Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

13 weken echo, wat houdt deze vroege echo precies in?

Als je zwanger bent, heb je recht op twee echo’s: de termijnecho en het Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO), oftewel de 20 weken echo. Daar komt (naar verwachting) vanaf 1 september 2021 de 13 weken echo bij. Waarom is dat en wat onderzoekt de echoscopist precies bij deze echo?

Wat is de 13 weken echo?

De 13 weken echo is een medisch echoscopisch onderzoek, om te kijken of je ongeboren baby ernstige lichamelijke afwijkingen heeft. Deze echo kun je binnenkort laten doen als je tussen de 12 weken en 3 dagen en 14 weken en 3 dagen zwanger bent. Rond week 11 krijg je al een termijnecho om je uitgerekende datum te bepalen, te kijken of het hartje klopt en of je een meerling verwacht. Als je 20 weken zwanger bent krijg je vervolgens de uitgebreide 20 weken echo, om te kijken of je kind lichamelijke afwijkingen heeft. Vanaf (naar verwachting) 1 september 2021 kun je ook kiezen voor een 13 weken echo. De 13 weken echo wordt ook wel het eerste trimester SEO genoemd (Structureel Echoscopisch Onderzoek) en de 20 weken echo het tweede trimester SEO. De 13 weken echo wordt eerst ingevoerd als gesubsidieerd wetenschappelijk onderzoek. Op basis van de resultaten daarvan wordt bekeken of het verstandig is om deze echo uiteindelijk standaard onderdeel te maken van de prenatale screening.

Advertentie

Waarom een 13 weken echo?

Bij 13 weken zwangerschap is al te zien hoe de organen, ledematen en het zenuwstelsel van je baby zich ontwikkelen. Op de 13 weken echo kan een groot deel (ongeveer vijftig procent) van de afwijkingen worden gevonden die nu pas bij de 20 weken echo worden ontdekt. Er kan daardoor eerder aanvullend onderzoek worden gedaan en een behandelplan worden gemaakt. In het geval van een erg slechte uitslag hebben de aanstaande ouders bovendien meer tijd om te beslissen of ze de zwangerschap wel of niet willen voortzetten. Als er een risico is dat de baby vanwege de afwijking tijdens de zwangerschap of na de geboorte zal overlijden, kun je de zwangerschap in Nederland tot 24 weken beëindigen. Na de 20 weken echo is er dus minder tijd om over deze ingrijpende beslissing na te denken. Als blijkt dat de zwangerschap het beste kan worden afgebroken, is het volgens onderzoek beter voor de rouwverwerking van de aanstaande ouders om dit met 13 weken te doen, dan met 20 weken.

Lees meer: Zwangerschapstrimesters

Wat wordt er onderzocht bij de 13 weken echo?

Tijdens het echoscopisch onderzoek bij 13 weken wordt er onder meer gekeken naar de schedel, het hart, de buik, de armen en de benen, de wervelkolom en de nekplooi van de baby. Ook bekijkt de echoscopist de placenta en het vruchtwater. Bij de 13 weken echo kunnen minder afwijkingen worden opgespoord dan bij de 20 weken echo. Sommige afwijkingen ontstaan pas later, sommige zijn nog niet te zien omdat de baby bij 13 weken nog te klein is. Een open ruggetje of open schedel is bijvoorbeeld wel te zien, maar hartafwijkingen nog niet. De 13 weken echo kan de 20 weken echo daarom niet vervangen.

Lees meer: 20 wekenecho: wat wordt er precies onderzocht?

Voor- en nadelen 13 weken echo

Het voordeel van een Structureel Echoscopisch Onderzoek in het eerste trimester is dus vooral tijdwinst. Je hebt al vroeg in de zwangerschap wat meer zicht op de gezondheid van je kind. Meestal is de uitslag van deze echo goed: uit internationaal onderzoek blijkt dat er bij 95 van de 100 baby’s geen afwijking wordt gevonden bij de 13 weken echo. Is de uitslag niet goed, dan kan het een voordeel zijn dat je dit zo vroeg mogelijk weet, zodat je er eerder en met meer rust naar kunt handelen. Is de uitslag goed, dan is dit een fijne geruststelling (al geeft het natuurlijk geen garanties).

