Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

13 wekenecho, wat houdt deze vroege echo precies in?

Als je zwanger bent, kun je kiezen voor verschillende echo’s: de 13 wekenecho en het Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO), oftewel de 20 wekenecho. Zwangeren kiezen zelf of en zo ja welke prenatale screening ze laten doen. Waarom is dat en wat onderzoekt de echoscopist precies bij deze echo?

Wat is de 13 wekenecho?

De 13 wekenecho is een medisch echoscopisch onderzoek, om te kijken of je ongeboren baby ernstige lichamelijke afwijkingen heeft. Deze echo kun je binnenkort laten doen als je tussen de 12 weken en 3 dagen en 14 weken en 3 dagen zwanger bent. Rond week 11 krijg je al een termijnecho om je uitgerekende datum te bepalen, te kijken of het hartje klopt en of je een meerling verwacht. Als je 20 weken zwanger bent, krijg je een uitgebreide 20 wekenecho aangeboden, om te kijken of je kind lichamelijke afwijkingen heeft. Je kiest  zelf of je de 20 wekenecho wil.

Advertentie

Sinds 1 september 2021 kunnen zwangeren kiezen voor een 13 wekenecho. Zwangeren kunnen de 13 wekenecho laten doen als zij deelnamen aan de wetenschappelijke studie (IMITAS). De 13 wekenecho wordt ook wel het eerste trimester SEO genoemd (Structureel Echoscopisch Onderzoek) en de 20 wekenecho het tweede trimester SEO. De 13 wekenecho wordt eerst ingevoerd als gesubsidieerd wetenschappelijk onderzoek. De 13 wekenecho is  namelijk onderdeel van een wetenschappelijke studie (IMITAS). Het doel van de IMITAS studie is om te onderzoeken of de voordelen van de 13 wekenecho opwegen tegen de nadelen ervan.

Waarom een 13 wekenecho?

Bij 13 weken zwangerschap is al te zien hoe de organen, ledematen en het zenuwstelsel van je baby zich ontwikkelen. Daardoor kan op de 13 wekenecho een groot deel (ongeveer vijftig procent) van de afwijkingen worden gevonden die nu pas bij de 20 wekenecho worden ontdekt. Er kan daardoor eerder aanvullend onderzoek worden gedaan en een behandelplan worden gemaakt.

In het geval van een erg slechte uitslag hebben de aanstaande ouders bovendien meer tijd om te beslissen of ze de zwangerschap wel of niet willen voortzetten. Als er een risico is dat de baby vanwege de afwijking tijdens de zwangerschap of na de geboorte zal overlijden, kun je de zwangerschap in Nederland tot 24 weken beëindigen.

Na de 20 wekenecho is er dus minder tijd om over deze ingrijpende beslissing na te denken. Als blijkt dat de zwangerschap het beste kan worden afgebroken, is het volgens onderzoek beter voor de rouwverwerking van de aanstaande ouders om dit met 13 weken te doen, dan met 20 weken.

Lees meer: Zwangerschapstrimesters

Wat wordt er onderzocht bij de 13 wekenecho?

Tijdens het echoscopisch onderzoek bij 13 weken wordt er onder meer gekeken naar de schedel, het hart, de buik, de armen en benen, de wervelkolom en de nekplooi van de baby. Ook bekijkt de echoscopist de placenta en het vruchtwater. Bij de 13 wekenecho kunnen minder afwijkingen worden opgespoord dan bij de 20 wekenecho. Sommige afwijkingen ontstaan pas later, sommige zijn nog niet te zien omdat de baby bij 13 weken nog te klein is. Een open ruggetje of open schedel is bijvoorbeeld wel te zien, maar hartafwijkingen nog niet. De 13 wekenecho kan de 20 wekenecho daarom niet vervangen, maar komt erbij.

Lees meer: 20 wekenecho: wat wordt er precies onderzocht?

Voor- en nadelen 13 wekenecho

Het voordeel van een Structureel Echoscopisch Onderzoek in het eerste trimester is dus vooral tijdwinst. Je hebt al vroeg in de zwangerschap wat meer zicht op de gezondheid van je kind. Meestal is de uitslag van deze echo goed: uit internationaal onderzoek blijkt dat er bij 95 van de 100 baby’s geen afwijking wordt gevonden bij de 13 wekenecho. Is de uitslag niet goed, dan kan het een voordeel zijn dat je dit zo vroeg mogelijk weet, zodat je er eerder en met meer rust naar kunt handelen. Is de uitslag goed, dan is dit een fijne geruststelling (al geeft een goede uitslag natuurlijk geen garanties).

