Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Zwangerschapstest: wanneer kun je hem doen?

Wil je graag weten of je zwanger bent? Een zwangerschapstest geeft je snel het verlossende antwoord. Maar vanaf wanneer kan je een zwangerschapstest doen? En hoe werkt een zwangerschapstest eigenlijk?

In samenwerking met expert

Elke Struiwig

IVF-arts

Wat is een zwangerschapstest?

Je hebt seks gehad rondom de eisprong, je had misschien al ongesteld moeten worden, je voelt wat kramp in je buik en je hebt gespannen borsten… Zouden dat de eerste zwangerschapssymptomen kunnen zijn? Om daar achter te komen kun je nog even afwachten of je menstruatie echt uitblijft, maar je kunt ook een zwangerschapstest doen. Een zwangerschapstest is een thuistest die je zonder recept kunt kopen. Met een zwangerschapstest weet je binnen een paar minuten of je zwanger bent.

Advertentie

Wanneer zwangerschapstest doen?

Het heeft pas zin om een zwangerschapstest te doen wanneer de zwangerschapstest betrouwbaar is. De meeste zwangerschapstesten geven pas een betrouwbare uitslag op of na de dag waarop je ongesteld zou moeten worden. Je kunt dus een zwangerschapstest doen vanaf de dag dat je overtijd bent. Dat betekent dat je eigenlijk ongesteld had moeten worden, maar dit niet is gebeurd. Sommigen noemen dit de NOD: Niet Ongesteldheids Dag. Er zijn ook zwangerschapstesten te koop die al werken vóór je NOD (zie verderop), maar voor een betrouwbare uitslag kun je het beste wachten tot je menstruatie uitblijft.

Hoe werkt een zwangerschapstest?

Een zwangerschapstest is een simpele urinetest. De test reageert op het zwangerschapshormoon hCG in je urine. Zodra een bevruchte eicel is ingenesteld in het baarmoederslijmvlies, begint de aanmaak van hCG. Dit hormoon voorkomt dat er een nieuwe eicel rijpt en zorgt voor de groei en bescherming van de baby. Eerst maakt de eicel het hormoon aan en als de placenta is ontwikkeld, neemt die de hCG-productie over. De hCG-aanmaak neemt toe in de weken na de conceptie. Daarom doe je pas een zwangerschapstest wanneer je lichaam genoeg hCG aanmaakt om dit te kunnen meten.

Hoe gebruik je een zwangerschapstest?

Een zwangerschapstest kun je gewoon thuis doen. Lees van tevoren goed de instructies in de bijsluiter: een zwangerschapstest is alleen betrouwbaar als hij op de juiste manier is uitgevoerd. Kijk bijvoorbeeld vanaf wanneer de zwangerschapstest betrouwbaar is. Ook werken niet alle merken zwangerschapstesten op dezelfde manier en het is natuurlijk wel belangrijk dat je weet hoe je de uitslag van de test kunt lezen. Dit zijn de verschillende methoden:

  • Je vangt je urine op in een schoon bekertje en doopt de teststaaf er een paar seconden in.
  • Je vangt je urine op in een schoon bekertje en doet met een bijgeleverd pipetje een paar druppels urine op de teststaaf.
  • Je plast op de wc en houdt de teststaaf een paar seconden in je urinestraal.

Vind je het een gedoe om de zwangerschapstest tijdens het plassen goed in de straal te houden, dan kun je het beste een van de eerste twee varianten kopen. Let daarbij goed op dat het bekertje waar je de urine in opvangt echt schoon en droog is. Wanneer de zwangerschapstest werkt verschilt per soort test en per merk, maar over het algemeen weet je binnen een paar minuten of je zwanger bent. Het ene streepje op de zwangerschapstest is een controlestreepje, dat aangeeft of de test werkt. Het tweede streepje geeft aan of je zwanger bent: dit is het geval als het na drie tot vijf minuten verkleurt. Er bestaan ook digitale zwangerschapstesten met een klein schermpje, waarin ‘zwanger’ of ‘niet zwanger’ komt te staan.

Advertentie

Zwangerschapstest met ochtendurine?

Wanneer kun je het beste een zwangerschapstest doen: in de ochtend of kan het ook ’s avonds? De eerste urine van de dag is het sterkst geconcentreerd en bevat – als je inderdaad zwanger bent – de meeste hCG. Vroeger kon je daarom alleen testen met ochtendurine, maar de zwangerschapstesten van nu zijn zo gevoelig dat je ze op elk moment van de dag kunt gebruiken. Wanneer je een vroege zwangerschapstest wilt doen, voordat je menstruatie zou moeten beginnen, geeft een test met ochtendurine wel wat meer zekerheid.

Wanneer kan je een zwangerschapstest doen?

