Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Zelf babyvoeding maken: groentehapjes en fruithapjes

Als je baby tussen de vier en zes maanden oud is, kun je vaste voeding introduceren, zoals gepureerde groente en fruit. Je kunt kiezen voor een potje of zelf babyvoeding maken. Lees hier de voor- en nadelen en leer hoe je zelf een gezond en lekker groente- of fruithapje voor je baby maakt.

In samenwerking met expert

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Oefenhapjes baby

De eerste hapjes van je baby worden ook wel oefenhapjes of bijvoeding genoemd. Als je baby tussen de vier en zes maanden oud is, mag je hem voor het eerst vaste voeding geven. Je kunt beginnen met pap van rijstebloem en gepureerde groente- en fruithapjes. Deze oefenhapjes geef je naast de gewone melkvoedingen en zijn bedoeld om te wennen aan vast voedsel. Is je baby zes maanden oud, dan heeft hij de extra babyvoeding pas echt nodig. Vanaf acht maanden vervangt de vaste voeding stap voor stap de melkvoeding, zodat je baby als hij één jaar is met de pot mee kan eten.

Advertentie

Tip: Gebruik bij de oefenhapjes een kunststof lepel in plaats van metaal. Kunststof is zachter en minder ‘koud’ dan metaal en voelt daardoor een stuk prettiger aan voor je baby. Heb jij ze al in huis?

Vanaf wanneer de eerste hapjes?

Het Voedingscentrum geeft het advies om te starten met het geven van oefenhapjes als je baby tussen de vier en zes maanden oud is. Het gaat dan om kleine hapjes zodat je baby kan oefenen met happen en wennen aan de smaak en structuur van vaste voeding. Oefenhapjes vervangen de borst- of flesvoeding nog niet.

Lees ook: Zo weet je of je baby toe is aan oefenhapjes

De eerste oefenhapjes worden niet voor niets zo genoemd, het is een verkenningsfase. Zo’n nieuwe vaardigheid als eten onder de knie krijgen, is best ingewikkeld voor je baby. De beweging van zijn tong, de nieuwe smaak, geur en textuur van vaste voeding en het vervolgens doorslikken: voor je baby is het allemaal nieuw. Door tijdig te beginnen met het aanbieden van vaste babyvoeding, geef je je baby ruimschoots de tijd om eraan te wennen, zonder dat er druk op ligt. Vaste voeding leren eten, is een ontwikkeling die net als leren lopen en praten in stappen verloopt.

Vanaf zes maanden heeft je baby naast de borst- en flesvoeding de oefenhapjes echt nodig. Rond deze leeftijd heeft hij namelijk behoefte aan meer energie en voedingsstoffen, dan hij uit moedermelk of flesvoeding kan halen. Vanaf acht maanden gaat de vaste babyvoeding de melkvoeding stap voor stap vervangen.

Advertentie

Tip! Het Voedingscentrum heeft een leuke miniserie met filmpjes over de verschillende fases van het leren eten.

Babyvoeding: voedingsstoffen

Gevarieerde voeding voor je baby is niet alleen belangrijk voor z’n smaakontwikkeling, maar ook om ervoor te zorgen dat hij alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt. Vanaf zes maanden hebben baby’s naast borstvoeding of flesvoeding vaste babyvoeding nodig om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen.

Zo hebben baby’s vanaf zes maanden ijzer nodig. De hoeveelheid ijzer die in borstvoeding zit, is dan niet meer genoeg. Er bestaan potjes babyvoeding waar extra ijzer aan toe is gevoegd, maar dit soort toevoegingen zijn in principe onnodig. Zorg voor een gevarieerd eetpatroon en kies af en toe voor ijzerrijke producten, dan krijg je baby voldoende ijzer binnen. IJzer zit bijvoorbeeld in broccoli, peulvruchten, spinazie, volkorenbrood en vlees. Hier nog meer voeding met ijzer.

Baby’s hebben ook vet nodig voor hun ontwikkeling: de goede, onverzadigde vetten. Vet is onder andere belangrijk voor de groei van je kind, voor de weerstand en de motorische ontwikkeling. Als je zelf hapjes maakt, is het dus goed om tijdens de bereiding olijfolie of (vloeibare) boter te gebruiken. 

