Alles over pijnbestrijding tijdens de bevalling

Alles over pijnbestrijding tijdens de bevalling

Er zijn veel manieren om weeënpijn te verlichten. Wat je opties zijn hangt ervan af of je thuis bevalt of in het ziekenhuis en kan ook per ziekenhuis verschillen. Als je je van tevoren verdiept in pijnbestrijding tijdens de bevalling, kun je straks bewust beslissen.

Pijnbestrijding bij een thuisbevalling

Als je graag thuis wilt bevallen, betekent dit dat je niet voor alle vormen van pijnbestrijding kunt kiezen. Een ruggenprik kan bijvoorbeeld alleen in het ziekenhuis worden gegeven, omdat er gespecialiseerd personeel voor nodig is en er speciale apparatuur aanwezig moet zijn om de gezondheid van jou en je baby te monitoren. Er zijn thuis wel andere mogelijkheden om pijn te verlichten.

  1. Natuurlijke pijnbestrijding
    Onder natuurlijke pijnbestrijding vallen alle manieren om de pijn te verlichten zonder dat hiervoor speciale kennis of apparatuur nodig is. Tijdens de bevalling maakt je lichaam zelf een natuurlijke pijnstiller aan: endorfines. Als je gespannen of bang bent komt er adrenaline vrij, wat de aanmaak van die endorfines remt. Door zo goed mogelijk te ontspannen stimuleer je de aanmaak van endorfines juist. Natuurlijke manieren die hierbij kunnen helpen zijn bijvoorbeeld een warm bad of douche, massage, ademhalingstechnieken of het wisselen van houding.
  2. TENS (Transcutane Elektische Neuro Stimulatie)
    Een TENS is een apparaat waarmee je met behulp van kleine stroomstootjes de aandacht van de pijn van de weeën kunt afleiden. Je krijgt elektrodes op je rug geplakt en een apparaatje in je hand. Je bepaalt zelf wanneer en hoeveel van die stroomstootjes je afgeeft. Het gevoel is te vergelijken met het tintelen van je handen als ze heel koud zijn en weer warm worden. Een deel van de vrouwen die het gebruiken geven aan minder pijn te ervaren, met name in het begin van de bevalling. Maar dat geldt dus niet voor iedereen. Het voordeel van TENS is dat er geen bijwerkingen zijn voor jou en je baby. Het nadeel is dat je er niet mee in bad of onder de douche kunt en dat je het apparaatje moet blijven vasthouden. Niet elke verloskundige heeft standaard zo’n apparaat, maar je kunt het wel zelf kopen of huren. Lees meer over TENS.
  1. Acupunctuur of acupressuur
    Deze manier van pijnbestrijding werkt met bepaalde drukpunten op je lichaam die in verbinding staan met de plaatsen waar je pijn ervaart. Bij acupunctuur worden kleine naaldjes in die punten geplaatst, bij acupressuur wordt er met de duim op deze plekken geduwd. Vrouwen die hier ervaring mee hebben geven aan minder pijn te ervaren, zich beter te kunnen ontspannen en minder angstig te zijn. Deze manier van pijnbestrijding heeft geen bijwerkingen of gevolgen voor jou en de baby. Acupunctuur of acupressuur kan ook worden toegepast om te helpen de weeën op te wekken als de uitgerekende datum is verstreken of als de weeën niet doorzetten. Je kunt hiervoor terecht bij een acupuncturist gespecialiseerd in de zwangerschap en sommige doula’s of geboortecoaches kunnen je ook behandelen met drukpunten. Je moet dit dus van tevoren regelen.
  2. Hypnose of HypnoBirthing
    Met behulp van hypnose kun je leren om je lichaam heel goed te ontspannen. Je maakt dan optimaal endorfine aan, de pijnprikkeloverdracht kan erdoor verminderen en een ontspannen lichaam kan soepeler en vlotter bevallen. Tijdens hypnose ben je niet ‘weg’, maar ervaar je een ontspannen concentratie, waardoor je goed kunt focussen en kalm blijft. Er zijn geen negatieve bijwerkingen voor jou en je baby. Het vergt alleen wel oefening om dit te leren, dus je moet er al een paar weken voor de bevalling mee aan de slag. Je kunt hiervoor terecht bij een hypnotherapeut of een cursus HypnoBirthing. Lees hier meer over ontspannen bevallen met HypnoBirthing.
  3. Waterinjecties
    Injecties met steriel water kunnen helpen pijn in de rug en onderbuik te verminderen. De verloskundige zet vier injecties in je onderrug, waarna je al binnen een paar seconden pijnvermindering kunt merken, die tot ongeveer twee uur kan aanhouden. De behandeling kan dan worden herhaald en de injecties hebben geen bijwerkingen. Niet elke verloskundige beheerst deze manier van pijnstilling, dus bespreek dit van tevoren als je dit een goede optie lijkt.
  4. Aromatherapie
    Geuren kunnen effect hebben op je gemoedstoestand. Sommige werken rustgevend, andere geven juist energie. Als dit jou kan helpen te ontspannen, kun je geurolie of geurkaarsen gebruiken. Ook dit heeft geen bijwerkingen voor jou en je baby.

