Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Heeft je kind langere periodes last van buikpijn en diarree of obstipatie, dan heeft hij mogelijk last van een prikkelbare darm. Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is geen ziekte, maar een verstoring van de functie en beweging van de darmen. Hoe weet je of je kind PDS heeft en wat kun je doen om hem te helpen?

Wat is het Prikkelbare Darm Syndroom?

Kinderen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), ook wel irritable bowel syndrome (IBS) of spastisch colon genoemd, hebben vaak last van buikpijn, in combinatie met een afwijkend ontlastingspatroon. Ze hebben diarree, obstipatie (verstopping), of andere problemen met de ontlasting.

Advertentie

Van de honderd kinderen met buikpijn, hebben zo’n tien tot twintig kinderen een darmziekte en de rest heeft PDS of functionele buikpijn. PDS is geen ziekte, maar wel een probleem dat serieus moet worden genomen omdat een grote impact op het leven van je kind en het gezin kan hebben. Je kunt bijvoorbeeld te maken krijgen met langdurig schoolverzuim. 

Vermoed je dat je kind PDS heeft, dan is het belangrijk dat je de huisarts of kinderarts kunt vertellen waar je kind precies last van heeft. Dit is nodig om de juiste diagnose te kunnen stellen.

Symptomen PDS

Niet elk kind met het Prikkelbare Darm Syndroom heeft dezelfde symptomen. Wel zijn er een aantal klachten die kunnen wijzen op PDS:

  • Minstens een keer per week gedurende minstens twee maanden een zeurende, stekende of krampachtige pijn in de buik waar geen logische verklaring voor te vinden is. 
  • Meer buikpijn direct na het eten van een maaltijd en/of bij het wakker worden.
  • Verstopping of juist diarree, slijm bij de ontlasting of vaker moeten dan normaal: het kan allemaal wijzen op PDS.
  • Overgevoeligheid voor bepaalde voeding.
  • Minder buikpijn nadat je kind heeft gepoept.

Vermoed je dat je kind PDS of een darmziekte heeft, houd dan een dagboek bij zodat je de arts precies kan vertellen hoe vaak en hoe lang je kind klachten heeft en waar hij precies last van heeft.

Diagnose Prikkelbare Darm Syndroom

Heeft je kind in de afgelopen twaalf maanden tenminste twaalf weken last van buikpijn gehad en heeft hij last van diarree, obstipatie en/of een opgeblazen gevoel, dan kan dit wijzen op het Prikkelbare Darm Syndroom. Er bestaan geen onderzoeken om de diagnose PDS te stellen. Om erachter te komen of je kind last van een prikkelbare darm heeft, zal een arts de symptomen beoordelen. Ook zal hij willen weten of er in de familie PDS voorkomt en of je kind last heeft van angsten of stress. 

Heeft de huis- of kinderarts alles in kaart gebracht, dan wordt er mogelijk nog verder onderzoek gedaan. Zo kan worden uitgesloten dat het om het prikkelbare darmsyndroom gaat en niet om een chronische darmziekte. Is er niets afwijkends te vinden in de ontlasting en het bloed van je kind en passen de klachten bij het prikkelbare darmsyndroom, dan wordt de diagnose gesteld. 

Feit

Ongeveer een miljoen Nederlanders hebben last van het prikkelbare darm syndroom, een kwart daarvan ziet hiervoor een arts.

Oorzaak prikkelbare darm

Over hoe PDS ontstaat bij kinderen zijn verschillende theorieën. Mogelijk heeft het te maken met een verstoring van de darmbeweging. Dit zou een verklaring zijn voor de buikkrampen die veel kinderen met PDS hebben. Andere klachten worden met deze theorie niet helemaal verklaard. 

Ook hebben kinderen met het prikkelbare darmsyndroom mogelijk een hogere gevoeligheid voor pijnlijke prikkels uit de buik. Doordat ze zich snel bewust zijn van pijntjes, gaan ze zich hierop focussen en wordt de pijn voor hun gevoel erger. Maar ook deze theorie verklaart niet waarom er problemen met de ontlasting optreden.

Virussen en bacteriën worden ook gezien als de boosdoener bij het Prikkelbare Darm Syndroom. Zo kan een virale of bacteriële ontsteking van de maag en darmen, ook wel gastro-enteritis of buikgriep genoemd, overgaan in PDS. 

Spanningen en stress, zowel voor leuke als voor vervelende dingen, kunnen buikklachten verergeren of in stand houden. Iedereen kent wel het fenomeen dat als je ’s middags examen hebt of moet vliegen en vliegangst hebt, je diarree van de spanning kan krijgen. Stress kan ook invloed hebben op je darmbeweging.

Behandeling van PDS bij je kind

Heeft je kind PDS, dan krijgt hij niet altijd medicijnen (van geen enkel medicament is de effectiviteit aangetoond), behalve soms laxeermiddelen als er sprake is van obstipatie. Daarnaast zal de arts je advies geven om de klachten te verminderen. Veel kinderen hebben baat bij ontspanningsoefeningen om anders met de buikpijn te leren omgaan.

Er zijn verschillende dingen die je kunt doen, zoals:

  1. Eet op vaste tijden. Zo is er voor de darmen steeds genoeg tijd om eten te verwerken. Laat je kind geen maaltijden overslaan: de darmen moeten wel getriggerd blijven om hun werk te doen.
  2. Houd samen met je kind een voedingsdagboek bij. Schrijf je op wat je kind eet en hoe laat. Zo kom je erachter welke voeding klachten veroorzaakt.
  3. Zorg ervoor dat je kind voldoende drinkt, naast voldoende zuivel ook water, en liever geen zoete dranken of frisdrank. Lees hier: hoeveel moet je kind drinken per dag.
  4. Bij een prikkelbare darm is het belangrijk dat je kind in beperkte hoeveelheid onoplosbare vezels (tarweproducten, zemelen, groente) eet en meer oplosbare vezels (fruit, linzen, bonen, bananen, pasta, cornflakes). Deze zijn minder belastend zijn voor de darmen.
  5. Lees op de website van het Voedingscentrum de adviezen voor vezelrijke voeding en een volwaardig voedingspatroon voor je kind, op elke leeftijd. 
  6. Vooral als je kind door het prikkelbare darm syndroom last heeft van obstipatie kan voldoende beweging helpen om weer een normale stoelgang te krijgen. Soms zijn laxeermiddelen tijdelijk nodig. 
  7. Laat je kind voldoende rusten en zorg voor ontspanning en afleiding. Doe samen leuke en positieve dingen. Veel bewegen is ook goed. Als je kind zich teveel focust op het wel of niet voelen van buikpijn kan dat juist weer pijnklachten geven. Probeer uit die vicieuze cirkel te blijven. 10x waarom hobby’s goed zijn voor je kind. 
Weetje

Onoplosbare vezels, zoals tarwezemelen die in bruin brood zitten, trekken als een spons water aan en worden niet verteerd. Ze prikkelen de darm en dit zou de verergering van de prikkelbare darm symptomen kunnen verklaren.

Elvira George

Kinderarts Maag-Darm-Lever

Elvira George werkt sinds 2004 als Kinderarts in Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar. Elvira is gespecialiseerd in maag-darm-leverziekten en ziet veel kinderen met onbegrepen buikpijnklachten. Ze heeft onderzoek gedaan naar coeliakie, de medische term voor overgevoeligheid voor gluten.