Wat is het Tweeling Transfusie Syndroom (TTS)?
Het Tweeling Transfusie Syndroom (TTS) is een complicatie waarbij de bloedstroom tussen de baby’s uit balans is. Deze complicatie kan optreden bij eeneiige tweelingen (of meerlingen) die samen één placenta delen.
Er bestaan twee soorten tweelingen: eeneiige en twee-eiige. Twee-eiige tweelingen hebben altijd ieder hun eigen placenta en vruchtzak. Bij eeneiige tweelingen ligt dit anders. Als de bevruchte eicel zich pas na vier tot acht dagen splitst, delen de baby’s één placenta. Bij zeventig procent van de eeneiige tweelingen zitten de baby’s ieder in een eigen vruchtzak, maar delen ze wel de placenta (een monochoriale tweeling). Bij deze groep kan TTS optreden: dit gebeurt bij ongeveer tien procent van deze tweelingzwangerschappen.
Er gaan via de placenta voedingsstoffen en zuurstof uit het bloed van de moeder naar de baby’s. De bloedvaten van beide baby’s lopen over het oppervlak van de placenta en sommige zijn met elkaar verbonden. Hierdoor stroomt er bloed van de ene baby naar de andere, en andersom. Als deze bloedstroom in evenwicht is, is er niets aan de hand. Maar als de stroom vooral één kant op gaat, geeft de ene baby (de donor) steeds bloed weg, terwijl de andere (de ontvanger) te veel krijgt. Dit kan grote gevolgen hebben voor de doorbloeding en het vruchtwater.
Wat zijn de gevolgen van het Tweeling Transfusie Syndroom?
Het syndroom kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen, waaronder overbelasting van het hart, (extreme) vroeggeboorte of het overlijden van één of beide baby's.
De onbalans in het bloed zorgt ervoor dat de donor-baby een tekort krijgt en steeds minder gaat plassen, waardoor er amper nog vruchtwater in de vruchtzak zit. De vruchtzak trekt strak om deze baby heen. De ontvanger-baby krijgt juist te veel bloed, gaat veel plassen en verzamelt extreem veel vruchtwater. Hierdoor kan de druk op de vliezen zo groot worden dat ze vroegtijdig breken en er weeën op gang komen. De baby’s komen dan prematuur ter wereld, terwijl ze al ernstig ziek kunnen zijn.
Bij TTS is er een verhoogde kans op de volgende complicaties:
Overbelasting van het hart en hartafwijkingen bij de ontvanger.
Vochtophopingen in het lichaam. Dit treedt vaker op bij de ontvanger, maar kan ook bij de donor gebeuren.
Extreme vroeggeboorte (dit is vaak het laatste stadium van TTS).
Overlijden van één of beide baby’s.
Als je zwanger bent van een tweeling heb je over het algemeen meer kans op complicaties, zoals een verhoogde bloeddruk of zwangerschapsdiabetes. TTS kan tijdens de gehele zwangerschap ontstaan, maar de kans is het grootst tussen week zestien en week 26.
Wat zijn de symptomen van TTS?
Kenmerkende symptomen van het Tweeling Transfusie Syndroom zijn een buik die in zeer korte tijd veel dikker en strak gespannen wordt, veel harde buiken en het minder voelen bewegen van de baby’s.
Volgens gynaecoloog-perinatoloog Hans Duvekot is het belangrijk om alert te blijven, zelfs al word je tijdens een tweelingzwangerschap extra goed in de gaten gehouden. “Het Tweeling Transfusie Syndroom kan soms binnen een paar dagen of weken ontstaan en snel verergeren,” benadrukt hij. Neem direct contact op met je gynaecoloog als je last hebt van een of meerdere van de volgende signalen:
Je buik wordt ineens veel dikker (soms neemt de omvang in een paar dagen tijd zichtbaar toe).
Je buik voelt strak gespannen aan.
Je hebt veel last van harde buiken.
Je voelt de baby's minder bewegen.