Pijnbestrijding bij een ziekenhuisbevalling

Als je kiest voor pijnbestrijding met behulp van medicijnen, moet je naar het ziekenhuis. De reden daarvoor is dat bij het toedienen van medicijnen artsen niet alleen de conditie van je baby in de gaten willen houden, maar ook jouw hartslag, bloeddruk en ademhaling. De apparatuur die hiervoor nodig is, is alleen beschikbaar in een ziekenhuis. Ook in een ziekenhuis is niet elke vorm van pijnbestrijding direct voor handen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat je even moet wachten op de anesthesist als je een ruggenprik wilt. Of dat je bevalling al te ver gevorderd is om nog voor een bepaalde vorm van pijnstilling te kiezen.

  1. Ruggenprik
    De ruggenprik is de meest effectieve manier van pijnbestrijding. Een anesthesist plaatst met een naald een dun, soepel slangetje in je onderrug. De naald gaat er weer uit, het slangetje blijft zitten. Via dit slangetje wordt gedurende de hele bevalling een combinatie van verdovende medicijnen ingebracht. Na vijftien minuten voel je al geen pijn meer. Je bent tijdens de verdoving niet suf, dus je maakt alles bewust mee. Wel is het zo dat je minder gevoel kunt hebben in je benen. Je kunt daardoor minder makkelijk je bed uit of van houding veranderen. Een ander nadeel is dat vrouwen soms last van hoofdpijn hebben na een ruggenprik. Ongeveer 20 procent van de vrouwen krijgt een temperatuurverhoging bij een ruggenprik. De gynaecoloog en kinderarts kunnen niet altijd het verschil herkennen tussen koorts door de ruggenprik of koorts door een infectie bij moeder of baby. Voor de veiligheid wordt dan vaak antibiotica aan moeder en eventueel aan de baby gegeven en moet je hiervoor iets langer in het ziekenhuis blijven. Niet elk ziekenhuis biedt 24 uur per dag een ruggenprik aan, ook kan het zijn dat de anesthesist even niet beschikbaar is. Ga er dus niet automatisch vanuit dat de ruggenprik altijd en direct gegeven kan worden. Bespreek dit van tevoren met je verloskundige als je graag een ruggenprik wilt.
  2. Remifentanil (pompje)
    Remifentanil is een pijnstiller die hetzelfde werkt als morfine, maar dan een variant die heel snel werkt en ook weer snel uitwerkt. Het gaat de pijn niet helemaal weg halen, maar het gaat wel de scherpe kanten van de pijn afhalen, ook kalmeer je er vaak van. Het wordt toegediend via een infuus met een pompje dat je zelf kunt bedienen. Je bepaalt dus zelf op welke momenten je de pijnstilling wilt hebben. Het middel werkt dan binnen een paar minuten. Het voordeel van Remifentanil is dat het na de bevalling snel uit je bloed is. Je moet stoppen met de Remifentanil als je gaat beginnen met persen, dan is het uitgewerkt tegen de tijd dat je baby geboren wordt en heeft de baby er geen last van. Het nadeel is dat het invloed kan hebben op je ademhaling en daarmee op de hoeveelheid zuurstof in je bloed. Daarom moeten jij en je baby goed in de gaten worden gehouden. Je kunt er wat suf van worden, dus mag je ook met Remifentanil niet meer rondlopen. Het is niet in alle ziekenhuizen beschikbaar. Mocht je het willen, overleg dan van tevoren met je verloskundige. Lees meer over remifentanil als pijnbestrijding.
  3. Pethidine