Na de innesteling van een bevruchte eicel komt de aanmaak van het zwangerschapshormoon hCG op gang. De hoeveelheid van dit hormoon verdubbelt elke twee tot drie dagen. Dit gaat door tot de tiende week, daarna blijft de hoeveelheid gelijk tot aan de bevalling. De eerste dagen na de innesteling zit er nog te weinig hCG in je urine om met een zwangerschapstest te kunnen meten. Vanaf de dag dat je ongesteld zou moeten worden is er – als je zwanger bent – genoeg hCG aanwezig voor een positieve test. Je kunt dus het beste testen op de eerste dag van je verwachte menstruatie, of daarna. Wanneer je de zwangerschapstest eerder doet, bestaat de kans dat de uitslag van de zwangerschapstest negatief is, terwijl je wel zwanger bent.

Wanneer zwangerschapstest doen berekenen

Zoals gezegd kun je een zwangerschapstest doen vanaf de dag dat je ongesteld zou moeten worden, maar wanneer kan je een zwangerschapstest doen bij een onregelmatige cyclus? Het handigst is het om je cyclus een paar maanden lang te noteren om in kaart te brengen hoe lang die gemiddeld duurt. Bepaal na een maand of drie de gemiddelde duur van je cyclus. Ga uit van die gemiddelde duur om te bepalen wanneer je een zwangerschapstest kunt doen. Is de uitslag negatief, maar twijfel je toch? Herhaal de test dan na een paar dagen. Doe dit ook als je niet de gelegenheid hebt gehad om te achterhalen hoe lang je cyclus gemiddeld duurt.

Lees meer: zwanger worden met een onregelmatige cyclus

Advertentie

Vroege zwangerschapstest: wanneer?

Misschien kun je niet wachten om te weten of er een baby’tje in de maak is. Maar hoe snel kun je zien of je zwanger bent? Pas als je overtijd bent geeft een zwangerschapstest de zekerheid die op de verpakking beloofd wordt, meestal zo’n 99%. Maar hoe lang na seks een positieve test mogelijk is, kan wel verschillen per test. Er zijn ook extra gevoelige testen te koop, die vier en soms zelfs zes dagen vóór de verwachte menstruatie een betrouwbare uitslag geven.

Wanneer je een vroege zwangerschapstest doet, is het goed om je te realiseren dat zo’n 60% van de bevruchtingen eindigt in een vroegtijdige miskraam: de prille zwangerschap stopt dan binnen twee weken na de bevruchting. Zou je geen test doen, dan zou je niet weten dat er heel even een zwangerschap was. De bloeding die je krijgt, lijkt dan op een gewone menstruatie. Vraag je dus af wat een vroege test zou kunnen doen met je emoties, en of je dit wilt, ook als er geen goed nieuws komt.

Lees hier hoe een zwangerschapstest vroeg precies werkt.

Hoe betrouwbaar is een zwangerschapstest?

Op de meeste verpakkingen van zwangerschapstesten staat dat ze 99% betrouwbaar zijn. Meestal is dat vanaf de eerste dag van je verwachte menstruatie. Je moet de test dan wel goed uitvoeren, zoals in de bijsluiter staat.

Soorten zwangerschapstesten

Alle zwangerschapstesten werken met urine. De meeste geven met een symbool of kleur aan of je zwanger bent of niet. Digitale testen vertellen je niet alleen of je zwanger bent, maar ook hoe lang. De meeste zwangerschapstesten werken op dezelfde manier:

  • De test meet de hoeveelheid hCG in je urine.
  • Je leest op het display af of je zwanger bent of niet.

Toch kunnen zwangerschapstesten op een paar punten van elkaar verschillen:

  • De manier waarop de test in contact komt met urine
  • De gevoeligheid van de test
  • De manier waarop je het resultaat afleest

Digitale zwangerschapstest

Bij een digitale zwangerschapstest verschijnt de uitslag na een paar minuten in het schermpje. Dit leest duidelijker af dan verkleurde streepjes. Bij veel digitale zwangerschapstesten staat er ook bij hoe lang geleden de bevruchting was, al is dit niet heel nauwkeurig. Bovendien tel je het aantal weken dat je zwanger bent niet vanaf het moment van de bevruchting, maar vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie. Een digitale zwangerschapstest is duurder dan een gewone test.

Zwangerschapstest Digitaal

Midstream zwangerschapstest

De naam zegt het al: een midstream zwangerschapstest houd je in de urinestraal tijdens het plassen. Als je het handiger vindt, kun je ook eerst wat urine opvangen in een schoon bakje en de test daar een aantal seconden in dopen. Lees in de gebruiksaanwijzing hoe je de test die jij hebt gekocht precies moet uitvoeren, maar in principe werkt het zo:

  1. Haal het kapje van het test-uiteinde en houd de stick in je hand terwijl je op de wc gaat zitten. Zorg dat je het test-uiteinde niet aanraakt met je vingers.
  2. Houd het test-gedeelte tijdens het plassen een paar seconden in de urinestraal. Pas op dat je niet over het vakje plast waarin de uitslag zal verschijnen.
  3. Doe het kapje er weer op en leg de test horizontaal neer.
  4. Na een paar minuten kun je de uitslag aflezen. Het streepje bij de C is het controlestreepje: dit betekent dat de test goed is uitgevoerd en werkt. Het tweede streepje is het teststreepje. Als dat ook verschijnt, ben je zwanger.