Je krijgt last van vroegtijdige weeën.
Je ervaart plotselinge kortademigheid.
Je hebt last van vaginaal bloedverlies.
Hoe wordt de diagnose TTS gesteld?
De diagnose wordt gesteld met een uitgebreid echo-onderzoek. De arts let hierbij onder andere op het verschil in vruchtwater en de blaasvulling van beide baby’s.
Tijdens de echo wordt specifiek gekeken naar:
Vruchtwater: De hoeveelheid aan beide kanten van het tussenschot. Bij TTS heeft de donor te weinig en de ontvanger te veel vruchtwater.
Groei: Het verschil in groei tussen beide baby's.
Blaasvulling: De donor plast niet of nauwelijks, terwijl de ontvanger een steeds vollere blaas heeft.
Bloedstroom: De stroomsnelheden en patronen in de bloedvaten worden gemeten.
Vochtophopingen: Bij de ontvanger wordt gekeken of er vochtophopingen zijn ontstaan omdat het hart de hoeveelheid bloed niet aan kan.
Welke behandelingen zijn er voor het Tweeling Transfusie Syndroom?
De behandeling hangt af van het stadium van het syndroom en de zwangerschapsduur, en varieert van afwachten en observeren tot een laserbehandeling of een vruchtwaterpunctie.
TTS wordt onderverdeeld in vijf stadia. Stadium één is de mildste vorm, stadium vijf de ernstigste. Als het syndroom tijdig wordt ontdekt, is er gelukkig vaak behandeling mogelijk. Dit zijn de opties:
Afwachten: Bij de mildste vorm is direct ingrijpen niet altijd nodig. De bloedstroom kan soms vanzelf herstellen. Je blijft onder strenge controle.
Laserbehandeling: Vanaf stadium twee (of stadium één met klachten) kan een kijkoperatie worden uitgevoerd. Met een laser sluit de arts de gedeelde bloedvaten op de placenta af. Hierdoor hebben de baby's ieder weer een eigen bloedsomloop. In 64 procent van de gevallen overleven beide baby’s, in 85 procent overleeft minimaal één baby. Boven de 28 tot dertig weken is deze behandeling vaak niet meer mogelijk.
Amniodrainage (vruchtwaterpunctie): Hierbij wordt overtollig vruchtwater bij de ontvanger weggezogen. Dit lost de oorzaak niet op en moet vaak herhaald worden, wat de kans op vroeggeboorte vergroot.
Navelstrengcoagulatie: Als laseren niet lukt en één baby ernstig ziek is, loopt de gezonde baby groot gevaar (als de zieke baby in de buik overlijdt, stroomt er veel bloed naar de andere baby). Om in ieder geval de gezonde baby te redden, kan de navelstreng van de zieke baby worden afgesloten. De zieke baby komt dan te overlijden om de ander een kans te geven.
Zwangerschapsafbreking: Als beide baby's voor de 24 weken zwangerschap extreem ziek zijn en de overlevingskans heel klein is, kunnen ouders ervoor kiezen om de zwangerschap af te breken.
Kun je TTS voorkomen?
Nee, je kunt helaas niets doen om het Tweeling Transfusie Syndroom te voorkomen. Het ontstaat puur door een ongelijkmatige aanleg van de bloedvatverbindingen op de gedeelde placenta. Hier heb je geen enkele invloed op.
Waar vind je psychische hulp?
De diagnose TTS maakt een zwangerschap direct ontzettend spannend. Vaak biedt het ziekenhuis extra begeleiding via maatschappelijk werk om ouders te steunen tijdens de medische molen en een eventuele periode op de NICU-afdeling. Je kunt altijd zelf om deze hulp vragen in het ziekenhuis of via de huisarts. Daarnaast kan de Nederlandse Vereniging voor Ouders van Meerlingen goed adviseren en steun bieden.
Meer over meerlingen:
Bronnen: Radboudumc.nl, Lumc.nl, Fetusned.nl, Isala.nl en foetaletherapie
