Wat is een verzakking?
Tijdens je zwangerschap en de bevalling staan je bekken en bekkenbodemspieren onder extra druk. De banden, spieren en het bindweefsel die behalve je baarmoeder ook de andere organen in je onderbuik op zijn plek houden, verslappen onder invloed van zwangerschapshormonen en rekken tijdens de bevalling flink op. Het kan daardoor gebeuren dat het bindweefsel en de banden je baarmoeder, blaas of endeldarm niet meer goed op hun plek kunnen houden. Dit heet een verzakking.
Hoe ziet een verzakking na de bevalling eruit?
Het verschil tussen een normale baarmoeder en een baarmoederverzakking.
Welke soorten verzakkingen zijn er?
Bij een verzakking kan een deel van de vaginawand, met daarachter de blaas of endeldarm, naar beneden in de vagina zakken. In de meeste gevallen zakt dit gelukkig niet zo ver dat het daadwerkelijk naar buiten treedt, maar in ernstigere gevallen kan dit wel gebeuren. Ook de baarmoeder kan naar beneden zakken richting de ingang van je vagina. Soms komt deze tot buiten de vagina en kun je de baarmoedermond voelen of zien zitten.
Er zijn verschillende vormen van een verzakking. Meestal wordt er gesproken over een voorwand-, baarmoeder- of achterwandverzakking. Daarnaast drukken artsen de ernst van de verzakking uit in vier stadia:
- 1
Stadium 1: De lichtste vorm. Hierbij is de verzakking tot halverwege de vagina gezakt.
- 2
Stadium 2: De verzakking bevindt zich tussen de 1 centimeter binnen de ingang en maximaal 1 centimeter buiten de vagina-opening.
- 3
Stadium 3: De verzakking komt verder dan 1 centimeter naar buiten via de vagina.
- 4
Stadium 4: Er is sprake van een volledige verzakking.
Wat zijn de symptomen van een verzakking?
Een verzakking herken je meestal aan een zwaar, drukkend gevoel in je bekken (het bekende ‘balgevoel’) of het gevoel dat er iets uit je vagina steekt.
Andere veelvoorkomende klachten zijn:
druk, een zwaar of het bekende ‘bal’ gevoel in je bekken
een vol gevoel in je vagina
het gevoel dat er iets uit je vagina steekt
regelmatig terugkerende blaasontstekingen en moeite met leegplassen
ongewone of overmatige afscheiding
moeite met leegpoepen, en soms tegendruk moeten geven om goed te kunnen leegpoepen
urineverlies bij sporten, niezen, rennen, lachen, springen
plas niet kunnen ophouden
een verzakking van de baarmoeder kan ook diepe pijn geven bij gemeenschap
Heb je het vermoeden dat je een verzakking hebt? Blijf er niet mee rondlopen. Het is een veelvoorkomend probleem waarvoor uitstekende behandelingen bestaan. Maak een afspraak bij je huisarts of ga direct naar een geregistreerde bekkenfysiotherapeut.
Hoe ontstaat een verzakking na de bevalling?
De voornaamste oorzaken van een verzakking zijn een hoge druk op de bekkenbodem en verweking van het weefsel. Bepaalde factoren vergroten de kans aanzienlijk:
vaginaal bevallen van een grote baby of een lange persfase
vaginaal bevallen van een meerling
de overgang: onder invloed van minder oestrogeenhormonen verslapt het bindweefsel
zware druk op je bekken, bijvoorbeeld door regelmatig zwaar te tillen
zware druk op je bekken door overgewicht
druk op je bekken door chronisch hoesten
obstipatie: veel moeten persen als je op de wc zit
genetische aanleg voor zwak bindweefsel
eerdere operaties aan je bekken
Goed om te weten: ongeveer 40 procent van de vrouwen boven de vijftig krijgt te maken met een vorm van verzakking, vaak door de daling van oestrogeen in de overgang. Gelukkig ervaart slechts 3 tot 6 procent daar daadwerkelijk klachten van.
Lees ook: Alles over je bekken en pijn tijdens de zwangerschap
Kun je een verzakking na de bevalling voorkomen?
Je kunt een verzakking niet 100% uitsluiten, maar met de juiste voorzorgsmaatregelen na je bevalling verklein je de kans op blijvende schade wel aanzienlijk.
