Roodvonk

Roodvonk bij baby, kind of volwassen

Roodvonk is een besmettelijke ziekte die baby’s, kinderen en volwassenen kunnen krijgen. Je kunt meerdere keren in je leven roodvonk krijgen. Wat zijn de symptomen en hoe kun je de ziekte behandelen?

Roodvonk komt vooral voor bij kleine kinderen en die kunnen zich erg ziek voelen. Toen er nog geen goede antibiotica tegen roodvonk waren, was het een ziekte met veel complicaties. Denk bijvoorbeeld aan een nierontsteking en acute reuma. Tegenwoordig komt de ziekte niet meer zo vaak voor en is de infectie niet erger dan een keelontsteking.

INCUBATIETIJD*: twee tot zeven dagen
SYMPTOMEN:
hoge koorts, overgeven, hoofdpijn en keelpijn
BESMETTELIJK:
vanaf het begin van de eerste klachten tot na het vervellen van de huid
RISICO VOOR ZWANGEREN:
nee

*De tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen.

Wat is roodvonk?

Roodvonk is een vlekjesziekte die vooral voorkomt bij kinderen tussen de drie en zes jaar. Oudere kinderen en volwassenen kunnen het ook krijgen, maar dat komt minder vaak voor. De ziekte gaat gepaard met koorts en een rode, ruwe huiduitslag over het hele lichaam. 

roodvonk

Oorzaak

Roodvonk wordt veroorzaakt door de bacterie Streptococcus pyogenes. Dit is een streptokokkenbacterie die in de neus- en keelholte zit.

Symptomen

De eerste ziekteverschijnselen zijn hoge koorts, overgeven, hoofdpijn en keelpijn. Dit merk je tussen de twee en zeven dagen na de infectie. Daarna komen er vlekjes die eruit zien als rood kippenvel. De vlekjes voelen op sommige delen van het lichaam aan als schuurpapier. Denk bijvoorbeeld aan de nek, borst, onder de oksels, bij de ellebogen, de liezen en aan de binnenkant van de dijbenen. 

Ook kan de tong eerst wit worden en na een paar dagen kunnen er rode puntjes op de tong verschijnen. Dit wordt een ‘frambozentong’ genoemd. Opvallend is dat op de huid rondom de mond en neus geen vlekjes zitten. 

Na ongeveer drie dagen zakt de koorts en later verdwijnen ook de vlekjes. Een paar dagen na het begin van de klachten, begint de huid te vervellen. Dit gebeurt vooral bij de vingers en tenen. De symptomen van roodvonk zijn bij kinderen en volwassenen hetzelfde. 

Heeft je kind huiduitslag? Check dan deze handige rode vlekkenwijzer.

Is roodvonk besmettelijk?

De roodvonkbacterie zit in de neus en keel van iemand die besmet is. Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder dat ze er ziek van worden. De bacterie wordt verspreid via speekseldruppeltjes in de lucht. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij hoesten, niezen of praten. Je kunt deze druppeltjes inademen en besmet raken. 

Roodvonk is dus een besmettelijke ziekte. Als je roodvonk hebt, ben je besmettelijk vanaf het begin van de eerste klachten, dit is vóór de vlekjes er zijn, tot na het vervellen van de huid.

Hoe vaak komt roodvonk voor?

Roodvonk komt vooral voor bij kinderen die tussen de drie en zes jaar oud zijn. Volgens het RIVM komt de ziekte vaker voor tijdens de zomermaanden.

Wanneer huisarts inschakelen?

Roodvonk gaat vanzelf over, maar als je twijfelt is het altijd goed om even contact op te nemen met de huisarts. Doe dit bijvoorbeeld als je kind:

  • een erg zieke indruk maakt
  • klachten heeft die langer dan tien dagen duren
  • het benauwd heeft
  • niet meer kan drinken of slikken
  • opvallend kwijlt
  • zijn mond bijna niet meer open kan krijgen

Wat kun je er tegen doen?

Je kunt je niet laten inenten tegen roodvonk. Helaas kun je roodvonk ook krijgen als je al een keer die ziekte hebt gehad. Je voelt je dan wel minder ziek dan de eerste keer.