Advertentie

Potjesvoeding of zelfgemaakte babyvoeding: de voor- en nadelen

Uit onderzoek blijkt dat een groentemaaltijd of fruithap uit een potje net zo gezond is als babyvoeding zelf maken. Waar jij voor kiest hangt vooral af van wat er bij jou en je baby past. Het heeft allebei voor- en nadelen:  

Zelf babyvoeding maken

Voordelen:

  • Als je zelf babyvoeding maakt, weet je precies welke ingrediënten je baby binnenkrijgt. 
  • Je kunt zelf bepalen hoe fijn je het pureert. 
  • Je baby krijgt pure smaken te proeven (tenzij je verschillende groenten mixt). 
  • Je kunt eindeloos variëren met smaken. 
  • Zelf babyvoeding maken is over het algemeen goedkoper dan potjesvoeding. 

Nadelen:

  • Het kost wel wat tijd om zelf babyvoeding te maken. 
  • Je kookt soms twee keer op een dag, want je kind kan en mag nog niet alles eten wat jij eet. 
  • Soms hebben baby’s wat meer moeite met het verteren van zelfgemaakte babyvoeding.

Potjesvoeding

Voordelen:

  • Het grote voordeel van potjesvoeding is dat het weinig tijd kost. Even opwarmen en klaar. 
  • Potjes zijn handig voor onderweg: je hoeft het niet gekoeld te bewaren (als de verpakking nog niet open is geweest). 
  • De hoeveelheid voedingsstoffen in een potje voldoet aan de behoefte van je baby op de leeftijd die op het potje vermeld staat. 
  • Babyvoeding uit een potje is goed verteerbaar voor baby’s van de leeftijd die op het potje vermeld staat. 

Nadelen:

  • In een potje worden vaak verschillende groenten met elkaar gemengd, waardoor er een soort eenheidssmaak ontstaat. 
  • De smaak van het hapje wordt door het steriliseren ook nog wat afgevlakt.
  • Er zijn veel verschillende smaken potjesvoeding, maar je kan niet zo veel variëren als dat je met zelfgemaakte hapjes zou kunnen doen. 

Afwisselen kan natuurlijk ook: heb je wat minder tijd of geen zin om zelf babyvoeding te maken, dan kies je voor een potje. Heb je de juiste ingrediënten in huis en wat meer tijd, dan kun je iets lekkers maken voor je baby. Jij kijkt wat jou het beste uitkomt en je kind went aan verschillende smaken en structuren.

Wat geef je je baby?

Wil je je kind oefenhapjes gaan geven, begin dan met het geven van groente. Vanwege de aangeboren voorkeur voor zoet vindt je baby fruit direct lekker, maar groente is iets waar hij aan moet wennen. Tussen de vier en zes maanden staat een baby vaak beter open voor nieuwe smaken, dus daar valt winst te behalen.

Kies wel eerst voor groente met zachte smaken zoals bloemkool, wortels, pompoen, pastinaak of doperwten. Begin voorzichtig met een paar lepels. De darmen van je baby zijn nog niet gewend aan vast voedsel en moeten zich aanpassen, wat voor krampjes kan zorgen.

Zelf babyvoeding maken? Gebruik dan verse producten en voeg geen extra suiker of zout toe. Groenten uit pot of blik bevatten vaak meer zout dan goed is voor je baby. Het is ook belangrijk dat het voedsel de juiste dikte heeft. Begin met gepureerd voedsel en voeg eventueel wat water toe, is je kind hieraan gewend dan kan je zijn voeding steeds iets minder pureren en wat dikker laten.

Zelf babyvoeding maken: benodigdheden

Wil je zelf babyvoeding maken, dan is het belangrijk dat het voedsel goed gepureerd of geprakt wordt. Je biedt je kind dit aan via een lepeltje. Zodra je merkt dat dit goed gaat, kun je geleidelijk steeds meer structuur in de voeding laten. Tenzij je kiest voor de Rapley Methode, waarbij je je kind juist stukjes voedsel geeft die hij zelf in zijn mond kan stoppen. 

