Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

overgewicht kind

Heeft mijn kind overgewicht?

Sommige kinderen zijn zwaarder dan gemiddeld. Hoe weet je of je kind te zwaar is? En wat  kun je doen als jouw kind mogelijk overgewicht heeft? Is het verstandig om hem op een dieet te zetten, of is een beetje overgewicht niet zo erg?

Wat is overgewicht?

Er wordt officieel gesproken van overgewicht als er te veel overtollig vet in het lichaam is opgeslagen. Dat kan al op jonge leeftijd gebeuren. Bijna zestien procent van de Nederlandse kinderen en jongeren heeft overgewicht en dat percentage groeit al jaren. Dat is een serieus probleem, want overgewicht bij een kind kan leiden tot een te hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, gewrichtsproblemen, astma en diabetes. Maar het kan ook psychosociale problemen tot gevolg hebben, zoals een laag zelfbeeld. Ook is de kans op pesten groter.

Advertentie

Wanneer heeft je kind overgewicht?

Soms is het moeilijk om te bepalen of je kind te zwaar is of gewoon lekker mollig. Vooral bij baby’s en dreumesen is het normaal als ze vetkussentjes en mollige beentjes hebben. Het ‘babyvet’ begint zo rond het tweede levensjaar te verdwijnen. Als een kind vier jaar oud is, is het helemaal verdwenen. Van een vijfjarig kind kun je dus niet meer zeggen dat hij te veel weegt door zijn babyvet. Lees ook: Is mijn baby te dik?

Bij het Centrum voor Jeugd en Gezin (het consultatiebureau) wordt je kind regelmatig gemeten en gewogen en op basis daarvan wordt de groeicurve  bijgehouden. Op die manier kan de jeugdarts of jeugdverpleegkundige nagaan of het gewicht goed in verhouding is met de lengte. Elk kind volgt z’n eigen lijn in de groeicurve. Als jouw kind op een +1- of +2-lijn zit, en dus meer weegt dan gemiddeld, betekent dat niet meteen dat hij overgewicht heeft. Het ene kind is nou eenmaal groter en zwaarder voor zijn leeftijd dan het andere kind. Elk kind dat met zijn gewicht binnen de bovenste en onderste lijn van de groeigrafiek van het consultatiebureau valt, heeft in principe een gezond gewicht.

Dus hoe weet je nou of je kind overgewicht heeft? Net als bij volwassenen kun je aan de hand van de BMI (Body Mass Index) snel en makkelijk bepalen of je kind een gezond of afwijkend gewicht heeft ten opzichte van zijn leeftijd en lengte. Als de jeugdarts op basis van de BMI concludeert dat je kind te zwaar is, geeft hij je advies waar je op kunt letten met de voeding en beweging. Een andere aanwijzing voor overgewicht kan zijn dat je kind van zijn groeilijn afwijkt, doordat hij plotseling veel is aangekomen.

Lees hier meer over de groeicurve voor jongens en de groeicurve voor meisjes.

BMI kind berekenen

De jeugdarts houdt het gewicht van schoolgaande kinderen in de gaten. Maar je kunt ook zelf nagaan of je kind een goed gewicht heeft, door de Body Mass Index te berekenen. De BMI geeft aan of het gewicht in balans is met de lengte. Op de website van het Voedingscentrum staat een BMI-meter die geschikt is voor kinderen en volwassenen.

Hieronder zie je of de berekende BMI past bij de leeftijd van je kind.

BMI-index voor gezond gewicht peuters en kleuters

Leeftijd (jongens) BMI (jongens) Leeftijd (meisjes) BMI (meisjes)
2 jaar 15 – 18,4 2 jaar 14,7 – 18
3 jaar 14,5 – 17,9 3 jaar 14,4 – 17,6
4 jaar 14,3 – 17,6 4 jaar 14 – 17
5 jaar 14 – 17,4 5 jaar 14 – 17,2
6 jaar 14 – 17,6 6 jaar 13,9 – 17,3

Is de BMI van jouw kind hoger dan de bovengrens voor een gezond gewicht? Dan is er sprake van overgewicht bij je kind.

Oorzaak overgewicht kind

Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor overgewicht. Bij twintig procent van de kinderen met ernstig overgewicht of obesitas is er sprake van een medische oorzaak, zoals genetische afwijkingen, medicijngebruik of eerder opgelopen hersenschade. Overgewicht is voor een deel ook erfelijk bepaald. Als er een medische oorzaak is voor het overgewicht van je kind, kan er een behandeling op maat worden gestart.

