kinkhoestvaccinatie

Kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen

Een van de ziektes waartegen je je kind kunt laten vaccineren is kinkhoest. Dat gebeurt met twee maanden, maar als je wilt dat je baby vanaf de geboorte beschermd is, kun jij je ook laten inenten tijdens de zwangerschap. In sommige landen is kinkhoestvaccinatie al gebruikelijk.

Wat is kinkhoest eigenlijk?

Kinkhoest is een besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie (Bordetella pertussis). In het begin lijken de klachten op een gewone (neus)verkoudheid. Daarna beginnen de hoestbuien, die lang kunnen duren – soms met een piepende inademing – en uitputtend zijn. Vooral bij pasgeboren baby’s kan kinkhoest ernstig verlopen. Soms krijgen ze ademnood, stuipen of hersenbeschadiging. In een enkel geval kan een kind eraan overlijden. Elk jaar worden er in Nederland zo’n 120 baby’s met kinkhoest in het ziekenhuis opgenomen.

Hoe beschermen we kinderen tegen kinkhoest?

Kinkhoestvaccinaties zitten in ons rijksvaccinatieprogramma. Kinderen krijgen in totaal vijf vaccinaties tegen kinkhoest: vier voordat ze één jaar worden en de vijfde als ze vier zijn. Pas vanaf de derde prik zijn ze optimaal beschermd, en vóór de eerste prik nog helemaal niet. Wil je dat je baby vanaf de geboorte beschermd is tegen kinkhoest, dan kun je kiezen voor de maternale kinkhoestvaccinatie.

Hoe beschermt kinkhoestvaccinatie bij zwangere vrouwen baby’s tegen kinkhoest?

Na een vaccinatie maakt je lichaam zelf antistoffen aan, die je beschermen tegen kinkhoestinfecties. Als je zwanger bent, gaan je antistoffen via de navelstreng ook naar je ongeboren baby. Dat geldt voor alle antistoffen. Als je bijvoorbeeld griep oploopt, maakt je lichaam antistoffen aan tegen dat griepvirus en die geef je ook mee aan je ongeboren baby. Op die manier is je kind bij de geboorte al tegen allerlei ziektes beschermd. Bijkomend voordeel van de vaccinatie is dat je zelf ook beschermd bent tegen kinkhoest en na de bevalling niet je pasgeboren baby kunt besmetten.

Zijn de prikken uit het Rijksvaccinatieprogramma nog nodig?

Ja, want de hoeveelheid antistoffen – en dus de bescherming – die jouw baby heeft meegekregen neemt langzaam af. Door de vaccinaties die je kind krijgt gaat hij zelf antistoffen aanmaken, die langer aanwezig blijven.

Is het kinkhoestvaccin veilig?

Het gaat om een dood vaccin, waar je niet meer ziek van kunt worden. Al sinds de jaren zestig worden zwangere vrouwen zonder problemen gevaccineerd tegen tetanus. Uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ook het kinkhoestvaccin veilig is voor moeder en kind. Er is bovendien al veel ervaring mee. Zwangere vrouwen krijgen het kinkhoestvaccin op grote schaal in de Verenigde Staten (sinds 2011), het Verenigd Koninkrijk (sinds 2012), Argentinië (sinds 2012), België (sinds 2013), Ierland (sinds 2013), Israël (sinds 2014), Spanje (sinds 2015) en delen van Australië (sinds 2015).

Zijn er bijwerkingen bekend?

Zoals bij alle inentingen kun je bij kinkhoestvaccinatie last van milde bijwerkingen krijgen, zoals slaperigheid, hoofdpijn en reacties als roodheid, zwelling en pijn op de injectieplaats.

Zijn er alternatieven?

De Gezondheidsraad onderzocht andere methodes om baby’s de eerste tijd te beschermen tegen kinkhoest en concludeerde op basis van wetenschappelijk onderzoek dat alleen kinkhoestvaccinatie van zwangere vrouwen (in het derde trimester van de zwangerschap) effectief en betrouwbaar is.

Kan ik me laten vaccineren?

