sterilisatie-vrouw

Sterilisatie vrouw als anticonceptiemiddel

Als je heel zeker weet dat je geen kinderwens (meer) hebt, dan kun je er als vrouw voor kiezen om je te laten steriliseren. Dat betekent dat je onvruchtbaar wordt. Hoe gaat sterilisatie in zijn werk? Wat zijn de mogelijke gevolgen? En wat als je toch spijt krijgt?

Wat is sterilisatie?

Sterilisatie betekent kortweg medisch onvruchtbaar maken. Het is een blijvende vorm van anticonceptie: als je je laat steriliseren, kun je geen kinderen meer krijgen. Het is de meest effectieve manier van anticonceptie, maar het is ook de meest extreme vorm. Sterilisatie is definitief, je wordt blijvend onvruchtbaar. Daarom is het belangrijk om die keuze weloverwogen te maken en pas op het moment dat je echt geen kinderwens meer hebt. Als je na een sterilisatie spijt krijgt, bestaan er wel mogelijkheden om het te laten herstellen door middel van een operatie. Maar zo’n hersteloperatie slaagt niet bij iedereen en biedt geen garantie dat je daarna weer vruchtbaar wordt.

Lees ook: Alles over anticonceptie na de bevalling

Sterilisatie bij man of vrouw

Een sterilisatie kan zowel bij mannen als vrouwen. Besluiten jullie samen dat een van jullie gesteriliseerd zal worden, dan is het een persoonlijke keuze of dat bij de man of vrouw gebeurt. Sterilisatie bij de vrouw is iets betrouwbaarder dan bij de man. Maar bij een man is het weer een minder ingrijpende, minder risicovolle en minder dure ingreep dan bij de vrouw.

  • Als een man zich laat steriliseren, worden de zaadleiders afgesloten door middel van een simpele ingreep. Tijdens een korte operatie wordt onder plaatselijke verdoving zowel links als rechts een stukje zaadleider weggehaald. Vervolgens worden de zaadleiders dichtgemaakt. Hierdoor kunnen er geen zaadcellen meer in het sperma van de man komen. Hij kan wel klaarkomen tijdens het vrijen, maar bij een zaadlozing komt er alleen vocht naar buiten, zonder zaadcellen.
  • Als een vrouw zich laat steriliseren, worden de eileiders afgesloten. Dit gebeurt door middel van een operatie. Je moet daarvoor onder narcose. Nadat de eileiders zijn afgesloten, kunnen je eicellen niet meer in de baarmoeder komen. Er kunnen ook geen zaadcellen meer bij de eicel komen, waardoor de eicel dus niet bevrucht kan worden. Ondertussen blijven de eierstokken wel gewoon hun werk doen: er rijpen eicellen in en ze maken vrouwelijke hormonen aan. Ook heb je nog een eisprong, alleen het eitje kan niet meer door de eileider komen. Deze eicellen worden vanzelf door je lichaam opgeruimd.

Meer lezen: Sterilisatie bij man als anticonceptiemiddel

Zo wordt een sterilisatie uitgevoerd

Hoe gaat sterilisatie bij een vrouw in z’n werk? Tijdens een operatie worden de eileiders met kleine ringen of klemmetjes afgesloten. Deze ingreep heet een laparoscopische sterilisatie. Je wordt eerst onder narcose gebracht. Dan maakt de gynaecoloog een snee in de buik rond de navel. Door dit sneetje wordt wat lucht in de buikholte geblazen waardoor de buik iets boller komt te staan. Vervolgens gaat er via de snee een buisje met een heel kleine camera naar binnen, zodat de arts alles goed kan bekijken. Daarna wordt er een snee gemaakt net boven de schaamstreek, ongeveer langs de rand van het schaamhaar. Via dit sneetje worden de ringen of klemmetjes naar binnen gebracht. Deze worden over je eileiders geplaatst, zodat deze helemaal worden afgesloten. Soms kunnen de eileiders ook worden dicht gebrand. Na het plaatsen van de klemmen of ringetjes is de sterilisatie klaar en ben je in principe ook direct onvruchtbaar. De sneetjes worden gehecht, waarna de operatie erop zit.

De hele ingreep duurt ongeveer een half uur. Het gaat meestal om een dagopname in het ziekenhuis. Als alles goed is gegaan, kun je dezelfde dag alweer naar huis.

Na de operatie

Na de sterilisatie kun je een paar dagen last hebben van een opgeblazen gevoel of buikpijn. De eerste drie dagen na de operatie moet je daarom rustig aan doen. Eventueel kun je pijnstillers gebruiken tegen de buikpijn. Soms kun je ook licht bloedverlies hebben via je vagina, als de baarmoederhals tijdens de operatie is vastgepakt met een tangetje.