Siona Llewellyn, bekkenfysiotherapeut bij De Postpartum Fysio, legt uit: “Veel vrouwen voelen zich na de bevalling een beetje losgelaten. We hebben als bekkenfysiotherapeuten de kennis in huis om vrouwen in deze fase goed te ondersteunen. Het begint bij rust: in de eerste zes weken is het essentieel om regelmatig te liggen, zodat de zwaartekracht de bekkenbodem niet onnodig belast.”
Daarnaast is het advies:
Pak voldoende rust (vooral liggend): In de eerste zes weken na de bevalling is het essentieel om regelmatig rust- en ligmomenten in te plannen. Doordat je ligt, is er minder zwaartekracht op je bekkenbodem en dus minder rek op het weefsel. Natuurlijk mag je wel bewegen (zoals wandelen en traplopen), maar bouw deze belasting heel rustig en stap voor stap op.
Wacht nog even met het 'trainen' van je bekkenbodem: Vroeger kregen vrouwen vaak het advies om direct na de bevalling hun bekkenbodemspieren te trainen, maar daar zijn specialisten inmiddels van afgestapt. In de eerste vier weken hoef je dit echt nog niet te doen, tenzij een geregistreerde bekkenfysiotherapeut dit specifiek voor jouw herstel aanraadt.
Voorkom persen op het toilet: Probeer verstopping (obstipatie) te voorkomen, zodat je niet hard hoeft te persen als je moet poepen. Dit doe je door voldoende te drinken en vezelrijk te eten.
Vermijd zwaar tillen.
Probeer gecontroleerd te hoesten: Als het hoesten wordt veroorzaakt door roken, is dit een extra reden om te stoppen.
Let op je gewicht: Als overgewicht een rol speelt, probeer dan (op een gezonde manier) af te vallen.
Welke behandelingen zijn er voor een verzakking?
De behandeling van een verzakking varieert van gerichte fysiotherapie en het plaatsen van een pessarium tot, in ernstige gevallen, een operatie. De keuze hangt af van jouw klachten en het stadium van de verzakking.
1. Bekkenbodemoefeningen
Een belangrijk onderdeel van de behandeling is het trainen van je bekkenbodemspieren met speciale oefeningen. Vaak is het doel om de spieren te versterken, zodat ze meer steun bieden aan je organen en klachten zoals urineverlies verminderen. Maar let op: soms is de bekkenbodem juist té aangespannen (overspanning). In dat geval is het juist essentieel om de bekkenbodem goed te leren ontspannen. Een bekkenfysiotherapeut kan precies beoordelen wat voor jouw lichaam nodig is. Oefeningen kunnen een verzakking niet helemaal verhelpen, maar de klachten kunnen er wel flink door afnemen.
Tip! Lees ook onze review over de Elvie bekkenbodemtrainer
2. Pessarium (ring)
Bij vrouwen met een kinderwens of bij vrouwen die niet geopereerd kunnen of willen worden, kan een vaginale ring uitkomst bieden. Zo’n ring wordt ook wel een pessarium genoemd. De ring is gemaakt van siliconen en is verkrijgbaar in verschillende vormen en maten. De gynaecoloog bepaalt op basis van het type verzakking dat je hebt, welke voor jou geschikt is.
De ring ondersteunt de wanden van de vagina en duwt zo de blaas, darm en/of baarmoeder op z´n plek. Een arts kan je leren hoe je het pessarium er zelf uit kunt halen en hoe je hem weer inbrengt. Een goed passende ring hoor je niet te voelen. Als de ring vervelend zit, is het aan te raden terug te gaan naar de gynaecoloog. Een ander model of een andere grootte kan dan de oplossing zijn. Mocht zo’n ring niet voldoende zijn en blijf je last van klachten hebben, dan kun je alsnog een operatie overwegen.
3. Operatie
De gynaecoloog kan een verzakking operatief verhelpen, meestal via de vagina of met een kijkoperatie. Daarbij wordt het bindweefsel versterkt of de baarmoeder op de juiste plek teruggebracht. Artsen adviseren deze ingreep vaak pas als je geen kinderwens meer hebt. Een nieuwe zwangerschap kan het herstelde weefsel namelijk direct weer beschadigen.
Omdat weefsel op latere leeftijd verder kan verslappen, komt een verzakking soms na verloop van tijd terug. De arts kan bij een vervolgoperatie eventueel extra verstevigingsmateriaal gebruiken.