Zorg dat je de volgende dingen in huis hebt bij het starten eerste hapjes:

  1. Foodprocessor en verse groente of fruit

    Het pureren en prakken kan op allerlei manieren als je zelf babyvoeding wil maken. Je kunt een speciale babyblender of foodprocessor voor babyvoeding aanschaffen. Dat is een handig apparaat waarin je de groente of het fruit eerst kunt stomen en vervolgens kunt pureren. Maar met een gewone blender, staafmixer of keukenmachine kan het ook. Of je gebruikt gewoon een stamper of vork om het eten mee te prakken.

    Bekijk ook de review van Ouders van Nu: Dit zijn de beste baby foodprocessors van dit jaar

  2. Kinderstoel of wipstoel

    Een richtlijn die vaak wordt aangehouden bij het bepalen of je kind klaar is voor z’n eerste hapjes, is of je baby goed kan zitten, bijvoorbeeld in een wipstoel of in een kinderstoel met verkleiner of babyschaal erop. In zo’n stoeltje kun je je kind makkelijk voeren. Als je baby nog niet goed recht kan zitten in een wipper, bijvoorbeeld omdat hij voorover of schuin gaat hangen, kun je beter nog even wachten met de eerste hapjes.

  3. Kommetje en diepvriesbakjes

    Als je zelf groente- of fruithapjes maakt, is het handig meteen meerdere porties in een keer te maken. Zorg er daarom voor dat je wat kleine diepvriesbakjes in huis hebt, waarin je de overgebleven puree kunt invriezen of in de koelkast kunt zetten. Een ijsblokjesbakje is handig voor die eerste hapjes: vul de vakjes met wat voeding en vries dit in. Zo kun je de volgende keer makkelijk bepalen hoe groot de portie moet zijn, door meer of minder blokjes te ontdooien.

  4. Lepeltje

    Zorg dat je een geschikte kinderlepel in huis hebt. Dat wil zeggen: een klein, smal lepeltje dat in de mond van je baby past. Aangeraden wordt om een plastic of siliconen lepel te gebruiken voor de eerste hapjes, omdat een metalen lepel hard en koud kan aanvoelen voor je baby.

  5. Slab

    Er is één groot nadeel van groente- en fruitpuree: het vlekt nogal op babykleding. Sommige vlekken zijn zo hardnekkig dat je ze er echt niet meer uit krijgt in de wasmachine. Doe je baby dus een slab om als je hem eten geeft. Er zijn slabben in alle soorten en maten te koop: van stof, plastic, zelfs siliconen exemplaren met een opvangbakje. Koop er genoeg, want ze moeten vaak in de was.

  6. Snoetenpoetsers

    Natuurlijk: de ene baby eet netter dan de andere, maar bij de eerste hapjes heb je gegarandeerd schoonmaakdoekjes nodig. Misschien spuugt je baby het eten weer uit of zit z’n hele gezicht onder de puree. Zorg dus dat je snoetenpoetsers in huis hebt. Of gewoon een lading keukenpapier.

  7. Fototoestel

    Niet essentieel, maar wel erg leuk voor later: die eerste hapjes zijn sowieso fotomateriaal. Zorg dus dat je een camera hebt klaarliggen en dat hij opgeladen is.

    Tip: Met deze handige keuzehulp kom je erachter welke camera het beste bij jou past

Groentehapjes baby maken

Verse groente of groente uit de diepvries zonder toevoegingen hebben de voorkeur, aan groente in blik of pot is namelijk meestal zout en soms ook suiker toegevoegd. Aangeraden wordt om te beginnen met zachte smaken, zoals bloemkool, zoete aardappel, boontjes, pompoen, wortel of broccoli. Maar ook smaken als pastinaak, knolselderij, courgette, aubergine en mais vinden baby’s vaak lekker. Later kun je sterkere smaken als bietjes, andijvie, spinazie, bleekselderij, venkel, witlof en tomaat (officieel een fruitsoort) proberen. Probeer ook eens avocado (officieel een fruitsoort): dat hoef je niet te koken, maar kun je direct prakken.