Het nadeel van zo’n vroege echo is dat er iets afwijkends kan worden gezien waarvoor extra onderzoek nodig is. Als daaruit (gelukkig!) blijkt dat alles toch goed is, heb je onnodig een tijd in onzekerheid gezeten, wat stress geeft. Soms blijft er de rest van de zwangerschap onzekerheid over de gezondheid van de baby, en blijkt pas na de geboorte dat de baby helemaal gezond is en dat alle zorgen voor niets waren. Ook kan de 13 wekenecho ten onrechte geruststellen: daarna kunnen er alsnog afwijkingen ontstaan, of pas bij de 20 wekenecho worden ontdekt, of pas na de geboorte.

Is de 13 wekenecho verplicht?

Geen enkele echo is verplicht, dus ook de echo’s die vallen onder prenatale screening niet. Je verloskundige of gynaecoloog kan je alle informatie geven over ieder onderzoek en daarna beslis je of je het wel of niet wilt laten uitvoeren. Dit geldt ook voor de 13 wekenecho. Het is verstandig om de voor- en nadelen goed voor jezelf af te wegen en dan te beslissen of je de echo wel of niet wilt. Een reden om het wel of juist niet te doen, kan ook zijn dat je gegevens bij de 13 wekenecho worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek.

Wetenschappelijk onderzoek

Iedere zwangere vrouw die besluit de 13 wekenecho te laten doen, tekent een toestemmingsformulier voor dit wetenschappelijk onderzoek. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om duidelijk te krijgen of de voordelen van de 13 wekenecho opwegen tegen de nadelen. Het ministerie van VWS besluit na de studie of de 13 wekenecho wordt toegevoegd aan het aanbod van prenatale screening. Deze studie loopt tot 2024. Als je de 13 wekenecho laat uitvoeren, worden je gegevens voor het onderzoek gebruikt. Zwangeren kunnen benaderd worden voor aanvullend onderzoek (zoals via een vragenlijst of interview).

Vervanging voor termijnecho, combinatietest of NIPT?

De 13 wekenecho kan de 20 wekenecho niet vervangen, daarvoor wordt de echo te vroeg in de zwangerschap gemaakt. Ook de termijnecho blijft (voorlopig), omdat hieruit heel andere informatie wordt gehaald dan uit de 13 wekenecho en omdat het een andere bevoegdheid van de echoscopist vereist.

De 13 wekenecho is ook geen vervanging voor  de NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test). De combinatietest is niet meer beschikbaar (sinds 1 oktober 2021). Als zwangeren hun ongeboren kind willen laten onderzoeken op down-, edwards- of patausyndroom kunnen zij kiezen voor de NIPT. Dit zijn chromosoomafwijkingen. Wel kunnen bij de 13 wekenecho lichamelijke afwijkingen worden gezien die voorkomen bij het down-, edwards- of patausyndroom, of andere erfelijke afwijkingen. In dat geval kun je worden doorverwezen voor vervolgonderzoek.

Geslachtsbepaling

Bij de 13 wekenecho wordt niet gekeken naar het geslacht van de baby en de echoscopist mag je het geslacht ook niet vertellen. Bij de 20 wekenecho is geslachtsbepaling ook geen vast onderdeel van het onderzoek, maar dan kan de echoscopist wel voor je kijken of je een jongen of een meisje krijgt.

Andere echo’s

Behalve de termijnecho, de 13 wekenecho en de 20weken echo, zijn er nog een aantal echo-onderzoeken die gedaan kunnen worden als daar een medische reden voor is, zoals de groei-echo en de liggingsecho. En je kunt natuurlijk zelf kiezen voor een pretecho, waarbij je vanaf 15 weken meestal ook het geslacht van de baby te horen kunt krijgen. Dit moet je wel zelf betalen. Hier vind je alle echo’s tijdens je zwangerschap op een rij.

Bron: RIVM