Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

13 wekenecho, wat houdt deze vroege echo precies in?

Zwangere vrouwen krijgen sinds 1 september 2021 twee echo’s aangeboden die horen bij prenatale screening: de 13 wekenecho en de 20 wekenecho. Je beslist zelf of je deze echo’s (allebei) wilt. Waarom is de 13-wekenecho erbij gekomen en wat onderzoekt de echoscopist precies bij deze echo?

Advertentie

Wat is de 13 wekenecho?

De 13 wekenecho is een medisch echoscopisch onderzoek, om te kijken of je ongeboren baby bepaalde ernstige lichamelijke afwijkingen heeft. Deze echo kun je sinds 1 september 2021 laten doen als je tussen de 12 weken en 3 dagen en 14 weken en 3 dagen zwanger bent. Rond week 11 kun je al een termijnecho laten doen om je uitgerekende datum te bepalen, te kijken of het hartje klopt en of je een meerling verwacht. Als je 20 weken zwanger bent, krijg je nog een uitgebreide 20 wekenecho aangeboden, waarbij ook wordt gekeken naar lichamelijke afwijkingen.

De 13 wekenecho wordt ook wel het eerste trimester SEO genoemd (Structureel Echoscopisch Onderzoek) en de 20 wekenecho het tweede trimester SEO. Beide echo’s lijken op elkaar, maar vervangen elkaar niet. De 13 wekenecho hoort momenteel nog bij een wetenschappelijke studie (IMITAS) om te onderzoeken of de voordelen van een vroeg echoscopisch onderzoek opwegen tegen de nadelen. Je kiest zelf of je de echo wilt, wat overigens ook geldt voor alle andere echo’s.

Waarom een 13 wekenecho?

Bij 13 weken zwangerschap is al te zien hoe de organen, ledematen en het zenuwstelsel van je baby zich ontwikkelen. Daardoor kan op de 13 wekenecho een groot deel (ongeveer vijftig procent) van de afwijkingen worden gevonden die anders pas bij de 20 wekenecho worden ontdekt. Er kan daardoor eerder aanvullend onderzoek worden gedaan en een behandelplan worden gemaakt.

In het geval van een erg slechte uitslag hebben de aanstaande ouders bovendien meer tijd om te beslissen of ze de zwangerschap wel of niet willen voortzetten. Als de baby een aandoening heeft die niet met het leven verenigbaar is, kun je de zwangerschap in Nederland tot 24 weken beëindigen. Na de 20 wekenecho is er dus minder tijd om over deze ingrijpende beslissing na te denken.

Advertentie

Lees meer: Zwangerschapstrimesters

Wat wordt er onderzocht bij de 13 wekenecho?

Tijdens het echoscopisch onderzoek bij 13 weken wordt er onder meer gekeken naar de schedel, het hart, de buik, de armen en benen, de wervelkolom en de nekplooi van de baby. Ook bekijkt de echoscopist de placenta en het vruchtwater. Bij de 13 wekenecho kunnen minder afwijkingen worden opgespoord dan bij de 20 wekenecho. Sommige afwijkingen ontstaan pas later, sommige zijn nog niet te zien omdat de baby bij 13 weken nog te klein is. Een open ruggetje of open schedel is bijvoorbeeld wel te zien, maar hartafwijkingen nog niet. De 13 wekenecho kan de 20 wekenecho daarom niet vervangen.

Lees meer: 20 wekenecho: wat wordt er precies onderzocht?

Voordeel 13 wekenecho

Het voordeel van een Structureel Echoscopisch Onderzoek in het eerste trimester is dus vooral tijdwinst. Je hebt al vroeg in de zwangerschap wat meer zicht op de gezondheid van je kind. Meestal is de uitslag van deze echo goed: uit internationaal onderzoek blijkt dat er bij 95% van de baby’s geen afwijking wordt gevonden bij de 13 wekenecho. Is de uitslag niet goed, dan kan het een voordeel zijn dat je dit zo vroeg mogelijk weet, zodat je er eerder naar kunt handelen. Is de uitslag goed, dan is dit een fijne geruststelling (al geeft een goede uitslag natuurlijk geen garanties).

