Wat houdt IUI in?
IUI staat voor intra-uteriene inseminatie. Het is een vruchtbaarheidsbehandeling, bedoeld om zwanger te worden. Bij IUI wordt het zaad bewerkt en ingebracht in de baarmoeder. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor IUI als je partner een verminderde zaadkwaliteit heeft. Ook lesbische stellen en alleenstaande vrouwen kunnen gebruikmaken van IUI. IUI is de meest toegepaste vruchtbaarheidsbehandeling in Nederland.
Lees ook: Een overzicht van alle vruchtbaarheidsbehandelingen
IUI met of zonder hormonen
Bij een IUI-behandeling heb je twee opties:
Zonder hormonen. Je volgt je natuurlijke cyclus om op het juiste moment het sperma in te brengen.
Met milde hormoonstimulatie. Hiervoor wordt vaak gekozen als onduidelijk is waarom een zwangerschap niet lukt. De hormonen stimuleren de groei van eiblaasjes en wekken de eisprong op. Het kan via pillen of injecties.
Lees ook: Waarom word ik niet zwanger?
Wanneer IUI?
Er zijn verschillende situaties waarin je kunt kiezen voor IUI:
De man heeft een verminderde zaadkwaliteit.
Je bent lesbisch of alleenstaand en maakt gebruik van donorzaad.
Bij een onbegrepen vruchtbaarheidsstoornis. Er zijn dan bij vruchtbaarheidsonderzoeken geen afwijkingen gevonden. Lees ook: Bezoek aan de fertiliteitsarts, wat kun je verwachten?
In je baarmoederhalsslijm (cervixslijm) zitten antistoffen tegen sperma.
Het zaad van de man is ingevroren vanwege onvruchtbaarheid door ziekte of bestraling.
Door seksuele problemen kun je niet op een natuurlijke manier zwanger worden.
Hoe werkt IUI precies?
Bij IUI krijg je via een dun slangetje zaadcellen in je baarmoeder ingebracht. Dit heet inseminatie. De kans dat je zwanger wordt, is het grootst wanneer dit rond je eisprong gebeurt. Met ovulatietesten kun je het juiste moment voor de inseminatie bepalen. De dag van of de dag na een positieve ovulatietest is de beste dag voor een inseminatie. Je kunt de eisprong ook opwekken met hormonen. Zo kan het precieze moment van de eisprong worden bepaald.
Op de dag van de inseminatie masturbeert de man en vangt hij zijn zaad op. In het laboratorium worden de goed beweeglijke zaadcellen van de niet-beweeglijke zaadcellen gescheiden. De goede zaadcellen worden via een slangetje in de baarmoederhals gebracht. Dit doet een echoscopist of gynaecoloog. De zaadcellen zijn dan al halverwege en moeten daarna op eigen kracht de eileider bereiken om daar een eicel te bevruchten. Een inseminatie duurt een paar minuten en doet weinig tot geen pijn. Na 15 dagen kun je een zwangerschapstest doen.
Lees ook: 8 tips om (zelf) de kwaliteit van sperma te verbeteren
Ovitrelle bij IUI
Bij een intra-uteriene inseminatie (IUI) wordt vaak een hormooninjectie, zoals Ovitrelle, gebruikt om de eicellen in de eierstokken te laten rijpen en vervolgens de eisprong op gang te brengen. Dit vergroot de kans op zwangerschap. Het werkt als volgt:
- 1
Stimulatie van de eicelrijping: in de weken voorafgaand aan de IUI-behandeling, kun je als vrouw hormonen zoals FSH (follikelstimulerend hormoon) of hMG (humaan menopauzaal gonadotrofine) krijgen om de eierstokken te stimuleren. Zo wordt er geprobeerd om meerdere follikels (de zakjes die de eicellen bevatten) te laten rijpen.
- 2
Toediening van Ovitrelle: wanneer de arts ziet dat de follikels groot genoeg zijn om een eicel vrij te geven, krijg je de hormooninjectie Ovitrelle. Dit is meestal een injectie met de kunstmatige versie van het natuurlijke zwangerschapshormoon hCG. Ovitrelle helpt de rijpe eicellen om te ovuleren. Dit betekent dat de eicellen uit de follikels vrijkomen.
