endorfine

Endorfine: de natuurlijke pijnstiller

Endorfine wordt ook wel het ‘gelukshormoon’ genoemd. Dit stofje speelt een belangrijke rol tijdens de zwangerschap en bevalling. Maar wat is endorfine precies, welke rol speelt het voor en tijdens de geboorte van je kind en hoe kun je de aanmaak van deze natuurlijke pijnstiller stimuleren?

Wat is endorfine?

Endorfine is een zogenaamde neurotransmitter en wordt aangemaakt in de hypofyse. Het geeft een gevoel van euforie, terwijl het pijn onderdrukt. Het wordt niet voor niets ook wel het gelukshormoon genoemd. Endorfine wordt aangemaakt als je bijvoorbeeld hard moet lachen of juist huilen, tijdens seks en als je iets heel lekkers eet. Langdurige inspanning en blootstelling aan pijn stimuleert het lichaam om endorfine in grotere hoeveelheid aan te maken. Het is bij hardlopers bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de zogenaamde ‘runners high’.

Ook tijdens de bevalling kan dit hormoon ervoor zorgen dat je een soort van ‘high’ wordt en de weeën minder pijnlijk aanvoelen. De werking is vergelijkbaar met die van morfine, een sterke pijnstiller. Daarom wordt het ook wel de natuurlijke pijnstiller genoemd. Maar eigenlijk is het precies andersom: morfine is nagemaakte endorfine.

Gelukshormonen

Endorfine wordt beschouwd als een van de vier ‘happy chemicals’ die je lichaam aanmaakt. Er zijn hiernaast nog drie stofjes waarvan bekend is dat ze voor een goed gevoel zorgen:

  • Oxytocine: zorgt ervoor dat we ons verbonden voelen met elkaar, ook wel het ‘knuffelhormoon’
  • Serotine: werkt kalmerend en beïnvloedt je humeur
  • Dopamine: zorgt dat we blijdschap en genot kunnen ervaren

Endorfine tijdens de zwangerschap

Vanaf de derde maand van de zwangerschap, vanaf het tweede trimester dus, wordt door de placenta endorfine afgescheiden. Waarschijnlijk als voorbereiding op het hechtingsproces tussen jou en je baby na de geboorte.

Ook zorgt de aanmaak van endorfine tijdens de zwangerschap ervoor dat je lichaam zich voorbereidt op de bevalling. 

Tijdens de bevalling

Tijdens de bevalling kan endorfine een belangrijke rol spelen. Kan, want het werkt alleen als je je niet verzet tegen de pijn, niet al te angstig bent en voldoende kunt ontspannen. Als de weeën intenser worden en de pijn toeneemt, zal je lichaam tijdens de bevalling steeds meer produceren. Bij een hoge concentratie van deze stof in je lichaam, kun je zelfs in een soort roes terecht komen. Vooral tijdens de laatste centimeters van de ontsluiting, die vaak het zwaarst zijn, zorgt endorfine er voor dat je de pijn kunt verdragen.

Adrenaline versus endorfine

Als je angstig of gestrest bent, maakt je lichaam adrenaline aan. Soms kan dat heel nuttig zijn, als je bijvoorbeeld in een gevaarlijke situatie terecht komt en moet vluchten. Maar tijdens een bevalling heb je niks aan adrenaline. Sterker nog, deze stof zorgt ervoor dat de productie van endorfine wordt verstoord. Het kan er zelfs voor zorgen dat de weeën helemaal wegvallen. Daarom is het belangrijk dat je tijdens de bevalling voldoende kunt ontspannen en je niet verzet tegen je weeën. Zo kan je lichaam optimaal endorfine aanmaken.

Hoe stimuleer je de aanmaak?

Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om de aanmaak te stimuleren. Helaas zijn ze niet allemaal toe te passen tijdens de bevalling, denk aan sporten of seks, maar er zijn gelukkig nog genoeg andere manieren om de aanmaak van de ‘natuurlijke pijnstiller’ een boost te geven.

  • Ontspannen. Hoe minder angst en stress je ervaart, hoe minder adrenaline je aanmaakt en hoe meer de endorfine je kan helpen. Zorg voor een veilige, geborgen sfeer. Zet muziek op, neem een warme douche of doe andere dingen die jou ontspannen.
  • Massage. Lichamelijk contact stimuleert de aanmaak. Als je het prettig vindt, kun je je partner vragen je tijdens de weeën zachtjes te masseren. Op die manier maakt je lichaam meer van het stofje aan en wordt de pijn draaglijker. Een massage met een rebozo massagedoek kan ook bekkenklachten en weeënpijn te verlichten. Veel doula’s, zwangerschapsdocenten en ook sommige verloskundigen werken inmiddels met rebozo-technieken.
  • Lachen of huilen. Het lijken uitersten, maar bij een flinke lachbui of een enorme huilbui komt er flink wat endorfine vrij. Dus laat je emoties de vrije loop tijdens de bevalling: het bevordert de aanmaak van de natuurlijke pijnstiller.
  • Eet iets lekkers. Bepaalde voedingsmiddelen zoals vet en suiker zorgen ook voor de aanmaak. Dus mocht je tussen de weeën door behoefte hebben aan een chocoladereep, geef er maar aan toe.
  • Zoek afleiding. Probeer je in de eerste fase van de bevalling niet te focussen op je weeën. Ga zo lang mogelijk door met waar je mee bezig bent of zoek afleiding door televisie te kijken of naar muziek te luisteren.
  • HypnoBirthing. HypnoBirthing is een zwangerschapscursus om je voor te bereiden op de komst van je baby. De technieken die je bij deze cursus leert, zorgen ervoor dat je goed kunt ontspannen tijdens de bevalling en je de aanmaak kunt stimuleren.