Reflux

Reflux: wat is het en wanneer ga je over tot behandeling?

Spuugt je baby veel? Misschien heeft hij reflux: dan komt er voeding en maagzuur omhoog. Lees hier alles over de symptomen, oorzaken en wat je kunt doen om de klachten te verminderen.

Het verschil tussen reflux(ziekte) en regurgitatie

Reflux (de officiële term is gastro-oesofageale reflux) komt vaak voor bij baby’s en is meestal onschuldig. Letterlijk betekent reflux: terugstromen. Elke baby geeft weleens een ‘nat boertje’ of een ‘mondje terug’. Dit wordt ook wel regurgitatie genoemd en is onschuldig; de baby heeft er geen last van. Bij reflux stroomt de maaginhoud terug de slokdarm in met of zonder regurgitatie en spugen. De baby spuugt er soms bij of slikt een paar keer extra. Ook dit komt bij veel baby’s voor en meestal veroorzaakt dit geen of weinig klachten.

Hoewel de meeste baby’s geen last hebben van reflux, heeft circa twaalf procent van de baby’s wel klachten. Denk bijvoorbeeld aan: veel huilen, weinig of onrustig slapen, overstrekken en voedsel weigeren. Deze symptomen komen vooral na het eten voor, maar kunnen ook gedurende dag ontstaan. Je baby kan hierdoor erg prikkelbaar zijn, ontroostbaar huilen en zelfs in groei achterlopen. Dit wordt ook wel refluxziekte genoemd.

Wat is de oorzaak?

Bij de meeste kinderen zijn refluxklachten ‘fysiologisch’, dit betekent dat het normaal is. De sluitspier – het ‘klepje’ – tussen de slokdarm en maag gaat bij pasgeboren baby’s vaker open dan bij oudere kinderen en volwassenen, ook de bouw van de maag is nog anders. Doordat baby’s veel liggen, kan de relatief grote hoeveelheid vloeibare voeding makkelijk terugstromen. Zeker als baby’s vanaf een paar maanden hun buikspieren gaan aanspannen en door druk de maaginhoud naar boven komt. Ter vergelijking: bij een volwassene zou de hoeveelheid vloeibare voeding neerkomen op 7 liter per dag.

Melk maakt de maaginhoud minder zuur. Daarom is het niet zozeer het zuur dat de slokdarm irriteert, maar het omhoog komen van de voeding zelf dat een vervelend gevoel geeft. Hierdoor kan je baby gaan huilen en lijkt het alsof hij pijn heeft. Een ontstoken slokdarm komt slechts heel zelden voor. Zodra je kind groter wordt, zal hij vaker zitten en meer vast voedsel krijgen. Vaak neemt het probleem dan af. Rond de leeftijd van een jaar tot anderhalf jaar werkt de sluitspier net als bij oudere kinderen en volwassenen.

Reflux kan ook andere oorzaken hebben. Als een baby een chronische verstopping in de darmen heeft, kan door de druk de maaginhoud naar boven komen. Ook kan de maaginhoud door een voedselallergie, zoals koemelkallergie, naar boven komen of door een vernauwing in de slokdarm.

Vormen van reflux

Reflux kan bij baby’s in ernstige en minder ernstige mate voorkomen. De medische wereld maakt daarom onderscheid in ongecompliceerde reflux en refluxziekte.

Ongecompliceerde reflux

Deze vorm komt het meeste voor. Een baby geeft (soms grote hoeveelheden) voeding terug, maar heeft hier verder geen last van. Hij of zij groeit goed en de klachten verminderen in de loop van het eerste levensjaar. Een behandeling is daarom meestal niet nodig.

Refluxziekte

Refluxziekte treedt op als de reflux van de maag bij je baby leidt tot vervelende klachten en/of complicaties, zoals overmatig huilen, prikkelbaarheid, voedselweigering en groeivertraging. Bij zowel jonge als oudere kinderen zijn bijvoorbeeld het ophoesten van bloedsliertjes, brandend maagzuur of pijn op de borst tekenen van de refluxziekte.

In zeldzame gevallen belandt de maaginhoud in de luchtwegen. Hierdoor kunnen er problemen ontstaan met de ademhaling. Ook kan de baby bronchitis, astma, keelontsteking of apneu krijgen. Bij apneu stopt je kind plotseling tijdelijk met ademhalen.

Symptomen

Geen enkel symptoom is typisch voor reflux, want spugen kan een alarmteken zijn van verschillende ziekten. Toch kunnen de onderstaande symptomen een aanwijzing zijn dat je baby er last van heeft:

Wat kun je er zelf tegen doen?

Is bij jouw baby reflux geconstateerd, dan adviseert het consultatiebureau meestal wat vaker kleinere porties melk te geven (die stromen sneller door) en je kind na het eten wat langer rechtop te houden. De melk verdikken met johannesbroodpitmeel kan helpen en is de eerste en belangrijkste stap in de behandeling. Overleg dit wel eerst met je huisarts of het consultatiebureau. Johannesbroodpitmeel kan namelijk ook voor krampen of obstipatie zorgen. Er zijn ook speciale flesvoedingen te koop voor baby’s met reflux.