Na de operatie blijf je één tot twee dagen in het ziekenhuis. In de weken daarna is rust cruciaal. Je mag absoluut geen druk op je bekkenbodem zetten. Je kinderen of spullen tillen, het huishouden doen, werken en vrijen zijn afgeraden. Na vier tot zes weken volgt een controle bij de gynaecoloog en kun je je dagelijkse ritme meestal weer rustig oppakken.
Kan ik sporten met een verzakking?
Ja, je kunt gewoon blijven sporten. Zelfs zware oefeningen of hardlopen hoef je niet per se te vermijden. Dit hangt af van het stadium van de verzakking en hoe goed je de buikdruk reguleert. Raadpleeg altijd een geregistreerde bekkenfysiotherapeut voor een veilig en persoonlijk opbouwschema. Die kan precies beoordelen wat jouw lichaam aankan en je leren hoe je op een veilige manier weer kunt opbouwen met sporten.
Focus je vooral op het versterken van je core en bekkenbodemspieren, bij voorkeur liggend op je rug of zij. Adem goed door tijdens de oefeningen om extra druk te voorkomen en gebruik lichte gewichten zodra je spanning voelt. Veilige sporten zijn zwemmen, schaatsen en fietsen. Luister goed naar je lichaam en zorg dat je altijd pijnvrij beweegt.
Lees ook: Weer beginnen met sporten na je bevalling doe je zo
Hoe vaak komt het voor?
Mocht je last hebben van een verzakking, dan hoef je je daar absoluut niet voor te schamen. Het komt namelijk erg vaak voor: ongeveer 40 procent van de vrouwen boven de vijftig jaar heeft een vorm van een verzakking. Gelukkig ervaart maar 3 tot 6 procent daar ook daadwerkelijk klachten van.
Een verzakking hoeft bovendien niet direct na je bevalling klachten te geven. Het kan goed zijn dat je er pas op latere leeftijd last van krijgt. Veel vrouwen ervaren bijvoorbeeld pas na de overgang klachten. Dit komt doordat de aanmaak van het hormoon oestrogeen dan daalt, wat leidt tot een afname van spierkracht en verdere verweking van het weefsel en de banden in je bekken.
Lees ook: Alles over je bekken en pijn tijdens de zwangerschap
Een verzakking en dan?
Als je denkt dat je een verzakking hebt, kun je een afspraak maken bij de huisarts of direct bij een geregistreerde bekkenfysiotherapeut. Beiden kunnen goed beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een verzakking. Mocht je via de huisarts worden doorverwezen naar de gynaecoloog, dan is daar een inwendig onderzoek nodig waarbij met een eendenbek (speculum) in je vagina wordt gekeken. Ook voelt de gynaecoloog inwendig (vaginaal toucher). Hierbij wordt je niet gevraagd om te hoesten, maar wel om je bekkenspieren aan te spannen (alsof je je plas ophoudt) en om meerdere keren te persen. Vaak maakt de gynaecoloog ook een inwendige echo van de baarmoeder en eierstokken.
Veel vrouwen vinden een verzakking een beetje gênant. Toch is het verstandig om op tijd naar een arts te gaan. Een verzakking is een veel voorkomende aandoening die voor flink wat vervelende klachten kan zorgen, maar er bestaan goede behandelmethoden voor.
Een tampon gebruiken en seks met een verzakking
Je mag gewoon een tampon gebruiken als je een verzakking of een pessarium hebt. Het enige nadeel is dat de tampon soms sneller kan uitzakken.
Ook vrijen is geen probleem; seks verergert de verzakking niet. Ervaar je toch diepe pijn tijdens het vrijen? Bespreek dit dan met je gynaecoloog, want een pessarium kan deze klachten vaak oplossen (of je kunt de ring er juist even uithalen als je dat fijner vindt).
Zwanger met een verzakking
Wanneer je een lichte vorm van verzakking hebt, is het waarschijnlijk geen probleem om opnieuw zwanger te worden. Het kan wel zo zijn dat je klachten tijdens de zwangerschap erger worden. Bij een gevorderde baarmoederverzakking wordt een zwangerschap misschien moeilijker of kan meer klachten geven. Neem daarom contact op met de huisarts, verloskundige of gynaecoloog als je een kinderwens hebt en een gevorderde verzakking. Hij/zij kan de situatie uitgebreid met je bespreken.
Bronnen: KNOV, Diakonessenhuis
