Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Wiegendood: hoe kan je het voorkomen?

Het is een van de grootste nachtmerries van jonge ouders: wiegendood, ook wel Sudden Infant Death Syndrome (SIDS) genoemd. Wiegendood is het onverwacht overlijden van een baby zonder dat daar een reden voor lijkt te zijn. Over de oorzaken van wiegendood is nog veel onduidelijk, gelukkig zijn er wel een aantal voorzorgsmaatregelen die je kunt treffen om de kans op wiegendood te verkleinen.

Wat is wiegendood?

We spreken van wiegendood, ook wel Sudden Infant Death Syndrome (SIDS) genoemd, als een gezonde baby plotseling en onverwacht overlijdt, en als hier ook na verder onderzoek geen verklaring voor wordt gevonden. Als wiegendood voorkomt, is het vrijwel altijd bij kinderen tot één jaar, al kan het ook in het tweede jaar gebeuren. Er bestaat dus niet echt een concrete leeftijd of leeftijdsgrens voor wiegendood. Het aantal gevallen is de afgelopen jaren sterk gedaald, van 200 in de jaren tachtig naar tegenwoordig gemiddeld 12 per jaar. Dat komt omdat er gelukkig steeds meer kennis en informatie is over het voorkomen van wiegendood.

Advertentie

Lees ook: Dit zijn de beste babyfoons met camera van dit jaar

Risico op wiegendood verkleinen

Helemaal voorkomen dat een baby plotseling en onverwacht overlijdt, kan niemand. Maar je kunt het risico op wiegendood wel verkleinen. De afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar de omstandigheden waarin wiegendood zich voordoet. Daardoor zijn een aantal risico’s in kaart gebracht. Daarbij horen ook factoren waarop je geen invloed hebt. Zo komt wiegendood vaker voor bij:

Gelukkig zijn er ook dingen waar je wel rekening mee kunt houden om het risico op wiegendood te verkleinen.

Onderzoekers kunnen niet verklaren waarom een enkele baby onder bepaalde omstandigheden overlijdt, en vrijwel alle andere baby’s niet. Ongetwijfeld speelt de individuele situatie van de baby mee en komt het door een combinatie van risicofactoren. Wat je kunt doen om de kans zo klein mogelijk te maken, is goed letten op de onderstaande punten:

1. Laat je baby op zijn rug slapen

Sinds 1987 wordt buikslapen in Nederland afgeraden en is het aantal wiegendoodgevallen flink afgenomen. Als een baby op de buik slaapt, kunnen de volgende vier dingen gebeuren:

  • Zijn neus en mond kunnen tegen het matras komen te liggen, waardoor hij te weinig zuurstof binnenkrijgt. De uitgeademde lucht kan niet goed weg en die ademt hij deels weer in (rebreathing).
  • Als een baby met zijn neus en onderkaak tegen het matras ligt, kan zijn neus iets vervormen, waardoor hij moeilijk kan ademen.
  • Als een baby op zijn buik ligt, maakt zijn lichaam meer contact met het matras dan bij rugligging. Hij kan het daardoor sneller te warm krijgen.
  • Op de buik is een baby beweeglijker. Met zijn benen of armen kan hij zich afzetten en verplaatsen. Kleinere baby’s bewegen vooral naar het hoofdeinde en oudere baby’s naar het voeteneinde, waardoor ze onder het beddengoed terecht kunnen komen.

Het advies is om je baby vanaf de geboorte altijd op zijn rug te laten slapen. Baby’s die op hun zij liggen, rollen namelijk al na een paar weken op hun buik. Gaat je baby omrollen van rug naar buik – meestal vanaf een maand of drie – draai hem dan terug op zijn rug als hij ligt te slapen. Ook kun je een babyslaapzak gebruiken om het draaien moeilijker te maken. Tip: Zo kies je de juiste babyslaapzak

Als je kind overdag wakker is, kun je hem – terwijl je toekijkt – op zijn buik leggen om zijn nekspieren te trainen. Als hij eenmaal goed van zijn buik naar zijn rug kan draaien en ook weer terug kan draaien, kun je hem zelf zijn slaaphouding laten bepalen.