Spugen kan overigens ook door te veel voeding komen. Uit angst dat hun kind te weinig melk binnenkrijgt, geven ouders soms (te veel) extra. Dat is bijna nooit nodig. Teruggegeven melk lijkt meer dan het is (giet maar eens 10 ml water op een theedoek). Zolang je kind tevreden is en goed groeit, hoef je je geen zorgen te maken.

Tips bij refluxklachten

  1. Kleine porties. Geef je baby niet te veel voeding in één keer tegelijk, maar een aantal kleine porties per dag.
  2. Hou je baby het eerste half uur na de voeding rechtop. Het voedsel stroomt dan minder makkelijk terug dan wanneer je kind ligt.
  3. Geef je flesvoeding? Dan kun je de voeding wat dikker maken, bijvoorbeeld door de melk te mengen met wat johannesbroodpitmeel.
  4. Probeer te zorgen dat je baby tijdens het voeden zo min mogelijk lucht binnenkrijgt. Dit bevordert de reflux. Zorg bij borstvoeding daarom voor een goede aanlegtechniek zodat je baby zo min mogelijk lucht binnenkrijgt tijdens het drinken (vraag eventueel advies bij een lactatiekundige). Bij flesvoeding is het belangrijk dat het gat in de speen niet te groot is en de speen altijd goed gevuld is met melk. Ook zijn er flessen met speciale ventieltjes waardoor je baby minder lucht binnenkrijgt.
  5. Draag je baby overdag regelmatig in een draagdoek of -zak. Hierdoor stroomt de voeding minder snel omhoog.
  6. Laat je baby vaak rechtop zitten, bijvoorbeeld in een wipstoel. Leg dan wel een handdoek onder de knieën en bij de schouders van je kind, zodat hij mooi ‘rond’ zit.
  7. Til bij het verschonen niet de billen van je baby omhoog. Zo versterk je juist de reflux. Draai zijn billen zacht naar de zijkant en doe zo een luier om.
  8. Houdingstherapie. Aanbevolen wordt om je baby vooral op zijn rug te laten slapen. Soms adviseren artsen – afhankelijk van de ernst van de klachten – om kinderen boven de 18 maanden op hun linkerzij te laten slapen en het hoofdeinde van het bed te verhogen.

Wanneer zoek je hulp?

Refluxklachten kun je vaak verminderen door de bovenstaande tips over houdingen en voeding toe te passen. Blijft je baby huilen, slaapt hij moeilijk, geeft hij bloed op of weigert hij voedsel? Dan is het belangrijk om direct naar de huisarts te gaan. Hij kan je doorverwijzen naar de kinderarts. De kinderarts kan aan de hand van een klachtenpatroon de diagnose reflux stellen waarna hij een behandelplan opstelt.

Medicatie

Heeft je baby veel last van reflux dan kan de arts besluiten om medicijnen voor te schrijven,. Maar medicatie is vrijwel nooit nodig, want reflux(ziekte) gaat vanzelf over. 90 procent van de kinderen heeft er geen last meer van als ze één of anderhalf jaar zijn. Bovendien blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat het gebruik van antirefluxmedicatie bij kinderen vaak niet goed helpt en niet zonder risico is. Medicijnen kunnen bijwerkingen geven, zoals luchtweginfecties of maag- en darmproblemen. Bovendien zijn de lange termijneffecten ervan nog onduidelijk.

Als je baby minder goed groeit dan voorheen of bloedsliertjes spuugt – de zogenaamde alarmsymptomen – ga dan naar de huisarts. Belangrijk is dat je duidelijk vertelt wat er aan de hand is en dat de arts goed naar je kind kijkt. Hij checkt hart, longen en buik en zal je baby meten en wegen.

Als blijkt dat je kind refluxziekte heeft, weet dan dat dit geen spoedeisend probleem is. Hoewel het heel vervelend kan zijn om te zien hoe onrustig je baby is en dat hij er zo vaak om moet huilen, besef dat reflux(ziekte) meestal vanzelf overgaat rond de leeftijd van 12 tot 18 maanden. Neem daarom de tijd om te beslissen wat de beste behandeling is voor je kind.

Bespreek samen met de arts de voor- en nadelen van afwachten en het geven van medicijnen. Maak van een controlemoment een nieuw beslismoment. Het kan zijn dat de klachten van je kind zijn veranderd, waardoor de huidige behandeling misschien niet meer de juiste is.

Meer weten? Kijk op refluxziektebijkinderen.nl

Elvira George

Kinderarts Maag-Darm-Lever

Elvira George werkt sinds 2004 als Kinderarts in Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar. Elvira is gespecialiseerd in maag-darm-leverziekten en ziet veel kinderen met onbegrepen buikpijnklachten. Ze heeft onderzoek gedaan naar coeliakie, de medische term voor overgevoeligheid voor gluten.