Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Miskraam verwerken: dit kan helpen

Zomaar ineens stopt je zwangerschap en verlies je je kind. Ook moet je afscheid nemen van het idee dat er een baby onderweg is. Welke emoties kun je daarbij tegenkomen? Wat kan helpen bij een miskraam verwerken? Hoe persoonlijk dat ook is, wellicht vind je hier herkenning en hulp: wat te doen na een miskraam?

Advertentie

Je lichaam voelt zwanger, je gedachten worden in beslag genomen door de komst van een baby en een heel nieuw toekomstbeeld. Misschien wel je grootste droom. En dan ineens blijkt het voorbij. Bloedverlies of een stille echo. Jaarlijks krijgen ongeveer 25.000 vrouwen en hun partners te maken met een miskraam. Voor de meeste mensen is een miskraam een heel verdrietige, ingrijpende gebeurtenis. Zowel voor de zwangere vrouw als haar partner, en voor dierbaren in de omgeving die al wisten van de zwangerschap.

Net als liefde is verlies een heel persoonlijke ervaring. Iedereen die een miskraam meemaakt, heeft daarbij haar of zijn eigen gevoelens, gedachten en behoeften. Een miskraam verwerken doe je dus ook op je eigen manier. Het is fijn om daarbij hulp te krijgen, of dat nu van je partner, ouders, vriendinnen of een professionele begeleider is. De tips in dit artikel kunnen je op weg helpen.

Wat is een miskraam?

Officieel, in de medische wereld, wordt een zwangerschap die stopt voor zestien weken een ‘miskraam’ of ‘missed abortion’ genoemd, en wordt er gesproken over ‘de vrucht’. Dat betekent niet dat je dit zelf zo moet noemen. De één vindt miskraam een prima woord, voor de ander heeft het een pijnlijke associatie. Andere termen zijn zwangerschapsverlies of stilgeboorte. Ook bepaal je zelf of je het wilt hebben over het verlies van je zwangerschap, je baby, de vrucht of je sterrenkindje. Het maakt daarbij niet uit hoe pril of ver gevorderd de zwangerschap was, jij kiest de woorden die horen bij jouw gevoel.

Het verloop van een miskraam

Hoe een miskraam verloopt, verschilt per vrouw en situatie. Dit hangt er onder meer vanaf hoe ver in de zwangerschap je bent. Het kan beginnen met plotseling bloedverlies en buikpijn of buikkrampen. Vroeg in de zwangerschap kan dit lijken op een (hevige) menstruatie. Het kan ook zijn dat je niet hebt gemerkt dat de zwangerschap is gestopt, maar dat dit tijdens een echo wordt ontdekt. Je moet vervolgens besluiten of je het verlies natuurlijk wilt laten verlopen of met medicatie of een ingreep (curettage). Hier kun je meer lezen over deze opties en wat je kunt verwachten.

Advertentie

Miskraam verwerken: er zijn geen regels

Omdat het per persoon en situatie verschilt hoe het is om een miskraam te hebben, is er geen pasklaar antwoord op de vraag: hoe verwerk je een miskraam? Iedereen die het meemaakt vindt er op haar of zijn eigen manier zo goed als het kan een weg in. Het kan enorm helpen om te lezen hoe anderen dit ervaren, bijvoorbeeld op een forum. Maar realiseer je ook dat het voor jou heel anders kan voelen en dat jij andere behoeftes kunt hebben.

Miskraam is een kwetsbaar onderwerp, waar weinig over wordt gesproken en waar vaak aannames omheen hangen. Dat kan je onzeker maken, ook over je eigen gevoel. Mag je wel verdriet hebben om een zwangerschap die drie dagen duurde? Is het gek dat je je piepkleine baby wilt vasthouden, of opbaren? Is het overdreven om je een tijd ziek te melden? Of juist weinig verdriet te voelen, klopt dat wel? Wat jij voelt, klopt. En je mag omgaan met deze gebeurtenis op een manier die klopt voor jou. Daar zijn geen regels voor.