- 3
Tijdstip van de inseminatie: na de injectie met Ovitrelle komt de eisprong meestal binnen 36 uur. Het inbrengen van het zaad wordt daarom zorgvuldig gepland zodat het samenvalt met de eisprong. Dit vergroot de kans dat het zaad de eicel bereikt en bevruchting plaatsvindt.
Hoeveel procent zwanger na IUI?
Of je zwanger raakt van IUI, hangt af van meerdere factoren. Je leeftijd en (over)gewicht spelen een rol, net als de zaadkwaliteit. De kans dat het lukt, is zo’n 6 tot 10 procent per behandeling. Van alle vrouwen die starten met IUI raakt 20 tot 30 procent uiteindelijk zwanger. Als het niet lukt, is ivf vaak de volgende stap.
Lees ook: Hoe werkt een ivf-behandeling?
Seks na IUI-behandeling
Na de IUI-behandeling zijn geen speciale maatregelen nodig. Je kunt alle dagelijkse bezigheden hervatten. Je kunt ook zonder problemen seks hebben. Het kan zelfs zinvol zijn om binnen 2 uur na een IUI-behandeling een orgasme te krijgen. De bewegingen die je baarmoeder daardoor maakt, kunnen de zaadcellen helpen om makkelijker bij de eicel te komen. Dit vergroot de kans op bevruchting.
Welke bijwerkingen zijn er mogelijk bij IUI?
Er zijn geen zware bijwerkingen bekend van IUI. Wel heb je kans op:
Een infectie. De kans dat dit gebeurt is heel klein. Heb je koorts, buikpijn of een andere afscheiding dan normaal, neem dan contact op met je gynaecoloog of arts.
Gebruik je een hormooninjectie? Dan kun je vocht vasthouden, misselijk worden en last hebben van stemmingswisselingen.
Wordt een IUI-behandeling vergoed?
IUI wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Wel betaal je eigen risico. Voorwaarde is dat je niet ouder bent dan 42 jaar. Je hebt bovendien een verwijzing nodig van een arts of specialist. Een arts kijkt hoeveel behandelingen je nodig hebt. Dit aantal wordt vergoed. Meestal zijn dit 3 tot 6 behandelingen. Als die niet leiden tot een zwangerschap, kun je starten met ivf.
Bij alleenstaande vrouwen of lesbische stellen wordt een IUI-behandeling vergoed vanuit een speciale subsidieregeling. De behandeling wordt dan niet bij de verzekering gedeclareerd.
Wat is het verschil tussen IUI en ivf?
Slaat de IUI-behandeling niet aan, dan wordt meestal gekozen voor ivf. Ook ivf (in-vitrofertilisatie) is een vruchtbaarheidsbehandeling. Hierbij vindt de bevruchting niet in, maar buiten het lichaam plaats. Er worden eicellen uit de eierstokken gehaald en die worden in het laboratorium bevrucht in een glazen bakje. Is dat gelukt? Dan wordt die bevruchte eicel (embryo) in de baarmoeder geplaatst. De kans dat je zwanger raakt, is ongeveer 25 procent per behandeling.
Hier lees je alles wat je wilt weten over ivf.
KIE en KID, en het verschil met IUI
KIE en KID zijn twee andere vormen van kunstmatige inseminatie, die veel op IUI lijken. KIE (kunstmatige inseminatie met sperma van de eigen partner) is de minst ingrijpende methode van de drie. Hierbij wordt het sperma hoog in de vagina ingebracht, bij de baarmoedermond. Deze behandeling heet ook wel zelfinseminatie. Vaak wordt hiervoor gekozen wanneer seks onmogelijk is, bijvoorbeeld door erectieproblemen. Meestal gebeurt zelfinseminatie thuis.
KID (kunstmatige inseminatie met sperma van een donor) is een variant op KIE. Het verschil is dat dit gebeurt met donorzaad. Wanneer er gebruik wordt gemaakt van ingevroren donorzaad, wordt meestal gekozen voor IUI. Bij KID is de kans op een zwangerschap gemiddeld tien tot twaalf procent per inseminatie.
Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.
Bronnen: LUMC, Freya, Medisch Centrum Kinderwens, UMC Utrecht