Maar de belangrijkste oorzaak voor overgewicht bij kinderen is ongezond eten en te weinig beweging. Die oorzaak is goed aan te pakken door een gezond voedingspatroon in te voeren en ervoor te zorgen dat je kind genoeg beweegt.

Mijn kind is te zwaar, wat nu?

Allereerst: onthoud dat je kind niet de enige is. Overgewicht komt steeds vaker voor onder kinderen. Maar het is wel belangrijk om actie te ondernemen. Er wordt weleens gedacht dat overgewicht vanzelf weer verdwijnt als een kind groter wordt, maar dat is niet zo. En de gevolgen van overgewicht bij kinderen kunnen groot zijn. Die extra kilo’s zijn slecht voor de gezondheid, maar het is voor kinderen vooral een sociale belasting. Dikke kinderen horen er vaker niet bij, komen niet goed mee, trekken zich terug, bewegen daardoor nog minder en gaan meer eten uit verdriet. Een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is.

Ontwikkelt je kind overgewicht, wacht dan niet te lang met het aan te pakken. Hoe eerder je begint, hoe makkelijker het is op te lossen. Je kind hoeft daarvoor echt niet op een streng dieet. Vaak gaat het om een paar kleine aanpassingen in het eetpatroon en de bewegingsgewoonten. Uit een onderzoek van het RIVM blijkt dat kinderen die overgewicht ontwikkelen vaak maar 75 kcal per dag te veel binnen krijgen. Dat staat gelijk aan één glas frisdrank, of dertig minuten lopen. Kleine aanpassingen waardoor een kind dagelijks 75 kcal minder binnenkrijgt, of 75 kcal extra verbrandt, hebben dus al invloed op het gewicht van je kind.

Is je kind te zwaar, dan is het allereerst verstandig om zijn voedingspatroon goed te bekijken. Eet je kind regelmatig snoep of chips, beperk dit dan en kies voor gezonde(re) tussendoortjes. Kijk ook of je kind genoeg beweegt. Dagelijks minimaal een uur is een goede richtlijn. Zet je kind nooit zelf op een streng dieet. Echt lijnen is voor kinderen meestal niet nodig. Ga liever naar een kinderdiëtist om te overleggen wat je het beste kunt doen om te zorgen dat jouw kind op een gezond gewicht komt.

Check ook dit voedingsschema voor dreumes en peuter met handige dagmenu’s

Wat zeg je tegen je kind?

Tegen kinderen vanaf een jaar of zes kun je eerlijk vertellen dat ze iets te zwaar zijn. Kies een rustig moment en een plek waar je kind zich veilig voelt om dit te bespreken. Praat niet over lijnen of afvallen, maar leg je kind uit dat door anders te eten en meer te bewegen hij gezonder en minder zwaar zal worden. Vertel ook dat gezonder eten niet betekent dat hij nooit meer mag snoepen.

Het is van belang dat je kind plezier houdt in eten en het niet als verboden gaat zien. Een snoepje op zijn tijd kan dus best, anders wordt het verlangen ernaar alleen maar groter en gaat je kind misschien stiekem snoepen. Leer hem liever dat snoepen oké is, mits met mate.

