Prolactine, wat doet dit hormoon?

Prolactine, wat doet dit hormoon?

Prolactine is een zwangerschapshormoon en speelt een belangrijke rol bij borstvoeding. Je lichaam maakt het hormoon al tijdens de zwangerschap aan, om je lichaam voor te bereiden op het geven van borstvoeding.

Wat is prolactine?

De meeste hormonen die tijdens je zwangerschap in je bloed voorkomen, zitten al je in lichaam. Ze worden als je zwanger bent, alleen in een grotere hoeveelheid geproduceerd. Zo ook het hormoon prolactine. Dit hormoon is vooral aanwezig bij vrouwen, maar ook mannen produceren er een kleine hoeveelheid van. Het wordt aangemaakt door een kleine klier in je hersenen, de hypofyse. Prolactine wordt ook wel het melkvormend hormoon genoemd. Dat maakt gelijk de functie van het hormoon duidelijk tijdens de zwangerschap, namelijk: het stimuleren van de melkafgifte door de borsten na de bevalling. Prolactine is dus van groot belang voor het op gang brengen én houden van borstvoeding.

Veranderende borsten

Al tijdens de zwangerschap bereidt je lichaam zich voor op het geven van borstvoeding. Zo neemt het aantal melkkanaaltjes en –kliertjes toe in je borsten. Dit gebeurt onder invloed van de hormonen: prolactine, progesteron, oestrogeen en humaan placentair lactogeen (HPL). Je borsten worden ook al snel groter en zwaarder, door een verhoogde doorbloeding en de ophoping van vocht. Daarnaast worden je tepels donkerder en worden de aderen in je borsten zichtbaar.

Prolactine tijdens de zwangerschap

Het prolactinegehalte begint al vroeg in je zwangerschap te stijgen. Misschien scheiden je borsten zelfs al wat melk uit. Dit kan al vanaf de vijfde maand van je zwangerschap. Deze melk noemen we colostrum en is wat gelig van kleur. Meer dan een paar druppels zal het niet zijn, want de aanmaak van prolactine wordt nog geremd door de hormonen oestrogeen, progesteron en HPL.

ProlactineIllustratie van dwarsdoorsnede borst

Prolactine en borstvoeding

Als je baby is geboren, daalt de hoeveelheid progesteron, oestrogeen en HPL in je bloed. Hierdoor kan de hypofyse volop prolactine gaan aanmaken. Als je baby op zoek gaat naar je tepel om te drinken en begint te sabbelen en zuigen, komen er twee hormonen vrij: prolactine en oxytocine. Het eerste hormoon zorgt ervoor dat je melk aanmaakt. Oxytocine zorgt dat de melk uit de klieren naar je tepels stroomt. Dit staat bekend als de toeschietreflex.

Borstvoeding werkt dus als volgt: je baby masseert met zijn tong, kaken en gehemelte je tepel en tepelhof. De zenuwuiteinden in de tepel geven een signaal af aan de hypofyse, zodat deze oxytocine gaat aanmaken. Vervolgens trekken de spiertjes rond de melkklieren samen en komt de melk naar buiten.

Toeschietreflex

De meeste vrouwen die borstvoeding geven, kennen het gevoel van de toeschietreflex (oxytocine) wel: een soort tinteling of warmte in je borst of tepel. Is de borstvoeding eenmaal op gang, dan kan je meerdere keren een toeschietreflex krijgen tijdens een voeding. Voel je het niet? Maak je geen zorgen: dit verschilt per persoon.

Melkproductie

Hoe vaker je voedt, hoe hoger je prolactinespiegel. Simpel gezegd: hoe vaker je je baby aanlegt, hoe meer melk je lichaam waarschijnlijk produceert. Dit heeft te maken met receptoren in je lichaam die een bepaald hormoon herkennen en erop te reageren. Voor het hormoon prolactine zijn dat de prolactinereceptoren. Deze zitten aan de oppervlakte van de melk producerende cellen in het melkklierweefsel.

Prolactinereceptoren die niet voldoende worden benut zullen uiteindelijk verdwijnen. Daarom is het belangrijk, als je borstvoeding geeft, om je baby in het begin vaak aan te leggen. Meer dan acht voedingen per 24 uur geven is, zeker de eerste tijd, heel belangrijk om de borstvoeding op het goede niveau te krijgen en te houden.

’s Nachts is de concentratie prolactine trouwens hoger dan overdag. Daarom is het goed om je baby de eerste weken ook in de nacht, regelmatig te voeden. Is de melkproductie eenmaal goed op gang, dan wordt deze in mindere mate gestuurd door hormonen en kan je proberen wat regelmaat in het aantal voedingsmomenten te brengen. Let op: door roken, stress of depressie daalt de prolactinespiegel en dit kan dus een negatieve invloed hebben op het geven van borstvoeding.

Borstvoeding en zwanger worden

Als je borstvoeding geeft, onderdrukt het hormoon prolactine de opbouw van baarmoederslijmvlies en de eisprong. Bij 80 tot 90% van alle vrouwen blijft de menstruatie dan ook weg als ze borstvoeding geven, maar er zijn ook vrouwen die ondanks de borstvoeding wel weer direct ongesteld worden. Hoe dan ook: borstvoeding is absoluut geen betrouwbaar anticonceptiemiddel! Bekijk hier vormen van anticonceptie die wél betrouwbaar zijn tijdens de borstvoedingsperiode.