Wat is een gedragsprobleem bij een kind?
We spreken van een gedragsprobleem wanneer een kind minimaal zes maanden lang aanhoudend opstandig, negatief, vijandig of fysiek agressief gedrag vertoont. Dit gedrag wijkt sterk af van wat gebruikelijk is voor zijn of haar leeftijd en belemmert het kind in het dagelijks functioneren.
Het is volkomen normaal dat kinderen in bepaalde fases, zoals de peuterpuberteit of de tienerjaren, vaker botsen met hun omgeving. Een ingrijpende verandering, zoals een verhuizing, een nieuwe broer of zus, of de overstap naar de basisschool, kan tijdelijk voor pittiger gedrag zorgen. Meestal ebt dit na een tijdje vanzelf weer weg. Houdt het extreme gedrag echter langere tijd aan en zit je kind zichtbaar niet lekker in zijn vel, dan kan er meer spelen.
Leestip: Zo ga je om met een boos kind
Wat zijn de oorzaken van gedragsproblemen?
Gedragsproblemen ontstaan vaak door een combinatie van aanleg, zoals een ontwikkelingsstoornis of temperament, en invloeden vanuit de omgeving. Volgens orthopedagoog Mariëlle Beckers hebben kinderen met een stoornis in de ontwikkeling, zoals autisme of een verstandelijke beperking, vaker moeite met het reguleren van hun emoties. Ze verwerken prikkels anders en controleren impulsen minder goed. Als de omgeving hier niet passend op reageert, ontstaat er wrijving.
Naast aanleg speelt de thuissituatie een grote rol. Kinderen die opgroeien in een gezin met armoede, stress of een vechtscheiding, vertonen vaker probleemgedrag. Conflicten thuis met geweld oplossen leert een kind verkeerde patronen aan. Het is cruciaal om dit tijdig te herkennen. Lees in ons artikel bijvoorbeeld meer over zo ga je om met een brutale peuter.
Hoe ontstaat een gedragsprobleem door een trauma?
Een (vroegkinderlijk) trauma ontregelt het stresssysteem van een kind, wat kan leiden tot aanhoudend probleemgedrag. GZ-psycholoog Marijke Uithol legt uit dat een vroegkinderlijk trauma al voor de geboorte kan ontstaan, bijvoorbeeld door extreme stress of middelengebruik van de moeder tijdens de zwangerschap. Krijgt een kind op jonge leeftijd te maken met mishandeling of verwaarlozing, dan ontstaan er vaak hechtingsproblemen. Je kind is continu alert en reageert daardoor feller of sneller boos op situaties.
Wat zijn de gevolgen van gedragsproblemen?
Een kind met gedragsproblemen loopt het risico een buitenbeentje te worden en vast te lopen in zijn ontwikkeling. De gevolgen uiten zich vaak op de volgende manieren:
Buitengesloten worden: Andere kinderen willen liever niet met hem spelen. Dit belemmert de sociale ontwikkeling.
Leerachterstand: Concentratieproblemen op school zorgen voor lagere prestaties.
Emotionele problemen: Het is lastig om vrienden te maken. Het telkens buitengesloten worden schaadt het zelfvertrouwen en houdt het negatieve gedrag in stand.
Moeizame relaties met leerkrachten vergroten bovendien de kans dat je kind van school moet wisselen.
Hoe herken je een gedragsprobleem?
Je herkent een gedragsprobleem aan aanhoudend extreem boos, agressief of stiekem gedrag dat niet past bij de leeftijd van je kind. Een driftbui bij je peuter hoort erbij, maar maak je je zorgen omdat je kind structureel onhandelbaar of intens verdrietig is? Deze signalen wijzen mogelijk op een gedragsprobleem:
Signalen bij kinderen tot 12 jaar
Hij wordt om kleine dingen boos en maakt voortdurend ruzie.
Andere kinderen ondervinden last van zijn boosheid.
Hij houdt zich structureel niet aan regels thuis of op school.
Hij pest andere kinderen of bedreigt ze.
Hij gedraagt zich thuis agressief.
Hij beschadigt opzettelijk spullen of doet anderen pijn.
Hij doet stiekeme dingen en liegt regelmatig.
Hij verzet zich hevig tegen het woord ‘moeten’.
Signalen bij kinderen vanaf 12 jaar
Hij spijbelt structureel van school.
Hij vertoont crimineel gedrag, zoals stelen of vandalisme.
Je kind hoeft niet alle kenmerken te vertonen. Soms treedt het gedrag alleen thuis op, en gaat het op school prima (of andersom). Loopt je kind vast en voel je je als ouder wanhopig? Dat is niet gek. Hulp vragen is dan de beste stap.
Hoe kun je gedragsproblemen behandelen?
De behandeling van gedragsproblemen begint met een bezoek aan de huisarts of schoolarts, die je doorverwijst naar een kinderpsycholoog of orthopedagoog. De specialist onderzoekt samen met jullie de onderliggende oorzaak van het gedrag. Soms is een diagnose niet eens nodig en biedt een observatie in de klas of thuis al praktische oplossingen, zoals meer structuur inbouwen. Een goede klik met de behandelaar is essentieel. Werkt het niet? Bespreek dit en zoek eventueel een andere therapeut. Lees ter voorbereiding alvast tips over hoe je zelf het goede voorbeeld kunt geven aan je kind.
Krijg je hulp bij gedragsproblemen vergoed?
Ja, de behandeling van gedragsproblemen valt in Nederland onder de Jeugdwet en wordt vergoed door de gemeente, mits je een officiële verwijzing hebt. Deze verwijzing krijg je via de huisarts of de ouder-kindadviseur van school. Controleer vooraf wel of de gekozen praktijk een contract heeft met jouw gemeente. Zoek direct naar een kindertherapeut bij jou in de buurt.
Meer weten over gedragsstoornissen?
Twijfel je of je kind een gedragsprobleem heeft? Op de website van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie vind je betrouwbare medische informatie. Wil je direct praktische handvatten om te leren omgaan met de extreme emoties van je kind? Het Butskees-Basisboek biedt gerichte tips en heldere uitleg.
/ab7a70c0af0144308962a8f6a72be7ef/image.jpg)
/6b669aa0e53a4f45915516b9fc4f9376/image.jpg)
/d8b2dc731600404da903b7619e956616/image.jpg)
/e0366905e0a343229f29aa18891e3fe3/image.jpg)
/f2e2f00de534481cad750bf59a4b892b/image.jpg)
/4dc9f682a743483fb6bb8c94dbd46fcd/image.jpg)
/fb9507163c4a4b76be9ae93d7c7b3149/image.jpg)
/d1effc5254ef49cb8f3aa50e88869bf2/image.jpg)
/94b273bfd30d495d9b4c64a560b03d46/image.jpg)
Bronnen: Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, Alle Kindertherapeuten