    Pethidine wordt toegediend met een injectie in je bil of bovenbeen en de werking is vergelijkbaar met die van morfine. Je voelt het effect binnen een half uur en het houdt twee tot vier uur aan. Deze pijnmedicatie kan op elk moment in bijna elk ziekenhuis worden gegeven. Je wordt er vaak (een beetje) suf van, waardoor je soms even kunt slapen of uitrusten. Een nadeel kan zijn dat je hierdoor de bevalling minder bewust meemaakt. Bovendien geven twee op de drie vrouwen aan toch nog pijn te voelen. Omdat je suf wordt, mag je niet meer rondlopen. Het risico op vallen is te groot. Bovendien kan je baby ook suf worden door de pethidine, waardoor hij na de bevalling moeite kan hebben met ademhalen of minder goed de borst kan vinden voor de borstvoeding. Daarom moet de inschatting zijn dat de bevalling nog een paar uur gaat duren als je deze vorm van pijnstilling wilt. Het middel wordt overigens tegenwoordig niet veel meer toegediend in ziekenhuizen. Remifentanil geeft een beter resultaat. Lees meer over pethidine tijdens de bevalling.
  4. Lachgas
    Ook lachgas is een pijnstiller die je tijdens de bevalling zelf kunt toedienen. Lachgas is een mengsel van zuurstof en distikstofoxide waarmee je een roesje krijgt, om zo de scherpe randjes van de pijn af te halen. Tijdens een wee kun je zelf een mond-neusmasker opzetten waardoor je het gast inademt. Het effect merk je direct. Zodra je het maker afzet, stopt de inname en is de stof ook snel uit je lichaam verdwenen. Je kunt van lachgas wel een beetje duizelig of slaperig worden, maar dit gevoel gaat snel over zodra je het kapje afdoet. Op die manier maak je de bevalling wel bewust mee. Alleen tijdens het persen kun je het lachgas niet meer gebruiken. Er zijn geen gezondheidsrisico’s voor moeder en baby bekend. Maar er moet nog wel worden onderzocht wat het effect is voor zorgverleners wanneer zij het regelmatig inademen. Daarom willen ziekenhuizen die het gebruiken speciale afzuiginstallaties installeren. Overleg met je verloskundige of lachgas voor jou een optie is.

In Amerika is het gebruik van lachgas tijdens de bevalling erg populair, maar ook in Nederland zijn er steeds meer vrouwen die hier gebruik van maken. Voorheen mochten verloskundigen in Nederland lachgas alleen geven bij thuisbevallingen, tegenwoordig zijn er ook steeds meer ziekenhuizen die deze vorm van pijnbestrijding aanbieden.

tip

Risico’s van medicinale pijnbestrijding

Als bevallen zoveel pijn doet, waarom krijgt dan niet iedereen standaard een ruggenprik? In veel andere landen wordt er lichter omgesprongen met pijnbestrijding. Dat er in Nederland terughoudend wordt omgegaan met medische pijnstilling, heeft alles te maken met de kleine risico’s die er aan vast zitten en de mentaliteit van de meeste Nederlandse vrouwen.

Elk ziekenhuis is anders

Elk ziekenhuis heeft zijn eigen beleid op het gebied van pijnbestrijding bij een bevalling. Zo zijn niet alle opties in alle ziekenhuizen standaard beschikbaar. Je verloskundige weet daar meer over. Als zij weet wat jouw wensen zijn op dat gebied, kan ze je adviseren naar welk ziekenhuis je het beste kunt gaan. Ook de gynaecoloog is op de hoogte van de mogelijkheden in jouw ziekenhuis.

Video: Pijnbestrijding, wel of niet doen? Wij vroegen het deze zeven moeders.