Zwangerschapstest midstream

Zwangerschapstest met dipstick

Wanneer je deze zwangerschapstest wilt doen, heb je een schoon, droog bakje nodig waarin je tijdens het plassen wat urine opvangt. Soms is dit bakje bijgeleverd. Let bij het openmaken van de verpakking op dat je het absorberende test-gedeelte niet aanraakt met je vingers. Je doopt de stick een aantal seconden in de urine, waarna je de uitslag na een paar minuten kunt aflezen (kijk voor de precieze tijden in de gebruiksaanwijzing).

Zwangerschapstest Dipstick

Zwangerschapstest met pipet

Ook wanneer je deze zwangerschapstest doet, vang je eerst wat urine op in een schoon, droog bakje. Met het bijgeleverde pipetje zuig je vervolgens een beetje urine op, dat je heel precies in het testvakje van de testcassette kunt druppelen. Na een paar minuten kun je in het andere vakje aflezen of je zwanger bent of niet.

Zwangerschapstest Pipet

Zwangerschapstesten kopen

Wanneer je een zwangerschapstest wilt doen, ga je hiervoor naar de drogist, apotheek of supermarkt. Loop je de kans daar bekenden tegen te komen en wil je dat liever niet, dan kun je natuurlijk ook online een zwangerschapstest bestellen. De prijzen variëren van drie euro voor een simpele test tot over de twintig euro voor een gevoelige, digitale zwangerschapstest die ook aangeeft hoe lang je (ongeveer!) zwanger bent.

Online je zwangerschapstest kopen? Dat kan hier.

Uitslag zwangerschapstest: vals positief

Zoals gezegd zijn de meeste zwangerschapstesten 99% betrouwbaar, maar in uitzonderlijke gevallen is een test vals positief. Je test dan positief, maar bent niet zwanger. Dit is zeldzaam en het kan door een aantal dingen komen:

  • Sommige medicatie, of het slikken van hormonen, bijvoorbeeld bij een vruchtbaarheidsbehandeling.
  • Als je onlangs bent bevallen of een miskraam hebt gehad, kan er nog hCG in je lichaam zitten.
  • Een aankomende miskraam.

Als je te lang wacht met het aflezen van de zwangerschapstest, kan er ook een ‘indrooglijntje’ op de test verschijnen. Dat duidt niet op een zwangerschap. Houd dus de afleestijd uit de bijsluiter aan wanneer je een zwangerschapstest doet.

Positieve zwangerschapstest

Geeft het testvak een duidelijke ‘ja’ aan? Dan is er nauwelijks twijfel mogelijk, je bent zwanger! En daar zit je dan met je positieve zwangerschapstest: en nu? Je kunt nu op zoek gaan naar een verloskundigenpraktijk die bij je past. De manier van werken kan per praktijk verschillen en het is de moeite waard om je daarin te verdiepen. Bekijk websites van verloskundigenpraktijken bij jou in de buurt en bel eventueel voor meer informatie. Heb je een praktijk gevonden, dan hoor je daar wanneer je voor het eerst op controle komt en hoe de begeleiding verloopt.

Geef ook aan je huisarts door dat je zwanger bent. Dit is belangrijke informatie in verband met eventueel medicijngebruik. Daarnaast is het verstandig om meteen – liefst vanaf week 1 – op je voeding te letten:

Negatieve zwangerschapstest

Is de uitslag zwangerschapstest negatief en vind je dat erg jammer? Bedenk eerst of je de test hebt uitgevoerd zoals op de gebruiksaanwijzing staat beschreven. Of heb je veel gedronken voordat je de test deed? Als je urine sterk is verdund, zit er in verhouding minder hCG in. Ook wanneer je de zwangerschapstest te vroeg doet, kan de uitslag negatief zijn terwijl je wel zwanger bent. Voor de zekerheid kun je na een paar dagen nog eens een test doen. De hoeveelheid hCG in je lichaam is dan ook weer toegenomen als je zwanger bent. Is de test opnieuw negatief, dan ben je waarschijnlijk niet zwanger. Het kan best een tijd duren voordat het lukt om zwanger te worden, maar bij 80% van de vrouwen is het binnen een jaar zover.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Elke Struiwig

IVF-arts

Elke Struiwig is IVF-arts en leefstijlcoach. Als arts begeleidt ze mensen met een onvervulde kinderwens tijdens hun medische traject. Daarnaast begeleidt ze ook voornamelijk vrouwen mentaal tijdens het doorlopen van het kinderwenstraject.

Haar missie is om vrouwen gelukkig en gebalanceerd het kinderwenstraject doorlopen. Dit doet ze in de community: vruchtbaar door het kinderwenstraject, maar ook via onlinetrainingen, die beschikbaar zijn op haar haar website en voor achtergrond:
LinkedIn
Artikel: 'Alles is mogelijk als het gaat om fertiliteit'
De gratis cursus: gelukkig en gebalanceerd het kinderwenstraject doorlopen