Etiquette: wat kun je verwachten van een kind?

Etiquette: wat kun je verwachten van een kind?

Aan tafel blijven, niet praten met een volle mond en netjes bedanken voor een cadeautje: het zijn allemaal zaken die vallen onder ‘etiquette’. Maar wat kun je nu eigenlijk qua tafelmanieren verwachten van een kind?

Wat is etiquette?

Volgens pedagoog Marit Langedijk is etiquette niet meer dan een duur woord voor op een prettige manier met elkaar omgaan. ‘Het betekent kijken naar wat een ander nodig heeft en jezelf daarbij niet vergeten. Je kunt een twee- of driejarige al laten zien dat mensen leuker op je reageren wanneer je bijvoorbeeld iemand netjes begroet, dankjewel zegt en niet al te slordig eet. Zodra hij dat doorkrijgt, komt het meestal wel goed met die etiquette.’

Hoort het er niet gewoon bij?

Maar is de charme van het kind-zijn niet juist dat je je dan nog niet hoeft te gedragen zoals het hoort, vraag je je misschien af. Volgens Marit is dat helemaal afhankelijk van de situatie: ‘Je kind kan met zijn gedrag mensen storen, dat moet je vermijden. Als hij bijvoorbeeld nog niet stil kan zijn tijdens een huwelijksceremonie, neem hem dan niet mee. Zo laat je hem kind zijn, maar niet ten koste van anderen. Maar met dankjewel leren zeggen begin je wat mij betreft al zodra hij kan praten. Vergeet niet dat je kind het ook graag goed wíl doen!

Hoe vroeger, hoe beter

Etiquette-expert Jan Jaap van Weering, deskundige in het tv-programma Hoe heurt het eigenlijk?, vindt ook dat je niet vroeg genoeg kunt beginnen met het aanleren van goede manieren. ‘Jonge kinderen zijn nog plooibaar, pubers niet meer, die gaan protesteren en dwarsliggen. En goede manieren vallen niet op, maar het ontbreken daarvan wel.

Hoe doe je dat?

Maar hoe leer je je kind nu goede manieren aan? Jan Jaap: ‘ Ik ben ervan overtuigd dat weten hoe het hoort ervoor zorgt dat je verder kunt komen in het leven. Maar ik ben tegen dwang. Met lichtheid, humor en complimentjes bereik je meer. Zeker bij peuters. Laat ze steeds zien hoe je een vork vasthoudt en hoe je ’m gebruikt. Heus, er komt een moment dat het door je kind wordt opgepakt. Zeker als er meer kinderen aan tafel zitten die wél netjes eten.’

Etiquette per leeftijd

Ook kinderpsycholoog Marga Akkerman en etiquettecoach Magda Berman zijn het ermee eens dat je hier al op jonge leeftijd mee moet beginnen. ‘Een 1-jarige houdt zijn ouders voortdurend in de gaten. Hij gaat jullie steeds meer nadoen en daar leert hij van. Lach jij, dan lacht hij. Wordt hij wat ouder, zo rond de 2 jaar, dan gaat hij je woorden herhalen. Bedanken wordt dan essentieel. Zeg dus ‘dankjewel’ als je bij de bakker bent. Maar bedank je kind ook als hij iets voor jou doet en zeg ‘alsjeblieft’ als je je kind vraagt iets voor je te doen. Gapen en niezen doe je met je hand voor je mond, een kind van 3 kan het al. Maak er een spelletje van. Dat geldt ook voor netjes eten. Een 1-jarige kan al aardig met een lepel overweg, een peuter kan eten met een vork. Maar om een kindermes te kunnen gebruiken moet je kind wel 4 of 5 jaar zijn. Dan krijgt hij die motorische handigheid pas.’

Etiquette checklist: weet jij hoe het hoort?

Een goed voorbeeld doet dus volgen. Maar doe jij het wel volgens het boekje? Dit zijn de basics:

  • De maaltijd is een sociaal gebeuren, dus loop niet zomaar van tafel weg. Leer je kind vragen of hij op mag staan.
  • Televisie, tablet en telefoon zijn een no-go onder het eten. Dit is een moment voor contact met elkaar.
  • Praten is gezellig, te lang aan het woord zijn en door een ander heen roepen niet. Ziektes of vieze dingen zijn geen geschikte tafelonderwerpen.
  • Begin pas met eten als iedereen opgeschept heeft (gekregen).
  • Eet niet te snel, maar ook niet te langzaam.
  • Opvoeden doe je thuis, niet buiten de deur. Moet je je kind daar nog op een luidruchtige manier corrigeren, dan heb je thuis al iets niet goed gedaan of hem niet goed voorbereid. Overvraag je kind niet door hem mee te nemen naar een deftig restaurant of laat diner.
  • Wijs andermans kinderen niet op hun slechte tafelmanieren. Dan voelen ze zich ongemakkelijk en bovendien kunnen ze er meestal niet zoveel aan doen (hun ouders wel).
  • Gebruik minimaal twee woorden als je iemand antwoord geeft. Dus ‘ja, graag’ of ‘nee, dank je’.
  • Kijk iemand (en ook je kind) aan als je ‘hallo’, ‘dag’ of ‘dankjewel’ zegt.
  • Stuur een bedankkaartje als je iets van iemand hebt gekregen en hem daarvoor nog niet hebt kunnen bedanken. Je kind kan een mooie tekening sturen.
  • Tijdens het eten ga je niet naar de wc, tenzij het echt niet anders kan. Zeg dan niet wat je gaat doen, maar doe het zo onopvallend mogelijk.
  • Doe niks waarvan je niet wilt dat je kind het overneemt (roddelen, schelden, vloeken, vul maar in).
  • Heeft je kind in een restaurant gespeeld, ruim dan alles (samen) op. Ook als hij bij een ander thuis heeft gespeeld, en leer hem de ouders te bedanken dat hij bij ze mocht spelen.
  • Hopelijk ten overvloede, maar dep je mond aan een servet, niet aan je mouw. En zeg ‘sorry’ of ‘pardon’ als je per ongeluk een boer of wind laat.