Lees hier meer over de richtlijnen om je baby veilig te laten slapen.

2. Let op warmtestuwing

Door slechte ventilatie in de kinderkamer en te veel beddengoed kan een baby het te warm krijgen of kan hij moeilijk ademhalen. Als een baby zijn warmte niet kan afgeven en zijn lichaamstemperatuur omhoog gaat, spreken we van warmtestuwing. De bloedvaten in de huid worden dan wijd opengezet in een poging af te koelen. De bloeddruk daalt hierdoor en het hart moet harder pompen. Hierdoor wordt het hart (te) zwaar belast. Warmtestuwing is een serieus risico voor wiegendood. Let daarom goed op dat je je kind niet te warm toedekt. Lees hier onze tips voor een gezonde en veilige babykamer.

Meer weten? Dit zijn veilige babyslaapzakken (per seizoen)

3. Slaap niet samen in één bed

De veiligste slaapplek voor een kind is zijn eigen wieg of bed. Samen met je kind in één bed slapen is zeker in de eerste vier maanden een risicofactor voor wiegendood. Je baby kan het te warm krijgen door het dekbed, onder het dekbed terechtkomen, tussen de matrassen of het matras en de muur bekneld raken, uit bed vallen of met zijn gezicht tegen kussens aandrukken. Bovendien kun je in je slaap op je baby rollen. Dit risico neemt toe als ouders roken, medicijnen of drugs hebben gebruikt, hebben gedronken of erg vermoeid of gestrest zijn.

Wil je graag dat je baby dicht bij jullie slaapt, dan kun je zijn wieg bij jullie op de slaapkamer zetten (rooming-in). Heeft jouw baby moeite met slapen in zijn eigen bed, lees dan hier de tips van onze slaapcoach Suzanne Willekes. Ook een co-sleeper kan een optie zijn.

Lees ook: Zo doe je aan co-sleeping op een veilige manier

4. Zorg voor een rookvrij huis

Er is een duidelijk verband tussen roken en wiegendood. Vooral het actief roken van de moeder tijdens en na de zwangerschap, maar ook passief meeroken verhoogt het risico op wiegendood. Hoe meer sigaretten er worden gerookt, hoe groter de kans op wiegendood.

Opgroeien in een rokerige omgeving kan een negatieve invloed hebben op de groei en werking van de longen van je baby. Roken vermindert de opname van zuurstof en maakt je kind vatbaarder voor luchtweginfecties. Zorg daarom dat er in huis en in de buurt van je baby niet wordt gerookt. Bedenk goed dat je baby ook passief meerookt als je als rokende ouder borstvoeding geeft of je kind bij je in bed neemt om samen te slapen.

5. Geef borstvoeding

Natuurlijk, je hebt niet altijd de keuze om borstvoeding te geven, maar als het lukt om in elk geval de eerste drie maanden borstvoeding te geven, verklein je het risico op wiegendood, blijkt uit onderzoek. Hoe dat kan is niet precies bekend, maar deze vier redenen worden genoemd:

  • De aanwezigheid van antilichamen in de moedermelk.
  • Door de zuigmethode bij borstvoeding ontwikkelt een baby de spieren van zijn mond en kaak beter dan bij flesvoeding.
  • Tijdens borstvoeding moet een baby zijn nekspieren meer gebruiken, waardoor hij mogelijk zijn hoofd sneller kan draaien als hij zich omdraait naar zijn buik.
  • Baby’s die borstvoeding krijgen, hebben een lagere ‘wekdrempel’: ze worden sneller wakker.

