Wat is zwangerschapsjeuk?
Zwangerschapsjeuk is een verzamelnaam voor een aantal verschillende jeukende aandoeningen. Die worden ook wel zwangerschapsdermatosen genoemd. Jeuk is een veelvoorkomend zwangerschapskwaaltje: ongeveer één op de vijf zwangere vrouwen heeft er in meer of mindere mate last van.
De jeuk komt vooral voor op je buik en borsten. Soms ook op je armen en benen, handen en voeten en in de slijmvliezen. In de meeste gevallen is het ontzettend vervelend en soms gekmakend, maar toch is het onschuldig. Na de bevalling verdwijnt de jeuk in bijna alle gevallen als sneeuw voor de zon.
Lees ook: Alle zwangerschapskwaaltjes op een rijtje
Wat zijn de oorzaken van zwangerschapsjeuk?
Zwangerschapsjeuk ontstaat door lichamelijke veranderingen zoals het oprekken van de huid, een verhoogde doorbloeding, hormonale schommelingen of een droge huid. Volgens verloskundige Iva Eijke is jeuk vaak een onschuldig teken dat je lijf hard aan het werk is. Dit zijn de vijf meest voorkomende oorzaken:
- 1
De snelle groei van je huid
Jeuk is vaak een onschuldig teken dat je zwangere lijf aan het veranderen is. Het kan betekenen dat er veel spanning op de huid staat doordat die steeds verder wordt opgerekt. Dat geldt met name voor je borsten en buik. De jeuk is trouwens geen voorspeller voor het krijgen van zwangerschapsstriemen (striae).
Lees ook: Groei van de zwangere buik, van week tot week - 2
Betere doorbloeding
Als je zwanger bent, beschik je over een betere doorbloeding in je lichaam. Hierdoor heb je het sneller warm en kun je gaan zweten. Opgedroogd zweet kan je huid irriteren en zorgen voor jeuk. - 3
Een droge huid
Ook een droge huid kan flink jeuken. Houd je huid daarom goed vet door veel te smeren. Gebruik het liefst een neutrale bodycrème (zonder parfum), speciaal voor de droge huid. Neem liever geen middel waarin etherische olie is verwerkt. Sommige etherische oliën mag je niet gebruiken tijdens je zwangerschap. - 4
Atopisch eczeem
Ook wel constitutioneel eczeem genoemd. Het is een veelvoorkomende, niet-besmettelijke, chronische ontstekingsziekte van de huid. Het heeft vaak te maken met een aanleg (constitutie) voor allergie. - 5
Ophoping van galzouten (afvalstoffen) in de lever
Onder invloed van hormonen kan stuwing van gal in de galwegen ontstaan. De gal loopt als het ware niet door. Hierdoor kunnen afvalstoffen zich ophopen in je lichaam en jeuk veroorzaken.
Lees ook: Dit helpt jou om je beter te voelen tijdens je zwangerschap
Welke vormen van zwangerschapsjeuk zijn er?
Er is een onderscheid tussen vroege zwangerschapsjeuk (vanaf het eerste trimester) en late zwangerschapsjeuk (in het derde trimester). Gaat de jeuk niet weg door goed te smeren of ontstaat er rode uitslag, blaren of een kapotte huid? Dan is er waarschijnlijk sprake van een specifieke huidaandoening.
Vroege vorm: atopisch eczeem
De vroege vorm (prurigo of pregnancy) start vaak al in het eerste trimester. Het uit zich als atopisch eczeem met roodheid, schilfers of jeukbulten. Vrouwen die hier last van krijgen, hebben vaak een aanleg voor allergieën zoals hooikoorts, huisstof of kattenharen. Door de verandering in je immuunsysteem kan dit eczeem ook plotseling ontstaan. De huisarts kan veilige zalven of crèmes voorschrijven om dit te behandelen.
Late vorm: PUPPP (jeukende galbulten)
Heb je grote rode bulten, voornamelijk rondom je striae? Dan gaat het mogelijk om pruritic urticarial papules and plaques of pregnancy (PUPPP). Deze vorm ontstaat in het derde trimester en verspreidt zich over de buik, benen en armen, terwijl je gezicht en navel vaak gespaard blijven. Het komt vooral voor bij een eerste zwangerschap of bij moeders van tweelingen. PUPPP is onschuldig voor jou en je baby, maar de huisarts kan een hormoonzalf voorschrijven om de hevige jeuk te stillen.
Zeldzame vorm: blaren en blaasjes (HG)
Ontstaan er naast jeuk ook blaren en blaasjes rondom je navel? Dan kan het gaan om pemphigoid gestationis (HG), een zeldzame auto-immuunziekte van de huid die start rond de 21 weken. Dit heeft overigens niets te maken met het virus dat een koortslip veroorzaakt. Neem bij deze symptomen direct contact op met je arts. Er is namelijk een verhoogde kans op een vroeggeboorte. Een gynaecoloog en dermatoloog begeleiden je dan verder.
Lees ook: Huidproblemen en -verzorging tijdens je zwangerschap
Wanneer is zwangerschapsjeuk gevaarlijk?
Zwangerschapsjeuk is gevaarlijk wanneer het wordt veroorzaakt door zwangerschapscholestase, een leveraandoening waarbij galzuren zich ophopen in je bloed. Dit ontstaat meestal in het derde trimester onder invloed van hormonen.
Bij zwangerschapscholestase heb je hevige jeuk zonder uitslag, vooral 's nachts aan je handen en voeten. Andere symptomen zijn donkere urine, een gelige huid, verminderde eetlust of misselijkheid. Een verstoorde leverfunctie levert risico's op voor de baby en vergroot de kans op een vroeggeboorte. Schaam je niet voor een opengekrabde huid, maar meld extreme jeuk altijd bij je verloskundige. Zij kan via bloedonderzoek uitsluitsel geven en een behandelplan opstellen.
Lees ook: Dit doen zwangerschapshormonen met je
Wat kun je doen tegen zwangerschapsjeuk?
Er zijn diverse manieren om de jeuk direct te verlichten en je huid te kalmeren. Probeer deze praktische tips:
Voorkom krabben, dit beschadigt de huid en verergert de kriebel.
Smeer je huid dagelijks in met een rijke, ongeparfumeerde crème om uitdroging tegen te gaan.
Gebruik mentholgel of mentholpoeder voor directe verkoeling. Dit is veilig voor je baby.
Douche of badder niet te heet. Heet water droogt de huid verder uit.
Probeer een dagelijkse douchebeurt over te slaan om de natuurlijke huidbarrière te beschermen.
Draag luchtige, katoenen kleding en slaap onder katoenen beddengoed. Vermijd synthetische stoffen die de huid afsluiten.
Drink voldoende water om de afvoer van afvalstoffen te stimuleren.
Vermijd overmatig vet eten, aangezien dit de lever extra belast. Bekijk hier wat je beter niet kunt eten tijdens je zwangerschap.
Raadpleeg de huisarts als de jeuk ondragelijk wordt of gepaard gaat met bulten of blaasjes.
Lees ook: Dit helpt jou om je beter te voelen tijdens je zwangerschap
Bronnen: Thuisarts, De Verloskundige, Huidarts