Het nadeel van zo’n vroege echo is dat er iets afwijkends kan worden gezien waarvoor extra onderzoek nodig is. Als daaruit (gelukkig!) blijkt dat alles toch goed is, heb je onnodig een tijd in onzekerheid gezeten, wat stress geeft. Soms blijft er de rest van de zwangerschap onzekerheid over de gezondheid van de baby, en blijkt pas na de geboorte dat de baby helemaal gezond is en dat alle zorgen voor niets waren. Ook kan de 13 weken echo ten onrechte geruststellen: daarna kunnen er alsnog afwijkingen ontstaan, of pas bij de 20 weken echo worden ontdekt, of pas na de geboorte.

Is de 13 weken echo verplicht?

Geen enkel onderzoek is verplicht, dus ook de onderzoeken die vallen onder prenatale screening niet. Je verloskundige of gynaecoloog kan je alle informatie geven over ieder onderzoek en daarna beslis je of je het wel of niet wilt laten uitvoeren. Dit geldt ook voor de 13 weken echo. Het is verstandig om de voor- en nadelen goed voor jezelf af te wegen en dan te beslissen of je de echo wel of niet wilt. Een reden om het wel of juist niet te doen, kan ook zijn dat je gegevens bij de 13 weken echo worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek.

Wetenschappelijk onderzoek

Iedere zwangere vrouw die besluit de 13 weken echo te laten doen, neemt daarmee automatisch deel aan een gesubsidieerd landelijk wetenschappelijk onderzoek. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om duidelijk te krijgen of de voordelen van de 13 weken echo opwegen tegen de nadelen. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek zal de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport besluiten of de 13 weken echo definitief wordt ingevoerd. Als je de 13 weken echo laat uitvoeren, worden je gegevens voor het onderzoek gebruikt. Ook moet je vragenlijsten invullen en kun je eventueel later nog worden gebeld voor aanvullende informatie.

Vervanging voor termijnecho, combinatietest of NIPT?

De 13 weken echo kan de 20 weken echo niet vervangen, daarvoor is het te vroeg in de zwangerschap. Ook de termijnecho blijft (voorlopig), omdat hieruit heel andere informatie wordt gehaald dan uit de 13 weken echo en omdat het een andere bevoegdheid van de echoscopist vereist. De 13 weken echo is ook geen vervanging voor de combinatietest of de NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test). Bij de 13 weken echo wordt gekeken naar lichamelijke afwijkingen, met de combinatietest en de NIPT wordt onderzocht of de baby mogelijk het down-, edwards- of patausyndroom heeft. Dit zijn chromosoomafwijkingen. Wel kunnen bij de 13 weken echo lichamelijke afwijkingen worden gezien die voorkomen bij het down-, edwards- of patausyndroom, of andere erfelijke afwijkingen. In dat geval kun je worden doorverwezen voor vervolgonderzoek.

Geslachtsbepaling

Bij de 13 weken echo wordt niet gekeken naar het geslacht van de baby en de echoscopist mag je het geslacht ook niet vertellen. Bij de 20 weken echo is geslachtsbepaling ook geen vast onderdeel van het onderzoek, maar dan kan de echoscopist wel voor je kijken of je een jongen of een meisje verwacht.

Andere echo’s

Behalve de termijnecho, de 13 weken echo en de 20 weken echo, zijn er nog een aantal echo-onderzoeken die gedaan kunnen worden als daar een medische reden voor is, zoals de groei-echo en de liggingsecho. En je kunt natuurlijk zelf kiezen voor een pretecho, waarbij je vanaf 16 weken meestal ook het geslacht van de baby te horen kunt krijgen. Dit moet je wel zelf betalen. Hier vind je alle echo’s tijdens je zwangerschap op een rij.

Bron: RIVM