vindt het zo een weg naar buiten. Maar 2 procent wordt via urine uitgescheiden. Doordat de lever van een pasgeboren baby nog niet helemaal rijp is, kan hij niet alle bilirubine verwerken. Dat wat achterblijft in het lichaam komt dan via het bloed terecht in de slijmvliezen en onder de huid. Hierdoor kan je baby geel gaan zien.

Kans op geelzucht

Het is dus heel normaal dat een baby na de geboorte wat gelig wordt. Maar er zijn kinderen die een grotere kans hebben om geelzucht te krijgen: baby’s die meer dan twee weken te vroeg zijn geboren, baby’s die borstvoeding krijgen waarbij de melkproductie onvoldoende op gang komt en baby’s die bij de geboorte blauwe plekken of bloeduitstortingen hebben opgelopen of stress hadden tijdens de bevalling. Ook pasgeborenen met een infectie, hebben grote kans op een (vaal)gele huidskleur. Heb je diabetes, dan is de kans dat je baby geel gaat zien ook groter.

Risico’s geelzucht

Normale geelzucht, zoals hierboven beschreven, is ongevaarlijk voor je pasgeboren baby. Toch wordt een gele baby altijd goed in de gaten gehouden door de verloskundige: een veel te hoog bilirubinegehalte kan onomkeerbare schade aan de hersenen veroorzaken. De medische term hiervoor is kernicterus en uit zich in grove, onwillekeurige bewegingen, slechthorendheid, tandverkleuring, afwijkende oogbewegingen en soms ook een verstandelijke handicap. Schrik niet: dit is een scenario dat makkelijk kan worden voorkomen en in de westerse wereld nauwelijks voorkomt.

Reden voor onderzoek gele baby

Is je baby wat geel, dan let de verloskundige op de intensiteit van de gele kleur, waar het lichaam van je baby geel is, of de mondslijmvliezen en het oogwit geel zijn en of de baby wel alert is, niet suf of apathisch is, en goed drinkt en poept. Is er twijfel of het wel om de ‘gewone’ geelzucht gaat die veel baby’s krijgen, dan wordt er in het ziekenhuis wat bloed bij je baby afgenomen en gecontroleerd.

Er zal bloedonderzoek worden gedaan in de volgende gevallen:

  • Als je baby binnen 24 uur na de geboorte geel wordt.
  • Als de moeder antistoffen aanmaakt tegen een bepaalde bloedgroep waardoor een eerdere baby erg geel is geworden.
  • Als je baby langer dan zes weken geel blijft.
  • Als je baby niet wil drinken, sloom is en erg geel ziet.
  • Als je baby niet alleen geelzucht heeft, maar ook witte ontlasting en/of donkergekleurde urine heeft.
  • Als het vermoeden bestaat dat je baby een infectie heeft.
  • Als er te veel bilirubine in het bloed zit

Bij een normaal bilirubinegehalte hoeft er uiteraard niets te gebeuren en mag je baby weer mee naar huis. Bij een verhoogde concentratie, maar niet té hoog, mag je baby mee naar huis, maar moet hij de volgende dag waarschijnlijk weer geprikt worden. Is de bilirubineconcentratie echt te hoog, dan wordt je baby in het ziekenhuis direct onder een blauwe lamp gelegd. Het blauwe licht van deze lichttherapie maakt het gemakkelijker voor de bilirubine om te worden verwerkt en uitgescheiden via de ontlasting.

Dit kun je zelf doen bij geelzucht

Als je baby geel ziet, kun je een paar dingen doen om te voorkomen dat hij té geel wordt.

  1. Ga zo veel mogelijk met je baby bij het raam staan, of zet zijn wieg voor het raam zodat hij indirect zonlicht krijgt. Doe hem alleen een luier en eventueel een mouwloos rompertje aan, zodat een zo groot mogelijk oppervlakte van de huid het licht kan opvangen. Let op dat je baby het niet te warm krijgt door de zon die door het raam schijnt. Mooi weer? Leg je baby dan buiten in de wandelwagen. Let wel goed op zijn temperatuur en leg je baby niet in de directe zon; daar kan zijn huid nog niet tegen.
  2. Bilirubine wordt voor 98 procent uitgescheiden via de ontlasting. Voed je baby daarom zo vaak mogelijk als hij wat geel ziet. Meer eten zorgt immers voor meer poepluiers. Luister niet naar het advies van sommige mensen om je baby water te geven. Als zijn maag is gevuld met water, zal hij minder aan de borst drinken en dus minder hoeven poepen. Bovendien kan een teveel aan water zelfs gevaarlijk zijn: dit kunnen de niertjes van je baby niet goed verwerken en het kan in het ergste geval leiden tot een watervergiftiging.
  3. Wil je borstvoeding gaan geven? In het meconium, de eerste zwarte ontlasting van je baby, zit bilirubine. Colostrum, de eerste moedermelk, helpt je baby de meconium kwijt te raken.

Moedermelkgeelzucht

Krijgt je baby borstvoeding en wordt hij pas na een week geel of gaat de geelzucht na de eerste week niet over, dan kan er sprake zijn van moedermelkgeelzucht. De oorzaak hiervan is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het iets te maken met bepaalde eiwitten in moedermelk die ervoor zorgen dat de bilirubine niet goed wordt afgebroken. Moedermelkgeelzucht is op zijn hoogtepunt tussen de tiende en twintigste dag na de geboorte, maar kan ook twee tot drie maanden aanhouden. Zolang je kind goed drinkt, voldoende aankomt, alert is en genoeg plasluiers heeft, is er niets aan de hand. Je kunt dan gewoon doorgaan met het geven van borstvoeding en je zult zien dat de geelzucht vanzelf gaat.

Borstvoedingsgeelzucht

Moedermelkgeelzucht is wat anders dan borstvoedingsgeelzucht. Dit is geelzucht die in de eerste week ontstaat doordat de borstvoeding nog niet goed op gang is gekomen of omdat de baby om een andere reden niet voldoende drinkt. Kijk hier hoe je erachter komt of je baby genoeg drinkt uit de borst en hoeveel per dag een baby moet drinken.