pesten

Alles over pesten

Uit onderzoek blijkt dat tussen de 10 en 15% van de basisschoolleerlingen wordt gepest. Pedagoge José Sagasser legt uit wat kun je kunt doen als het jouw kind overkomt.

Hoe weet je of je kind wordt gepest?

Het vervelende van pesten is dat je er nooit bij bent. 90% van het pesten gebeurt ook nog eens op momenten dat de leerkracht het niet kan zien: tijdens de overblijf, na school of achter de bosjes op het plein. En daarbij: kinderen die gepest worden, praten daar vaak niet over met hun ouders. Ze schamen zich, zijn bang dat ze niet geloofd worden of denken dat het hun eigen schuld is. Signalen die erop kunnen wijzen dat je kind gepest wordt zijn hoofdpijn, buikpijn, schoolresultaten die plotseling achteruit gaan, boeken of andere spullen die kwijt of kapot zijn of veranderend gedrag.

Wat is het verschil tussen pesten en plagen?

Bij pesten is er altijd sprake van een machtsverhouding, een machtsverschil. De pesters staan boven het slachtoffer. Bij plagen zijn er geen machtsverschillen en machtsverhoudingen. Dan weer wordt de één geplaagd, dan weer de ander. Het gaat niet om één slachtoffer.

Andere kenmerken van pesten:

  • Het herhaalt zich structureel, gedurende een langere periode.
  • De verstandhoudingen tussen de kinderen in een klas worden steeds slechter.
  • Het gaat vaak gepaard met nare, gemene opmerkingen en het slachtoffer voelt zich echt gekleineerd.
  • Het gepeste kind heeft vaak lichamelijke en psychische klachten zoals buikpijn, hoofdpijn, neerslachtigheid, prikkelbaarheid.
  • Het gepeste kind durft zich niet te verweren tegen de pesters.

Plagen gaat vaak in de vorm van een grapje en meestal durft degene die geplaagd wordt wel wat terug te zeggen. Plagen is verder:

  • Oppervlakkiger dan pesten;
  • minder gemeen;
  • van korte duur en niet structureel.
  • Plagen gaat soms in de vorm van een onaardige opmerking, maar het geplaagde kind krijgt geen psychische of lichamelijke klachten. Bovendien is de geplaagde vaak al snel weer vergeten wat er is voorgevallen, omdat het niet veel voorstelde.

Mijn kind wordt gepest

‘Mam, ik word gepest’: het kan je als moeder echt in je hart raken. Misschien is je kind een buitenbeentje in de klas, misschien is hij niet zo weerbaar en staat hij tegenover een sterk, ouder kind of nog erger: tegenover een hele groep. Klasgenoten doen soms niks, omdat ze zelf ook bang zijn om gepest te worden. De daders hebben niet altijd door dat hun gedrag voor een ander bedreigend is. Ook ouders kunnen verbaasd zijn als ze horen dat hun ‘lieverd’ anderen te grazen neemt.

Hoe graag je het misschien ook zult willen, je kunt niet voorkomen dat je kind gepest wordt. Pesten gebeurt meestal als een kind ‘anders’ is dan de norm, maar die norm verschilt per school en zelfs per klas. Als de norm een zesje is en je kind steeds negens  haalt , kan het gepest worden. Maar ook als hij rood haar heeft of verlegen is.

Wat kun je doen?

  • Neem je kind en zijn gevoelens serieus! Luister, vraag door en probeer niet direct een oordeel te vellen. Wees er vooral voor je kind en laat merken dat je voor 100 procent achter hem staat.
  • Probeer samen naar oplossingen te zoeken. Wat past bij je kind?
  • Soms heeft een kind baat bij een (weerbaarheids)training of een sport
  • De eerste logische stap is vaak een gesprek met de leerkracht of een vertrouwenspersoon op school. Hij kan wellicht helpen met vervolgstappen. Doe dat na schooltijd als er geen andere kinderen bij zijn, anders is het niet prettig voor je kind. De leerkracht kan met de betreffende leerlingen om tafel gaan zitten en naar beide kanten van het verhaal luisteren. Soms betrekt een leerkracht de hele klas bij de situatie en maken ze met z’n allen omgangsregels. Soms betrekt de school ook ouders bij de situatie. Bijvoorbeeld tijdens een ouderavond over pesten of over sociale ontwikkeling.
  • Zelf de pester aanspreken is meestal geen goed plan. De kans is groot dat hij je kind uit wraak alleen maar harder aanpakt.

Pestprotocol

Veel scholen hebben een pestprotocol. Hierin staat wat de school onder pesten verstaat, hoe ze pesten probeert te voorkomen en hoe de school hier tegen optreedt. Soms heeft een school ook een preventief programma zoals een Kanjertraining om een zo veilig mogelijk klimaat te creëren.

Mijn kind pest

Net als dat een kind niet zegt dat hij gepest wordt, zal een pestkop ook niet zeggen dat hij pest. Impulsief gedrag, zich omringen met meelopers, graag de baas willen zijn, populair willen zijn of het feit dat andere kinderen bang zijn voor jouw kind kan er op duiden dat hij pest.

Je kind komt thuis uit school en zegt dat hij gepest wordt. Als je doorvraagt, blijkt het allemaal nogal onschuldig te zijn, plagen dus. Maar wat is precies het verschil en wanneer moet je ingrijpen?

Praten over schooldag

Kinderen vertellen lang niet altijd dat ze gepest of geplaagd worden. Kinderen vertellen in het algemeen niet zo veel over hun dag omdat ze vaak allang weer kwijt zijn wat er bijvoorbeeld die ochtend is gebeurd. Om meer te weten te komen van de schooldag van je kind zou je de volgende open vragen kunnen stellen:

  • ‘Wat was het leukste wat je hebt gedaan vandaag?’
  • ‘Wat voor iets geks/leuks deed de meester/juf vandaag?’
  • ‘Als je iets mocht veranderen aan wat de meester/juf vandaag heeft gedaan, wat zou dat dan zijn?’
  • ‘Met wie heb je gespeeld in de pauze en met wie niet? Waarom niet?’
  • ‘Als je iemand uit je klas naar de maan mocht sturen, wie zou dat dan zijn?’

De antwoorden op deze vragen kunnen waardevol zijn. Neem de antwoorden van je kind serieus en zoek contact met de juf of meester als je denkt dat er iets aan de hand is.

José Sagasser

Pedagoog

José Sagasser is pedagoog en moeder van drie kinderen. Ze werkt al jaren voor Ouders van Nu en heeft sinds 1995 haar eigen opvoedbureau: OPVON. Ouders kunnen bij haar terecht met vragen over huilen, eten, zindelijk worden, slapen, de peuterpuberteit, naar school gaan, et cetera. Ze schreef onder andere het boek 'De kleine koning' over peuters en de brochure 'Slaapproblemen de baas'.

Contact
Website