6. Gebruik een fopspeen

Ook een speen kan de kans op wiegendood verminderen. Harde bewijzen zijn er niet, maar mogelijk spelen de volgende factoren een rol:

  • Een kind met een fopspeen in zijn mond ligt minder snel met zijn neus en mond op het matras. Hij leert sneller zijn hoofd te draaien naar de zijkant, omdat de speen anders in zijn gezicht drukt.
  • Kinderen met een fopspeen draaien vaak minder in bed.
  • Het zuigen stimuleert de spieren in de mond en kaak. De tong komt hierdoor meer naar voren te staan, dat de luchtwegen vrijhoudt.
  • Met een fopspeen ademt een kind door de neus. Hij zal daardoor minder snel onder het beddengoed kruipen, omdat hij zijn neus wil vrijhouden.

Tip: Hier vind je de veiligste, leukste en grappigste fopspenen voor jouw baby

Als je borstvoeding geeft, is het verstandig om je baby pas een speen te geven als de borstvoeding goed op gang is gekomen. Zo voorkom je tepel-speenverwarring.

7. Pas op met medicijnen

Er zijn aanwijzingen dat kalmerende medicijnen een rol spelen bij wiegendood. Het gaat hier om geneesmiddelen als promethazine, alimemazine en oxomemazine. Deze stoffen zitten bijvoorbeeld in medicijnen die worden voorgeschreven bij allergie, netelroos, jeukmisselijkheid en braken, reisziekte en hoest (zoals hoestdrank). Deze versuffende stoffen kunnen je kind te diep laten slapen, wat nadelige gevolgen kan hebben voor de ademhaling. Ook moeders die borstvoeding geven, kunnen deze medicijnen beter vermijden. Wil je ze wel gebruiken? Overleg dan eerst met je huisarts.

Lees ook: Medicijnen en borstvoeding, wat mag wel en niet?

Belangrijke ontdekking wiegendood

Er wordt veel onderzoek gedaan naar wiegendood, in de hoop het in de toekomst helemaal te kunnen voorkomen. Het onderzoeksteam van The Children’s Hospital in het Australische Westmead lijkt een stapje dichter bij de oplossing. Uit onderzoek blijkt namelijk dat baby’s die overlijden aan wiegendood iets belangrijks gemeen hebben: ze hebben minder van het hormoon orexine in hun hersenen. Orexine speelt een rol bij het reguleren van het slaap-waakritme en heeft een belangrijke functie bij baby’s: het zorgt er bijvoorbeeld voor dat ze omrollen wanneer ze niet genoeg zuurstof krijgen (wat kan gebeuren als ze op hun buik slapen). Lees er hier meer over.

Bronnen: Volksgezondheid en zorg, The Guardian en VeiligheidNL

Meer weten? Vanaf deze leeftijd is slapen met een kussen pas veilig

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Mieke Cotterink

Expert kinderveiligheid

Mieke is afgestudeerd bewegingswetenschapper en dè expert op het gebied van kinderveiligheid in en om huis bij VeiligheidNL. Al ruim 13 jaar doet zij onderzoek naar (ernstige) ongevallen bij jonge kinderen en vertaalt deze kennis naar praktische adviezen voor ouders. Adviezen om enerzijds ongevallen te voorkomen, denk aan het plaatsen van een traphekje, en anderzijds om kinderen vaardiger te maken en te leren omgaan met bepaalde risico’s, denk aan het leren traplopen.

Mieke is lid van de Europese Child Safety werkgroep en adviseert in die rol over veiligheidsnormen voor baby- en kinderproducten, ze is vast jurylid bij de jaarlijkse Baby Innovation Award verkiezing, treedt op als deskundige in vele baby- en kindermedia en is vaste vraagbaak voor professionals in de kraam- en jeugdgezondheidszorg en de kinderopvang.

Voor meer informatie: kijk op VeiligheidNL en voor achtergrond:
LinkedIn Mieke
LinkedIn VeiligheidNL
Facebook
Twitter