Was de groente, schil het indien nodig, maak het goed schoon en snij het in kleine stukjes. Kook de groente of stoom het tot het gaar is. Het verschilt per groente hoe lang je het moet koken of stomen: hier vind je een overzicht van kooktijden. Pureer of prak de groente – met wat kookvocht – vervolgens tot een puree. Je kunt ook wat extra water of (moeder)melk toevoegen.

Tip: 10 superfoods voor je baby

Fruithapje baby maken

In principe is al het fruit geschikt om een fruithapje voor baby’s van te maken, meldt het Voedingscentrum. Begin met zachte, zoete smaken, zoals: banaan, peer, appel, meloen, mango, avocado, abrikoos, perzik.

Gaan deze hapjes goed, dan kun je daarna ook zuurdere smaken proberen, zoals kiwi, pruim, aardbei, bosbessen, mandarijn of sinaasappel. Neem bij voorkeur vers, goed rijp fruit en geen fruit uit een pot of blik: daar zijn vrijwel altijd suikers aan toegevoegd.

Was het fruit eerst goed met water. Schil het fruit en snij het in kleinere stukjes. Het hangt van het soort fruit af of je het vervolgens nog even moet stomen of koken, of dat je het direct kunt pureren. Zacht fruit, zoals banaan en rijpe mango of meloen, kun je direct met een vork prakken tot een puree. Ook kun je fruit eventueel raspen. Harder fruit, zoals appel, kun je beter eerst stomen of koken, zodat het zachter wordt. Vervolgens kun je het prakken of met een staafmixer of keukenmachine pureren.

Tip: Dit zijn gezonde tussendoortjes voor je baby

Babyvoeding maken: smaken combineren

Aangeraden wordt om in het begin groente- en fruithapjes te maken met één soort en hetzelfde hapje meerdere dagen achter elkaar aan je baby te geven. Zo leert je kind smaken beter kennen en waarderen. Is je kind gewend aan verschillende smaken, dan kun je langzaamaan smaken gaan combineren. Denk aan een groentehapje van aardappel met boontjes, of bloemkool met broccoli, of zoete aardappel met knolselderij.

Ook fruit kun je combineren, bijvoorbeeld door een zoete en een zuurdere smaak in een hapje te mixen. Denk aan banaan met aardbei, mango met mandarijn of appel met bosbes. Groente met fruit mixen kan ook: een beetje appel door een witlofhapje maakt de smaak iets minder bitter.

Lees hier hoe je de smaakontwikkeling van je baby nog meer kan stimuleren

Babyvoeding maken: dikte van de hapjes

Als je een potje babyvoeding in de supermarkt koopt, is de dikte precies afgestemd op de leeftijd van je kind. In de potjes voor baby’s van vier maanden zit een fijne puree, terwijl er in de potjes voor acht maanden grovere stukjes zitten. Maar hoe bepaal je de dikte van je groente- en fruithapjes als je zelf babyvoeding maakt?

Het is belangrijk dat het groente- of fruithapje in het begin niet te grof of te dik gepureerd is, omdat je baby anders moeite kan hebben om het door te slikken. Hoe ouder je baby wordt, hoe grover de puree mag zijn, zodat hij stap voor stap leert om op zijn eten te kauwen. Hier wat richtlijnen als het gaat om de dikte van de voeding, al is elk kind natuurlijk anders:

  • Vanaf 4 maanden: begin met een waterige, zachte puree, zonder stukjes. Voeg eventueel wat water of (moeder)melk toe om het hapje wat dunner en zachter te maken.
  • Vanaf 5 maanden: je kunt nu puree maken met een iets dikkere structuur, maar zorg er wel voor dat de hapjes nog steeds zacht en glad zijn.
  • Van 6 tot 9 maanden: ga verder met stevigere, grovere prakjes als je baby er klaar voor is. Er mogen nu best wat kleine stukjes groente of fruit in zitten. Heeft je baby daar nog moeite mee? Pureer het dan toch wat fijner. Gaat het goed, pureer of prak het hapje dan steeds iets minder. Je kunt nu ook ingrediënten als vlees, vis, pasta of rijst aan het hapje toevoegen. Prak of pureer dit mee.
  • Van 9 tot 12 maanden: in deze periode kun je je baby grof gestampte of gehakte gerechten geven.
  • Vanaf 1 jaar: je kind mag met de pot mee eten.