  1. Paracetamol
    Als je kind roodvonk heeft, kun je hem paracetamol geven tegen koorts en pijn. Lees voor gebruik altijd goed de bijsluiter. Hier tips: wat als je kind het medicijn niet wil innemen?
  2. Paracetamol en zwangerschap
    Als je zwanger bent, is het verstandig om zo min mogelijk medicijnen te slikken, omdat sommige medicijnen nare gevolgen kunnen hebben voor de baby. Als je roodvonk hebt en je hebt koorts en pijn dan is de veiligste keuze paracetamol. Gebruik het nooit als het niet echt nodig is. Gebruik paracetamol zo kort mogelijk en in de laagst mogelijke dosering. Lees hier meer over de risico’s van medicijnen als je zwanger bent.
  3. Antibiotica
    Als je kind roodvonk heeft, kan de huisarts een antibioticakuur voorschrijven. Antibiotica zorgen ervoor dat de ziekteverschijnselen verminderen en dat je kind minder lang ziek is. Ook helpen de medicijnen om verdere verspreiding van roodvonk te voorkomen. Lees ook: Antibiotica bij kinderen, waar moet je op letten?
  4. Antibiotica en zwangerschap
    Als je roodvonk hebt en je bent zwanger, laat dit dan altijd aan je huisarts weten. Een antibioticakuur tijdens een zwangerschap wordt alleen voorgeschreven in uiterste nood.

Meer maatregelen

Verder kun je een paar maatregelen nemen om de ziekte niet te krijgen door bij hoesten of niezen:

  • Een papieren zakdoek te gebruiken. Als je die niet hebt, kun je in de plooi van je elleboog hoesten of niezen.
  • Een zakdoek maar één keer te gebruiken.
  • Daarna je handen te wassen.
  • Je hoeft niet uit de buurt te blijven van mensen die hoesten of niezen, maar pasgeboren baby’s kun je beter wel uit hun buurt houden.
  • Leer kinderen ‘netjes’ te hoesten en te niezen.

Dit helpt je kind

Als je kind roodvonk heeft, kun je hem ook nog op deze manieren helpen:

  • Extra drinken: Als je kind koorts heeft, geef hem dan extra drinken. Als hij dat echt niet wil, omdat hij bijvoorbeeld keelpijn heeft, kun je ook een waterijsje geven. Hoeveel moet een kind per dag drinken?
  • Dunne kleding: Als je kind koorts heeft, moet zijn lichaam de warmte kwijt kunnen. Kies daarom voor dunne kleding die losjes om zijn lichaam zit. In bed is een lakentje vaak al voldoende. Als je kind het koud heeft of rilt, kun je hem tijdelijk extra toedekken.
  • Genoeg rust: Als je kind roodvonk heeft, hoeft hij niet de hele dag in bed te liggen, maar zorg wel voor voldoende rust.

Als er verder geen complicaties zijn, verdwijnen de klachten meestal binnen zeven tot tien dagen.

Mag je kind naar het kinderdagverblijf?

Als je kind zich verder goed voelt, kan hij naar het kinderdagverblijf of naar school. Roodvonk is al besmettelijk voordat iemand vlekjes krijgt. Thuisblijven helpt niet om te voorkomen dat anderen ziek worden. Vertel het aan de leidster of leerkracht als je kind roodvonk heeft. Zij kunnen in overleg met de GGD andere ouders informeren. Ouders kunnen dan letten op de klachten van roodvonk bij hun kind.

Roodvonk tijdens de zwangerschap

Raak je tijdens je zwangerschap besmet met roodvonk, dan is dat niet schadelijk voor je baby. Wel is het verstandig om de koorts te temperen, omdat hoge koorts weeën kan opwekken. Verder heeft de ziekte geen gevolgen.

Advies bij koorts volwassene

Als je zwanger bent, mag je paracetamol slikken, maar doe dit zo min mogelijk. Als je tijdens je zwangerschap koorts hebt, kun je het volgende doen om de koorts te temperen:

  • Als je koorts hebt, zweet je veel. Drink daarom anderhalf tot twee liter vocht per dag. Je kunt een glas of fles water bij je in de buurt zetten, zodat je regelmatig een slok neemt.
  • Draag dunne kleding, zodat de warmte goed uit je lichaam kan gaan. In bed is een laken vaak volgende. Als je rillerig wordt, kun je altijd een deken om je heen slaan.
  • Zorg voor voldoende rust. Je hoeft niet de hele dag in bed te liggen, maar doe het rustig aan.

Lees meer: medicijnen tijdens de zwangerschap, wat mag wel en niet?

Valt roodvonk binnen Rijksvaccinatieprogramma?

Er is geen vaccinatie die voorkomt dat kinderen roodvonk krijgen. Dit zijn alle vaccinaties die een kind via het Rijksvaccinatieprogramma kan krijgen.