Ja, je kunt al gebruik maken van deze vaccinatie. Het vaccin kun je op recept krijgen via je (huis)arts, de GGD of een vaccinatiecentrum. Dit wordt alleen niet vergoed door de zorgverzekeraar. Het vaccin kost in de meeste gevallen rond de 30 euro. Informeer bij je zorgverlener naar de exacte en eventueel bijkomende kosten (bijvoorbeeld voor het consult).

Meer informatie over kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen.

BRON: RIVM

Hoe werkt de kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen?

Na een inenting gaat je lichaam zelf antistoffen aanmaken tegen de ingespoten ziekmaker, in dit geval dus kinkhoest. Die antistoffen beschermen je in de toekomst tegen kinkhoestinfecties. Als je zwanger bent, gaan de antistoffen tegen kinkhoest die jouw lichaam aanmaakt via de navelstreng ook naar je ongeboren baby.

Dat geldt overigens voor alle antistoffen. Als je bijvoorbeeld griep oploopt, maakt je lichaam antistoffen aan tegen dat griepvirus en die geef je ook mee aan je ongeboren baby. Op die manier is je kind bij de geboorte al tegen allerlei ziektes beschermd. Bijkomend voordeel van de vaccinatie is dat je zelf ook beschermd bent tegen kinkhoest en na de bevalling niet je pasgeboren baby kunt besmetten.

Uit onderzoek blijkt dat de kinkhoestvaccinatie bij zwangere vrouwen voor 91 procent effectief is. Dat houdt in dat er 91 procent minder baby’s kinkhoest krijgen dan dat zonder vaccinatie van de moeder het geval was geweest. Door die vaccinatie zouden er in Nederland per jaar ongeveer honderd van de 128 ziekenhuisopnames door kinkhoest bij baby’s voorkomen kunnen worden. De effectiviteit van een vaccinatie is nooit honderd procent, omdat er altijd mensen zijn die niet voldoende op een vaccinatie reageren.

Reden genoeg voor de overheid om alle zwangere vrouwen vanaf eind 2019 deze vaccinatie standaard en gratis aan te bieden. Niet verplicht, je maakt zelf de keuze om het wel of niet te doen. Tot het zover is, kunnen vrouwen de prik zelf halen, maar daar moet je dan wel zelf voor betalen. Dat kan bij de huisarts of GGD.

Wanneer kinkhoekhoestprik halen?

De kinkhoestvaccinatie wordt vanaf eind 2019 aan zwangere vrouwen aangeboden in het derde trimester van je zwangerschap. Je kunt ‘m nu ook al bij de huisarts halen in je derde trimester. De beste periode voor de prik is tussen de 28 en 32 weken. Deze periode is het meest geschikt omdat er dan de meeste antistoffen via de placenta aan de ongeboren baby worden doorgegeven. En door het op tijd te doen, hebben ook baby’s die te vroeg geboren worden er profijt van. Je kunt de prik uiterlijk tot de 38e week van je zwangerschap laten zetten.

Wat als je al eerder een kinkhoestprik hebt gehad?

Als je zelf in het verleden al bent ingeënt tegen kinkhoest, of je hebt misschien wel kinkhoest gehad, dan heb je al antistoffen in je lichaam opgebouwd tegen kinkhoest. Deze antistoffen beschermen jou wel tegen kinkhoest, maar zijn niet voldoende om je ongeboren baby ook te beschermen. Daarom wordt aangeraden om je tijdens je zwangerschap toch nogmaals te laten vaccineren. In de twee weken na de inenting maakt je lichaam een grote hoeveelheid antistoffen aan, die je baby ook meekrijgt. Alleen op die manier krijgt je baby voldoende antistoffen mee om hem goed te kunnen beschermen tegen een eventuele kinkhoestinfectie na de geboorte.

Ook als je in een eerdere zwangerschap al bent gevaccineerd tegen kinkhoest, wordt aangeraden om bij een volgende zwangerschap opnieuw een prik te halen. Op die manier krijgt je ongeboren baby zoveel mogelijk antistoffen tegen kinkhoest mee via de placenta.

Is het kinkhoestvaccin veilig?