Overgewicht kind aanpakken: tips

  • Ga je samen met je kind aan de slag – al dan niet onder begeleiding van een diëtist – betrek hem dan zoveel mogelijk in het nieuwe eet- en leefpatroon. Ga samen boodschappen doen. Laat je kind helpen in de keuken.
  • Geef je kind drie gezonde maaltijden per dag, met veel groente en fruit. Geef daarnaast twee gezonde tussendoortjes per dag, zoals een stuk fruit, doosje rozijntjes of een soepstengel. Geef liever niet te vaak snoep, koek of chips. Bedenk: wat je niet in huis hebt, kan je kind ook niet opeten.
  • Zorg ervoor dat je kind genoeg drinkt, maar geef geen frisdrank, energiedrankjes, limonade of yoghurtdrank. Kies liever voor water, thee zonder suiker of melk.
  • Blijf consequent en geef gezonde tussendoortjes op een vast, voor je kind herkenbaar moment. Je kunt hem best eens een dropje of koekje geven, maar houd het verder bij gezonde tussendoortjes. Geef niet toe als je kind zeurt om snoep, chips of koek. Zo leert hij dat zeuren om lekkers geen zin heeft.
  • Weet wat je je kind geeft. Koop minder vette producten, zoals halfvolle of magere melk, 30+-kaas, mager vlees en magere vleeswaren. Lees ook de kleine lettertjes op verpakkingen: wat zijn de ingrediënten, hoeveel calorieën, suikers en vetten zitten erin? Er kan groot op de verpakking staan dat er 0% vet in een product zit, maar misschien staat er wel suiker in de ingrediëntenlijst. Lees ook: Zoveel suiker mag je kind (gemiddeld) per dag
  • Als je kind ondanks een gezond voedingspatroon toch te dik wordt, krijgt hij misschien te weinig beweging. Voldoende beweging is eigenlijk net zo belangrijk als gezonde voeding. Kinderen hebben elke dag minimaal een uur beweging nodig. Dat lijkt misschien veel, maar je komt er best snel aan als je kind lopend of op de fiets naar school gaat en buiten speelt tijdens de pauze of na schooltijd. Ga daarnaast lekker samen naar de speeltuin, fietsen, klimmen, rennen, ravotten, naar het strand, lopend naar de winkel of wandelen met het hele gezin.
  • Daarnaast is het verstandig om je kind minimaal twee keer per week een uur intensief te laten bewegen. Denk aan sportlessen, of een flinke wandeling door het bos of over het strand. De gymles op school telt natuurlijk ook mee.
  • Om het bewegen leuker te maken, kun je je kind verschillende sporten laten uitproberen. Als hij een sport echt leuk vindt, gaat hij er niet met tegenzin naartoe. Is je kind echt geen sportfan, ga dan vaker samen met je kind naar buiten. Wil jij graag samen met je kind meer gaan bewegen? Lees hier 5 leuke manieren om samen te  sporten.
  • Reclames voor snoep, frisdrank en speciale kindertoetjes en tussendoortjes hebben veel invloed op kinderen. Zij kunnen nog geen onderscheid maken tussen reclame en de werkelijkheid. Al snapt je kind het niet meteen, leg toch al op jonge leeftijd uit dat reclames worden gemaakt om geld te verdienen en dat de producten niet altijd goed voor je zijn.
  • Stabiliseert het gewicht van je kind en werkt hij goed mee, zet daar dan een beloning tegenover. Een leuk uitje of een klein cadeautje bijvoorbeeld. Beloon je kind niet met eten.

Lees ook: 5 recepten voor een gezonde schoollunch

Hoeveel voeding heeft een kind precies nodig?

Hoeveel eten en drinken jouw kind precies nodig heeft, hangt van allerlei factoren af. Een kind kan veel eten op het moment dat hij een groeispurt maakt. Of misschien zit hij in een onderzoeksfase, waardoor hij extra actief is. Logisch dat hij dan wat meer eet. Sommige kinderen zijn van nature beweeglijker, waardoor ze meer ‘brandstof’ nodig hebben dan anderen. Hoeveel een kind eet, zegt dus niet zoveel. Zolang je kind drie gezonde maaltijden en twee gezonde tussendoortjes per dag eet, mag je ervan uitgaan dat hij een goed eetpatroon heeft. Of hij één of twee boterhammen eet bij het ontbijt of de lunch, maakt niet uit. Als hij maar niet overmatig zoet of vet eet. Want wát een kind eet, is veel belangrijker dan hoeveel. Lees hier meer over de dagelijks aanbevolen voeding voor kinderen.

Naar de kinderdiëtist

Als het niet goed lukt om het voedingspatroon van je kind te veranderen, is het verstandig om daar hulp bij te vragen. Je kunt altijd met je vragen terecht bij de huisarts of het consultatiebureau. Maar je kunt ook een kinderdiëtist inschakelen. Een kinderdiëtist heeft het niet over lijnen, maar kijkt samen met jou en je kind naar het voedings- en beweegpatroon. Ook probeert een diëtist te achterhalen waarom een kind te zwaar is geworden. Eten jullie thuis gezond of zijn er andere oorzaken waar iets aan gedaan kan worden? Is eenmaal duidelijk waar het probleem ligt, dan stelt de diëtist samen met jullie een plan op voor een gezonder eet- en leefpatroon. Ook kan een kinderdiëtist tips geven over gezonde voeding en kijken hoe het voedingsadvies haalbaar wordt voor je kind.

Tips: zo laat je je kind (meer) groente eten

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bronnen: Voedingscentrum

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl. In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen naar een gezonde(re) toekomst. Susanne heeft zelf twee dochters.

Contact
Website
Facebook
Instagram