Wat is een schisis?
Een schisis is een aangeboren afwijking waarbij je baby een spleet in de lip, de kaak of het gehemelte heeft. Ook een combinatie van deze drie spleten komt regelmatig voor.
Tussen de zesde en twaalfde week van de zwangerschap horen de lip, de kaak en het gehemelte als een ritssluiting dicht te groeien. Gebeurt dit niet of niet volledig, dan spreken we van een schisis (het Griekse woord voor spleet of splijting). Jaarlijks worden er in Nederland ongeveer driehonderdvijftig kinderen met deze afwijking geboren.
Wat is de oorzaak van een schisis?
Een schisis ontstaat door een complexe combinatie van erfelijke factoren en omgevingsinvloeden tijdens de allereerste weken van de zwangerschap.
Erfelijkheid speelt absoluut een rol, bijvoorbeeld door een genetische chromosoomafwijking. Heeft een van de ouders een schisis, dan is de kans groter dat de baby dit ook krijgt. Toch gaat het meestal om een opzichzelfstaande afwijking waarbij er iets niet helemaal goed gaat in de celdeling tijdens de eerste twaalf weken van je zwangerschap.
- 1
Erfelijke factoren: Erfelijkheid speelt een rol bij het ontstaan van een schisis. Dit kan bijvoorbeeld door een chromosoomafwijking. Meestal heeft een kind dat een aangeboren mondafwijking heeft, heeft ook andere aangeboren afwijkingen. Als de vader of moeder een schisis heeft, kan het kind er ook mee geboren worden. Erfelijkheid speelt maar een kleine rol, meestal is het losstaande afwijking.
- 2
Tijdens de zwangerschap: Elk ongeboren kind heeft in eerste instantie een dubbelzijdige lip-, kaak-, en gehemeltespleet. Bij een gezonde ontwikkeling, groeien de verschillende delen naar elkaar toe en groeit dit goed vast. Tussen de tweede en zesde week van de zwangerschap sluiten de lip en bovenkaak aan elkaar. Tussen de achtste en twaalfde week gebeurt hetzelfde met het gehemelte. Als dit niet goed aan elkaar groeit, ontstaat er een schisis.
Elk jaar worden in Nederland ongeveer 350 kinderen met een schisis geboren.
Kun je een schisis bij je baby voorkomen?
Je kunt een schisis niet volledig voorkomen, maar het slikken van foliumzuur voor en tijdens de zwangerschap verkleint de kans op deze aangeboren afwijking aanzienlijk.
Slik extra foliumzuur zodra je stopt met anticonceptie. Dit is essentieel voor de vroege ontwikkeling van je baby. Om dezelfde hoeveelheid foliumzuur uit voeding te halen, moet je dagelijks een halve kilo spruitjes of ruim een kilo bruine bonen eten. Een dagelijks supplement is dus een slimme en noodzakelijke keuze.
De kracht van foliumzuur
1 tablet foliumzuur komt overeen met een halve kilo spruitjes, of ruim een kilo bruine bonen.
Hoe ziet een schisis er precies uit?
Een schisis varieert van een klein deukje in de lip tot een doorlopende spleet aan de linker-, rechter- of aan beide kanten van het gezicht.
De spleet zit vrijwel nooit exact in het midden van het gezicht, maar loopt meestal vanaf het midden van het neusgat naar de lip en soms door tot in de kaak. Hierdoor is de veelgebruikte term ‘hazenlip’ anatomisch onjuist; bij een haas zit de spleet namelijk altijd strak in het midden.
Wat zijn de gevolgen van een schisis voor je baby?
Een schisis beïnvloedt het uiterlijk van je baby, maar heeft vaak ook directe gevolgen voor de voeding, het gehoor, de spraak en de gebitsontwikkeling.
Wat je in de praktijk merkt, ligt volledig aan de vorm van de schisis:
Problemen met voeden: Kinderen met een gehemeltespleet kunnen vaak geen vacuüm zuigen, waardoor drinken aan de (borst)voeding niet lukt. Direct starten met kolven en het gebruik van een speciale fles (zoals een Habermanfles) bieden dan uitkomst. Heeft je baby enkel een lip- of kaakspleet? Dan lukt voeden vaak wel met de juiste borstvoedingshouding.
Voor kinderen met een lip- en/of kaakspleet kan het moeilijk zijn om rechtstreeks uit de borst te drinken. Tip: start meteen met kolven. Zo kun je moedermelk geven uit een flesje indien nodig.
Problemen met de spraak: Door een gehemeltespleet kan je kind bepaalde klanken later minder goed of nasaal uitspreken.
Problemen met het gehoor: Het zachte gehemelte staat in verbinding met het middenoor. Bij een spleet loopt het vocht daarachter niet goed weg. Dit hoopt zich op en veroorzaakt sneller middenoorontstekingen en gehoorverlies.
Emotionele gevolgen: Het verwerken van de diagnose kost tijd. Mensen in de omgeving geven soms onhandige opmerkingen over plastische chirurgie. Hoewel artsen tegenwoordig prachtig werk leveren, blijft er altijd een litteken zichtbaar. Het is volkomen normaal als dit je verdrietig maakt.
Hoe verloopt de diagnose en behandeling?
Een lip- of kaakspleet wordt meestal ontdekt tijdens de twintigwekenecho. De medische behandeling start kort na de geboorte en omvat een jarenlang traject van controles en operaties.
Een open gehemelte is op een echo veel lastiger te zien. Soms ontdekt de verloskundige of kinderarts dit pas enkele dagen na de geboorte, bijvoorbeeld doordat het voeden mislukt. Het ziekenhuis stelt direct na de geboorte een persoonlijk behandelplan op.
Lees ook: Huidhonger en buidelen met je baby: zo doe je dat
Wat is de behandeling bij schisis?
Als jouw kind een schisis heeft, moet je er rekening mee houden dat hij extra hulp nodig heeft bij borst- of flesvoeding. Je kunt een speciaal Habermanflesje en bijbehorende spenen kopen. De speen heeft een extra lange hals en door erin te knijpen, spuit je de melk in de mond van je baby.
Vaak begint de behandeling meteen na de geboorte. Die kan jarenlang duren, omdat artsen de hele ontwikkeling van jouw kind willen volgen. Ieder kind groeit op in zijn tempo en elke behandeling moet op het juiste moment in het groeiproces gebeuren.
Een lip- of gehemeltespleet wordt geopereerd door een plastisch chirurg. Een kaakspleet door een kaakchirurg. Bij een gehemeltespleet krijgt je kind vaak ook buisjes in zijn trommelvlies. Het eindresultaat is pas duidelijk als je kind tussen de zestien en twintig jaar is. Tussen de controles kunnen langere periodes zitten.
Lees ook: Huidhonger en buidelen met je baby: zo doe je dat
Bronnen: Erfocentrum, GGD Utrecht