Lees ook: Dit moet je doen als je baby zich (ernstig) verslikt

Babyvoeding maken: groentehapjes en fruithapjes bewaren

Heb je genoeg babyvoeding bereid voor meerdere porties? Dek dan een portie af met vershoudfolie of in een bakje met deksel en bewaar het één dag in de koelkast. Je kunt de rest van de babyvoeding invriezen, bijvoorbeeld in een ijsblokjeshouder, diepvrieszakjes of een diepvriesbakje met deksel. Plak er een etiket op met de datum en inhoud. De fruithapjes zijn tot drie maanden houdbaar in de vriezer.

Babyvoeding maken: groentehapjes en fruithapjes ontdooien

Heb je babyvoeding ingevroren, zorg dan dat je het op de juiste manier ontdooit. Ontdooien kun je het beste doen door een portie afgedekt in de koelkast te zetten, of in de magnetron. In de koelkast kan het ontdooien best even duren, dus wil je de babyvoeding ’s avonds geven, haal het dan ’s ochtends al uit de vriezer. Ontdooi de babyvoeding liever niet buiten de koelkast.

Babyvoeding maken: groentehapjes en fruithapjes opwarmen

Opwarmen van babyvoeding kan in de magnetron, au bain-marie (zet het bakje in een pannetje met heet water) of in een speciale flessenwarmer waarin je ook hapjes kunt opwarmen. Gebruik je de magnetron, houd dan de richtlijn aan van 20-30 seconden op 750 watt per portie van een paar babylepeltjes (ongeveer één ijsblokje).

Check van tevoren of de babyvoeding niet te heet is geworden. Zeker als je het in de magnetron opwarmt, kan het (deels) te warm zijn geworden. Roer de babyvoeding daarom altijd eerst goed door en proef zelf een hapje voordat je het aan je baby geeft.

Tip: Met deze multifunctionele waterkoker zet je niet alleen een pot thee, je kunt er ook babyhapjes mee verwarmen.

Lees ook: 9x fijne flessenwarmers perfect voor kersverse ouders

Hygiëne bij babyvoeding maken

Net zoals bij het bereiden van de fles, is een goede hygiëne bij het bereiden van babyvoeding erg belangrijk. Was van tevoren dus altijd goed je handen. Gebruik een schone snijplank en een schoon mes. Was naderhand de gebruikte keukenspullen weer goed af. Dat kan gewoon in de vaatwasser of met heet water en afwasmiddel.

Check hier waarom pindakaas goed is voor je baby

Ontdooien en verwarmen babyvoeding

Ontdooi de babyvoeding ’s nachts in de koelkast. Bij de bereiding moet je het hapje goed verhitten. Blijf goed roeren, anders koekt de puree vast aan de pan. Laat vervolgens afkoelen tot de gewenste temperatuur. Je kunt ook de magnetron gebruiken. Roer het eten uit de magnetron voor het opdienen goed door om te voorkomen dat sommige delen warmer zijn dan de rest. Het kan verleidelijk zijn om babyvoeding te verhitten tot het lauw is. Dat is een ideale temperatuur voor je baby, maar ook voor bacteriën. Voor de veiligheid van je baby is het belangrijk dat het eten goed heet wordt en daarna afkoelt.

Bron babyvoeding maken: Voedingscentrum

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl.

In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen bij het vinden van een passende gezonde(re) leefstijl. Ter verdieping en verbreding van mijn vakgebied ben ik in opleiding tot toegepast psycholoog met een specialisatie in kinder- en jeugdpsychologie.

Lees meer over
Redactioneel – Offer – Vitamine D en K

Vitamine D en K

Voor voldoende voedingsstoffen
Bekijk nu