Tip: Miskraammonologen is een podcastserie van Ouders van Nu, met persoonlijke ervaringen van vrouwen én mannen, maar ook professionals komen aan het woord en geven tips over een miskraam verwerken.

Emoties bij een miskraam 

Voor de meeste mensen is een miskraam een heel verdrietige gebeurtenis. Het is enorm schrikken om te ontdekken dat de zwangerschap voorbij is. De impact en welke emoties het oproept, verschilt per persoon. Wanneer en hoe de miskraam plaatsvindt, is daarbij geen graadmeter. Ook het verlies van een heel prille zwangerschap kan veel indruk maken en zorgen voor diepe rouw.

Advertentie

Meestal wordt het verdriet bij een miskraam benoemd, maar er kunnen veel meer emoties bij komen kijken. Je kunt geschokt zijn, verward, wanhopig, woedend, angstig, verslagen of verdoofd. Je kunt bezorgd zijn om het gevoel van je partner. Sommige vrouwen schamen zich, ook al weten ze dat ze er niets aan kunnen doen dat dit ze overkomt. Er kan telkens een ander gevoel de boventoon voeren. Dat kan ook acceptatie of berusting zijn. Hoe je het ook ervaart, er is geen goed of fout.

Je partner en jij kunnen hierin verschillen. Er kunnen momenten zijn dat je (of hij) het liefst alleen bent, of misschien wil je juist niet alleen gelaten worden. Je kunt – naast je partner – ook een vriendin vragen om bij je te blijven zolang de miskraam bezig is. Vraag elkaar geregeld hoe het gaat, waar de ander behoefte aan heeft en hoe jullie elkaar het beste kunnen steunen.

Begeleiding bij een miskraam

Er bestaat ook professionele begeleiding bij een miskraam, bijvoorbeeld door een miskraamcoach of een rouwdoula. Zij staat mensen bij met emotionele en praktische steun. Ze kan met je meegaan naar het ziekenhuis als je medische hulp bij de miskraam wilt (curettage of medicatie), ze kan thuis bij je blijven tijdens de miskraam of je steunen op afstand, dan is ze telefonisch beschikbaar. Ze kan jou en je partner ook bijstaan terwijl jullie afscheid nemen. Ze heeft hier veel kennis over en kan uitleg geven van wat er gebeurt en wat belangrijk kan zijn bij een miskraam verwerken. Daarvoor kan ze ideeën aandragen waar je zelf misschien niet aan denkt, of waarvan je niet kunt inschatten of het waardevol kan zijn voor de verwerking.

Ook in de periode na de miskraam kun je bij haar terecht voor coaching, of als je opnieuw zwanger wilt worden. Google bijvoorbeeld op ‘miskraambegeleiding’, ‘miskraamcoach’ of ‘rouwdoula’. Het is belangrijk dat degene die je benadert bij jou past, vraag gerust om een (telefonische) kennismaking. Voorbeelden zijn rouwdoula Laurina Cerredo en miskraamcoach Miriam de Kreij. 

Afscheid nemen na een miskraam

Om de miskraam te verwerken kan afscheid nemen belangrijk zijn, en dat kan op allerlei manieren. Ook als je het kindje niet wilt zien of als het nog niet zichtbaar is. Je kunt ook stilstaan bij de zwangerschap die voorbij is. Vul het in zoals je wilt: thuis, samen met je partner, of met jullie beste vrienden of je ouders. Misschien wil je een intieme uitvaart. Doe wat jou troost geeft en wees niet bang om anderen erbij te betrekken. Dit zijn bijvoorbeeld mogelijkheden om het verlies aandacht te geven:

  • Je kunt een kaarsje branden. Ook kun je, zolang je bloed verliest, een mooi lampje aan laten in huis. Je kunt ook aan vrienden of familie vragen om dit voor jou te doen, zodat ze in gedachten bij je zijn. Zowel voor hen als voor jou kan dit een troostend idee zijn.
  • Als je de zwangerschapstest of een echofoto hebt, of al iets voor je kindje had gekocht of gekregen, kun je dit op een speciale plek in huis leggen, bijvoorbeeld met een bloem, een edelsteen of een veer erbij.
  • Je kunt ook een herinneringsdoosje kopen of maken om deze spulletjes in te doen.
  • Je kunt een liedje voor je kind draaien. Of een gedicht schrijven/voorlezen.
  • Als je je baby wilt bekijken, kun je het opvangen. Bijvoorbeeld in een schaal of vergiet. Als dit je aanspreekt, hoef je je helemaal niet af te vragen of het raar is, of wat anderen zouden doen of vinden. Het is jouw afscheid en het gaat om jouw behoefte.
  • Veel mensen vinden de watermethode een mooie manier om bij een miskraam afscheid te nemen van het kindje. Je legt het daarbij in een bakje water. Dit zorgt ervoor dat de huid een aantal dagen gaaf en mooi van kleur blijft en je je kindje iets langer bij je kunt houden. Lees hier meer over de watermethode.
  • Foto’s kunnen (later) belangrijk zijn bij een miskraam verwerken. Het kunnen foto’s zijn van het kindje, of van alleen een handje of voetje, of van jou en je partner tijdens de dagen van de miskraam en erna. Je kunt dit ook professioneel laten vastleggen, bijvoorbeeld via Stichting Still Fotografie en Aya Memoriam Foundation.
  • Je kunt het kindje in een hemelwiegje doen. Dit is er speciaal voor gemaakt van zachte wolvilt en zijde, afsluitbaar en met een bijpassend wikkeldoekje, of geschikt voor de watermethode (je zet het bakje water dan in de wollen ‘cocon’).
  • Tot 24 weken zwangerschap is crematie of het begraven van een stilgeboren baby niet wettelijk verplicht, maar het mag wel. Het ziekenhuis kan dit voor je regelen, maar er zijn ook uitvaartbegeleiders voor die hier specifiek ervaring mee hebben. Als je een uitvaartverzekering hebt, kun je navragen wat er uitgekeerd wordt.
  • Een ander mooi eerbetoon voor je kindje kan ook. Je kunt een boom laten planten, een gedenksteen of een sieraad laten maken, een gedicht laten schrijven dat je inlijst, een tatoeage laten zetten. Op StilleLevens.nl vind je veel liefdevolle ideeën.

En onthoud: niks moet. Als je geen behoefte voelt om afscheid te nemen of het kindje te zien, dan is dat ook oké. Verschillen de behoeftes van jou en je partner, probeer elkaar er dan in te respecteren en te steunen, of vraag er iemand anders bij, die jullie kan bijstaan.

Herstel van een miskraam

Bij sommige vrouwen lijkt een miskraam op een hevige menstruatie, andere vrouwen vergelijken het met een bevalling. Het bloedverlies duurt meestal vijf tot tien dagen en je kunt er flinke buikpijn en kramp bij hebben. Ook kan het een paar dagen duren tot de zwangerschapsverschijnselen, zoals gespannen borsten, zijn verdwenen. De zwangerschapshormonen blijven nog even in je lichaam.

Daarnaast is er de psychische impact, die je ook in je lichaam voelt. De emoties kunnen veel energie kosten, waardoor je ontzettend moe kunt zijn. Ook kan emotionele pijn zich uiten in misselijkheid, hoofdpijn of andere lichamelijke klachten. Voor zowel het lichamelijke als het geestelijke herstel is rust en tijd nodig. Bij de één is dit een week, bij de andere duurt het veel langer.

Blijf je erg vermoeid, voel je je ziek, krijg je koorts of is het bloedverlies na drie weken nog niet over, aarzel dan niet om een afspraak bij de huisarts te maken. Het kan zijn dat er wat weefsel is achtergebleven in de baarmoeder. Ook kun je bloedarmoede hebben als je veel bloed bent verloren. Als het nodig is kun je dit via de huisarts laten onderzoeken.

Hoelang ben je emotioneel na een miskraam?