Het kinkhoestvaccin is een dood vaccin waar je niet meer ziek van kunt worden. Het vaccineren van zwangere vrouwen met een dood vaccin wordt al sinds de jaren ‘60 gedaan, namelijk met tetanus en difterie. Deze prikken zijn veilig voor zowel de moeder als de ongeboren baby. Het kinkhoestvaccin is veelvuldig getest en ook uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het vaccin veilig is. Er blijkt na een kinkhoestprik géén verhoogd risico te zijn op zwangerschapscomplicaties.

Er is al veel ervaring met de kinkhoestprik, in andere landen wordt de vaccinatie al jaren gegeven aan zwangere vrouwen. Zo wordt het kinkhoestvaccin al op grote schaal aan zwangere vrouwen gegeven in de Verenigde Staten (sinds 2011), het Verenigd Koninkrijk (sinds 2012), Argentinië (sinds 2012), België (sinds 2013), Ierland (sinds 2013), Israël (sinds 2014), Spanje (sinds 2015) en delen van Australië (sinds 2015).

Meer lezen: er is een gevaarlijk type meningokokken in opmars.

Bijwerkingen van kinkhoestvaccin

Na elke inenting kun je last krijgen van wat lichte bijwerkingen. Zo ook bij de kinkhoestvaccinatie. Mogelijke bijwerkingen zijn:

  • slaperigheid
  • hoofdpijn
  • roodheid, zwelling en pijn op de plek van de prik

Hevigere bijwerkingen, zoals een ernstige allergische reactie, komen zelden voor maar zijn niet uit te sluiten. Kijk voor meer informatie over mogelijke bijwerkingen op de website van Lareb.

Zijn er alternatieven?

De Gezondheidsraad onderzocht andere methodes om baby’s de eerste weken van hun leven te beschermen tegen kinkhoest, maar concludeerde op basis van wetenschappelijk onderzoek dat alleen een kinkhoestvaccinatie bij zwangere vrouwen (in het derde trimester van de zwangerschap) effectief en betrouwbaar genoeg is.

Nu al een kinkhoestvaccinatie halen

De prik zit pas vanaf eind 2019 in het Rijksvaccinatieprogramma, maar je kunt nu wel al gebruik maken van deze vaccinatie. Je kunt het recept voor het vaccin krijgen via je (huis)arts, de GGD of een vaccinatiecentrum. Dit wordt nu alleen nog niet vergoed door de zorgverzekeraar. Het vaccin kost in de meeste gevallen rond de dertig euro. Informeer bij je zorgverlener naar de exacte en eventueel bijkomende kosten (bijvoorbeeld voor het consult).

Meer informatie over kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen.

Heeft je baby nog een kinkhoestvaccinatie nodig na de geboorte?

Ja, na de geboorte heeft je baby ook nog de kinkhoestvaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma nodig om optimaal beschermd te worden tegen de ziekte. De hoeveelheid antistoffen – en dus de bescherming – die jouw baby heeft meegekregen via de placenta, neemt namelijk na verloop van tijd langzaam af. Door de vaccinaties die je kind na zijn geboorte krijgt, gaat hij zelf antistoffen aanmaken die langer aanwezig blijven.

Uit onderzoek is wel gebleken dat baby’s waarvan de moeder tijdens de zwangerschap een kinkhoestprik heeft gehad, na hun geboorte zelf een prik minder nodig hebben. Daarom zal het vaccinatieschema voor baby’s hoogstwaarschijnlijk in de toekomst aangepast worden, vanaf eind 2019, als de kinkhoestprik voor zwangere vrouwen standaard wordt aangeboden.

Heb je zelf besloten om (voor eind 2019) een kinkhoestprik te halen tijdens je zwangerschap? Bespreek dit dan op het consultatiebureau: mogelijk kan jouw baby dan ook al één prik minder krijgen.

Kinkhoestvaccinatie en borstvoeding

Het halen van een kinkhoestvaccinaties heeft geen risico’s voor het geven van borstvoeding na je zwangerschap. Het enige gevolg is dat je baby via de borstvoeding juist nog extra tegen kinkhoest beschermd wordt, omdat je via de moedermelk nog steeds wat van die antistoffen doorgeeft aan je baby.

Check hier welke inentingen bij het Rijksvaccinatieprogramma horen.

Praat mee over het kinkhoestvaccin op ons forum!

BRON: RIVM