Advertentie

Nadeel 13 wekenecho

Het nadeel van zo’n vroege echo is dat er iets afwijkends kan worden gezien, waarvoor extra onderzoek nodig is. Als daaruit (gelukkig!) blijkt dat alles toch goed is, heb je onnodig een tijd in onzekerheid gezeten, wat stress geeft. Soms blijft er de rest van de zwangerschap onzekerheid over de gezondheid van de baby, en blijkt pas na de geboorte dat de baby helemaal gezond is en dat alle zorgen voor niets waren. Stress kan de zwangerschap negatief beïnvloeden. Ook kan de 13 wekenecho ten onrechte geruststellen: daarna kunnen er alsnog afwijkingen ontstaan, of pas bij de 20 wekenecho worden ontdekt, of pas na de geboorte.

Is de 13 wekenecho verplicht?

Geen enkel medisch onderzoek is verplicht, dus ook de echo’s die vallen onder prenatale screening niet. Je verloskundige of gynaecoloog kan je alle informatie geven over ieder onderzoek en daarna beslis je of je het wel of niet wilt laten uitvoeren. Dit geldt ook voor de 13 wekenecho. Het is verstandig om de voor- en nadelen goed voor jezelf af te wegen en dan te beslissen of je de echo wel of niet wilt. Wat ga je doen met de uitkomst?

Een reden om het wel of juist niet te doen, kan ook zijn dat je gegevens bij de 13 wekenecho worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Vind je dat goed, of wil je dat liever niet?

Wetenschappelijk onderzoek

Kies je voor de 13 wekenecho, dan doe je automatisch mee aan de IMITAS studie (Implementation of First Trimester Anomaly Scan). Dit wetenschappelijke onderzoek moet duidelijk maken of de voordelen van de 13 wekenecho opwegen tegen de nadelen. Het ministerie van VWS besluit na de studie of de 13 wekenecho definitief wordt toegevoegd aan het aanbod van prenatale screening. Deze studie loopt tot 2024. Bij de 13 wekenecho teken je een toestemmingsformulier: je gegevens worden voor het onderzoek gebruikt en je kunt worden benaderd voor aanvullend onderzoek (zoals via een vragenlijst of interview).

Vervanging voor termijnecho, combinatietest of NIPT?

De 13 wekenecho kan de 20 wekenecho niet vervangen, daarvoor wordt de echo te vroeg in de zwangerschap gemaakt. Ook de termijnecho blijft (voorlopig), omdat hieruit heel andere informatie wordt gehaald dan uit de 13 wekenecho.

De 13 wekenecho is ook geen vervanging voor de combinatietest. De combinatietest bestaat uit een echo en bloedonderzoek om de kans te bepalen dat de baby het down-, edwards- of patausyndroom heeft. Dit zijn chromosoomafwijkingen. De combinatietest wordt sinds 1 oktober 2021 niet meer gedaan, maar is vervangen door de NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test). De NIPT kun je al eerder laten doen dan de 13 wekenecho en het zijn twee verschillende onderzoeken.

Bij de 13 wekenecho kunnen ook lichamelijke afwijkingen worden gezien die voorkomen bij het down-, edwards- of patausyndroom, of andere erfelijke afwijkingen, maar deze echo is hier niet op gericht. Om chromosoomafwijkingen vast te stellen, is vervolgonderzoek nodig.

Geslachtsbepaling

Bij de 13 wekenecho wordt niet gekeken naar het geslacht van de baby en de echoscopist mag je het geslacht ook niet vertellen. Bij de 20 wekenecho is geslachtsbepaling ook geen vast onderdeel van het onderzoek, maar dan kan de echoscopist wel voor je kijken of je een jongen of een meisje krijgt.

Andere echo’s

Behalve de termijnecho, de 13 wekenecho en de 20 weken echo, zijn er nog een aantal echo-onderzoeken die gedaan kunnen worden als daar een medische reden voor is, zoals de groei-echo en de liggingsecho. En je kunt natuurlijk zelf kiezen voor een pretecho, waarbij je vanaf 15 weken meestal ook het geslacht van de baby te horen kunt krijgen. Dit moet je – in tegenstelling tot de echo’s die horen bij prenatale screening – wel zelf betalen. Hier vind je alle echo’s tijdens je zwangerschap op een rij.

Bron: RIVM

Redactioneel – Offer – Prenataal onderzoek

BellySisters

Je zwangerschap vereeuwigd in een 3D-beeldje

Bekijk de mogelijkheden