Er is geen tijdlijn voor het verwerken van een miskraam. Ook herkent niet iedereen zich in het idee dat je ‘het een plekje geeft’. Je kunt niet voorspellen hoelang je emotioneel blijft, een miskraam kan veel verschillende emoties oproepen, die elkaar afwisselen. Er komen ook weer dagen dat je er niet of nauwelijks aan denkt. Toch kun je, ook maanden of jaren later, ineens worden overvallen door verdriet en rouw. Of plotseling jaloers of boos zijn als een vriendin zwanger is. Het kan eenzaam voelen als niemand er meer naar vraagt. Je kunt rouwen om alles wat je nooit zult meemaken met het kindje dat maar zo kort in je leven was. De ervaring blijft onderdeel van jouw levensverhaal en van wie je bent. In welke vorm, dat zul je gaandeweg ontdekken.

Wanneer ga je weer werken na een miskraam?

Hoelang thuisblijven na een miskraam verstandig is, hangt niet alleen af van het lichamelijke herstel, maar ook van hoe je je verder voelt. Misschien voel je je snel nadat het bloedverlies is gestopt weer oké en wil je graag aan het werk, de afleiding kan juist fijn zijn. Maar het kan ook langer duren voordat je de concentratie weer kunt opbrengen en je sterk genoeg voelt om weer onder de mensen te zijn.

Houd er rekening mee dat je reacties van anderen niet in de hand hebt. ‘Gelukkig weet je nu dat je zwanger kunt worden’, ‘Ah joh, je bent nog jong’, ‘Er was vast iets mis met dit kindje, maar goed dat de natuur dat dan zo regelt’. Dit soort – ongetwijfeld goed bedoelde – opmerkingen kunnen erin hakken. Geef het aan als een opmerking pijnlijk voor je is en wat je liever niet wilt horen op dit moment.

Weten ze op je werk waarom je er niet was, dan kun je voordat je terugkomt met je werkgever bespreken wat je graag wilt. Wil je wel of niet dat collega’s erover beginnen? Wat wil je wel of niet horen? Leg ook uit dat het zomaar kan zijn dat je ineens weer naar huis wilt. Als je dit van tevoren hebt besproken, is de drempel lager om aan te geven wat je nodig hebt. En als je moet huilen op je werk, is dat natuurlijk niet erg. Je bent geen robot en verdriet hoort bij het leven, ook op de werkvloer.

Je baby registreren na een miskraam

Ouders zijn van een sterrenkindje kan erg eenzaam voelen. Niemand heeft je baby gekend, misschien waren jij en je partner zelfs de enigen die wisten dat je zwanger was. Om het bestaan van je sterrenkindje en daarmee ook jullie ouderschap te erkennen, kun je hem of haar laten opnemen in het Basisregister Personen van de overheid. Het maakt daarbij niet uit hoe lang de zwangerschap heeft geduurd en hoe lang geleden de miskraam was. Het kan ook met terugwerkende kracht. Deze officiële registratie kan je houvast geven bij het gemis. Hier lees je hoe je dit kunt regelen.

Praten over je miskraam

Je omgeving vindt het misschien lastig om over je verlies te beginnen, uit angst iets te zeggen wat kwetst. Of omdat ze twijfelen wat het juiste moment is. Misschien durf je er zelf niet over te beginnen omdat je bang bent voor een pijnlijke opmerking. Toch geeft praten lucht. Als je woorden geeft aan wat er door je heen gaat, kan de emotionele lading lichter worden. Dit zijn wat gesprekstips:

  1. Kies zorgvuldig met wie je er wel en niet over praat als je bang bent om gekwetst te worden. Bij wie voel je je veilig om alles te zeggen? Bij wie mag je huilen en boos zijn? Wie in je omgeving kan goed luisteren, zonder oordeel en zonder direct advies te geven?
  2. Je kunt dit ook aangeven: je hoeft alleen maar naar me te luisteren. Ik wil geen tips, ik wil mijn ei kwijt.
  3. Vind je het lastig om het onderwerp aan te snijden, dan kun je eerst een appje sturen: mag ik je even bellen, ik wil mijn hart luchten.
  4. Vraag gerust aan anderen om dezelfde termen als jij te gebruiken als het gaat over jouw ervaring.
  5. Niet elke stilte hoeft te worden gevuld met woorden. Weet je even niks te zeggen of zwijgt de ander? Benoem dat dat niet erg is: we kunnen ook even stil naast elkaar zitten/lopen en het laten bezinken.
  6. Het hoeft geen ‘perfect gesprek’ te zijn. Het is kwetsbaar en nieuw, jij zelf en degene met wie je praat mogen leren hoe je dat doet. Dat benoemen maakt het minder spannend.
  7. Praten kan opluchten, en tegelijkertijd vermoeiend zijn. Een kort gesprek is prima, geef het aan als het voor jou weer genoeg is. En zorg dat je daarna kunt uitrusten.

Misschien heb je iets gelezen of gehoord over vrouwencirkels en mannencirkels. Die zijn in opkomst en worden in steeds meer woonplaatsen georganiseerd rondom verschillende thema’s, zoals rouw en verlies. De invulling verschilt, maar meestal is het een ‘kringgesprek’ begeleid door een coach. Het stilstaan bij jouw ervaring en horen wat anderen meemaken geeft herkenning en troost.

Professionele hulp bij een miskraam verwerken

Een professioneel hulpverlener is niet emotioneel betrokken bij jou, oordeelt niet en heeft alle aandacht. Bij een coach of therapeut hoef je geen rekening te houden met gevoeligheden. Je kunt alles zeggen wat je kwijt wilt, ook de dingen die je aan anderen niet durft te vertellen. Bovendien kan een professioneel hulpverlener helderheid brengen in verwarrende gedachten, waardoor je er meer grip op krijgt.

Via je verloskundige of je huisarts kun je advies krijgen voor professionele hulp bij een miskraam verwerken. Je kunt hierbij ook denken aan EMDR en/of andere traumaverwerking. Overigens kunnen ook partners erg geholpen zijn met gesprekken met een hulpverlener.

Lees meer: Vind je het lastig om de miskraam samen met je partner te verwerken? Hier vind je tips om elkaar te steunen en ervoor te zorgen dat je elkaar niet uit het oog verliest.

Miskraam bespreken met kinderen?

Heb je al kinderen? Dan kun je afwegen of je hen wel of niet zult vertellen over de miskraam. Ook hierbij geldt: doe wat goed voelt. En weet dat je je kinderen er gerust bij mag betrekken. Waarschijnlijk zullen ze aan jou en je partner merken dat er iets belangrijks speelt. Erover vertellen, op een manier die bij je kinderen en hun leeftijd past, kan duidelijkheid en rust geven. Het geeft je kinderen ook de kans om vragen te stellen, en je laat ermee zien dat het oké is om verdrietige dingen te delen.

Je kunt ook samen met je kinderen iets speciaals doen of maken om afscheid te nemen van het kindje. Of, als de watermethode een optie is, het kindje samen bekijken. Vind je het lastig om erover te beginnen of twijfel je waar je goed aan doet, vraag dan advies aan je verloskundige, een kindercoach of een miskraamcoach/rouwdoula.

Je lichaam vertrouwen na een miskraam

Als je zwangerschap plotseling stopt, kan het vertrouwen in je lichaam een flinke deuk krijgen. Dat kan je onzeker maken als je opnieuw wilt proberen om zwanger te worden. Ook voel je je misschien schuldig of zoek je de oorzaak bij jezelf. Gedachtes als ‘had ik maar rustiger aan gedaan…’ spelen bij veel vrouwen die een miskraam hebben gehad. Maar voor de duidelijkheid: hard werken, sporten, stress, zwaar tillen, seks of negatieve gedachten: het zijn allemaal géén oorzaken van een miskraam. Na een eerste miskraam is er geen verhoogde kans dat je weer een miskraam krijgt.

Heb je veel last van spanning en onzekerheid en wil je daar hulp bij, dan kan je verloskundige of huisarts je adviseren. Hieronder staan wat manieren om het vertrouwen in je lichaam te versterken. Dat begint vaak met er contact mee kunnen/durven maken.