Mogelijke risico’s

Elke operatie brengt risico’s met zich mee. Zo kan een sterilisatie de volgende risico’s en bijwerkingen hebben:

  • Kans op infectie
  • Bijwerkingen van de narcose, zoals sufheid en slaperigheid
  • Gevolgen door het inbrengen van de instrumenten door de buikwand, zoals pijn aan de buik
  • Kans dat de operatie niet gelukt is

Verder is het gevolg van de operatie dat je niet meer vruchtbaar bent, al bestaat er een kleine kans dat de operatie niet gelukt is. Daar lees je hieronder meer over. Maar behalve dat je onvruchtbaar bent, zijn er geen gevolgen. Zo word je gewoon ongesteld, blijft je libido hetzelfde en heeft het ook geen invloed op je hormonen. Je komt dus niet direct in de overgang, daar heeft een sterilisatie geen invloed op.

Alternatieve sterilisatie- manieren

Een andere methode om je als vrouw te steriliseren is door veertjes via de vagina in te brengen (hysteroscopische sterilisatie) in de eileiders. Deze methode wordt in Nederland maar weinig uitgevoerd, omdat het te veel bijwerkingen zou hebben.

Soms worden de eileiders ook compleet verwijderd. Dat is een optie als het bijvoorbeeld niet lukt om de ringen of klemmetjes om de eileiders te plaatsen, of als blijkt dat de eileiders er afwijkend uitzien.

Kans op zwangerschap na sterilisatie bij vrouw

Ook al is sterilisatie de meest definitieve vorm van anticonceptie, er is een kleine kans dat je na sterilisatie zwanger wordt. Het kan zijn dat het ringetje of klemmetje van de eileider afglijdt, of dat de eileiders weer aan elkaar groeien waardoor er zaadcellen bij een eicel terecht kunnen komen.

De kans op een zwangerschap is wel heel klein. Na een laparoscopische sterilisatie is de kans dat je zwanger wordt 2 tot 5 op 1000 vrouwen gedurende hun hele leven. De kans op een zwangerschap na een hysteroscopische sterilisatie is 0 tot 4 op 1000 vrouwen gedurende hun hele leven. Ter vergelijking: bij vrouwen die de pil slikken is de kans op een zwangerschap 3 op de 1000 per jáár. Toch is het best lastig te vergelijken, omdat de kans na sterilisatie alleen wordt berekend gedurende het hele leven van een vrouw. Maar het mag duidelijk zijn dat sterilisatie een veel effectievere manier is van anticonceptie.

Lees ook: Ongewenst zwanger, wat nu?

Wat als je spijt krijgt?

Zoals gezegd is het heel belangrijk om van tevoren goed na te denken over sterilisatie. Het is een vrij definitieve keuze. Toch krijgt ongeveer zes procent van de vrouwen spijt van hun sterilisatie. Meestal gebeurt dat als de vrouw een nieuwe relatie krijgt en met die nieuwe partner nog een kind wil.

Als je naderhand spijt krijgt, is er in het geval van een laparoscopische sterilisatie de mogelijkheid om een hersteloperatie te laten uitvoeren. Dit is een dure, zware operatie die geen garantie biedt dat je daarna weer vruchtbaar bent. Daarom moet je er eigenlijk vanuit gaan dat een sterilisatie niet meer terug te draaien is.

Hoe werkt een hersteloperatie?

De ringen of klemmetjes die om de eileiders zitten, worden tijdens zo’n hersteloperatie verwijderd. Vervolgens zijn de eileiders weer open, maar doordat ze door de sterilisatie wel beschadigd zijn geraakt, is het niet zeker of ze zichzelf goed kunnen herstellen. De kans dat je na een hersteloperatie weer zwanger kunt worden, is ongeveer 40-85 procent. Daarnaast heb je na een geslaagde hersteloperatie een licht verhoogde kans (2 procent) op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Een andere mogelijkheid om zwanger te worden na een laparoscopische sterilisatie, is ivf.

Een hysteroscopische sterilisatie (met veertjes) is niet te herstellen. Krijg je na deze vorm van sterilisatie toch spijt en wil je heel graag een kind, dan is ivf de enige mogelijkheid om nog zwanger te worden.

Wordt het vergoed?

Nee, sterilisatie zit niet in het basispakket. Je kunt je hier wel (deels) aanvullend voor verzekeren. Check bij je zorgverzekering wat de voorwaarden zijn. Omdat de kosten voor sterilisatie per ziekenhuis verschillen, is het verstandig om van tevoren de prijzen te vergelijken. De kosten liggen ongeveer rond de €1.200 tot €1.500.