  • Haptonomie en rebalancing zijn therapieën gebaseerd op aanraking, die je helpen om je lichaam te voelen en dat wat je voelt te begrijpen. Dit kan inzicht en rust geven.
  • Beweging, zoals wandelen, sporten, zwemmen, yoga of dansen, is een goede uitlaatklep, maar helpt je ook om met je aandacht in je lichaam te zijn en je bewust te zijn van wat je lichaam allemaal kan.
  • Massage is hier ook een fijne manier voor. Je kunt zoeken naar een zwangerschapsmasseuse die ervaring heeft met massage na een miskraam. Dit kan het fysieke herstel helpen, maar ook je vertrouwen in je lichaam.
  • Je kunt ook zelf je handen op je lichaam leggen of dit aan je partner vragen. Bijvoorbeeld op je kruin, over je ogen, op je hart, je buik, een plek waar je (emotionele) pijn voelt of om je voeten. Adem rustig door, voel wat er te voelen valt en stop als het genoeg is. Dit kan helpen spanning in je lichaam te verzachten, waarna er weer ruimte komt voor ontspanning en vertrouwen.

Lees meer: Wanneer ben je weer vruchtbaar na een miskraam?

Andere manieren van miskraam verwerken

Misschien is praten niet zo je ding, of voel je enorme behoefte om iets te dóén met je verlies. Er op een creatieve manier mee bezig zijn kan goed helpen: je gebruikt dan andere delen van je hersenen dan wanneer je een gesprek voert, waardoor je ook andere inzichten opdoet. En het kan troost geven om iets moois te maken voor het kindje of jezelf, of als aandenken aan deze periode. Ook het bezig zijn met je handen op zich kan helpen. Het maakt gedachten rustiger. Dit zijn wat ideeën:

  • Maak een dagboek over deze tijd van je leven, of houd een dromendagboek bij. Er is ook een speciaal invulboek: Als je je kindje verliest in de zwangerschap van Miriam van Kreij.
  • Schrijf een brief aan je kindje. Of aan je partner, of jezelf/je lichaam.
  • Verwerk je gedachten in tekeningen. Je kunt ze tekenen als dagboek, maar ook vanuit het idee dat je er ooit anderen mee kunt helpen.
  • Ontwerp een tatoeage. Je kunt ‘m ook alleen inlijsten.
  • Of borduur de naam die je voor je baby had bedacht en lijst die in.
  • Versier een doosje om herinneringen in te stoppen.
  • Naai of brei een knuffeltje om neer te zetten op een mooie plek in de kamer. Je kunt ook aan anderen vertellen dat dit knuffeltje een teken is dat je baby er voor jou altijd bij is en dat je het fijn vindt als erover wordt gepraat.
  • Wandel in de natuur en maak foto’s van wat je onderweg ziet, wat je doet denken aan hoe je je voelt en wat je troost geeft. Als je erop let kun je in de natuur allerlei symbolen vinden voor verlies, troost en hoop.
  • Maak een tuintje. Desnoods in een bloembak. Het bezig zijn met aarde kan fijne afleiding zijn, maar je laat ook iets groeien uit al het moeilijke waar je doorheen gaat. Daar kun je je elke dag even op focussen.

De ervaring zal leren wat het verwerken van je miskraam voor jou inhoudt en wat je daarbij helpt. Probeer gerust verschillende dingen uit en geef er de betekenis aan die jij wilt. Je gaat vanzelf merken wat voor jou verhelderend of troostend werkt en waar je rust en kracht uit haalt. Je hoeft er niets mee op te lossen, het hoeft alleen iets bij te dragen. Al is het maar voor vandaag.

Podcast Miskraammonologen

In aflevering 10: Norah – ‘Een miskraam is geen ziekte die we kunnen behandelen’

Bron: Stillelevens.nl

Commercieel – Hema – Offer – Zwangerschapsboxer

Zwangerschapsboxer

Naadloze zwarte boxer met een hoge taille
Vind je hier