couveusekind

De ontwikkeling van een baby in een couveuse

Als je baby te vroeg of te klein (pre of dysmatuur) geboren is en in een couveuse moet liggen, is zijn start moeilijker. Welke uitdagingen kun je tegen komen met een couveusekind? Hoe verloopt de ontwikkeling? En wat zijn de mogelijke gevolgen?

Baby’s die te vroeg geboren worden, hebben een grotere kans op problemen in de verdere ontwikkeling. Hoe vroeger de geboorte, hoe groter het risico op complicaties.

Advertentie

Vroeggeboorte

In Nederland worden jaarlijks zo’n 12.000 baby’s te vroeg (prematuur) geboren. Dat staat gelijk aan ongeveer 6,9 procent van alle baby’s die jaarlijks worden geboren. Je spreekt van een vroeggeboorte als een zwangerschap vroegtijdig – spontaan of kunstmatig – wordt afgebroken in de periode tussen de 20ste en 37ste week van de zwangerschap. Wordt je baby geboren na een zwangerschapsduur van 32 weken of minder? Dan is er sprake van extreme prematuriteit.

Wanneer is een baby levensvatbaar?

In Nederland worden baby’s na een zwangerschapsduur van 24 weken actief opgevangen door een neonatoloog. Een actieve opvang wil zeggen dat de kinderarts-neonatoloog de baby alle ondersteuning zal geven die nodig is om in leven te blijven. De artsen (neonatologen) zorgen ervoor dat een prematuur geboren baby bijvoorbeeld ademhalingsondersteuning krijgt en zo goed mogelijk op temperatuur wordt gehouden.

Wordt een baby vlak na de 24ste week geboren, dan overleeft bijna 56 procent van de kinderen. Bij elke week die daarbij komt, stijgen de overlevingskansen van de baby.

Overlevingskansen van een premature baby
25 weken      56 procent
26 weken      71,5 procent
27 weken      80-90 procent
28 weken      95 procent

Deze overlevingskansen zijn gemiddelden, uiteindelijk zegt het niets over de overlevingskansen van jouw eigen kind, omdat elke situatie uniek is en geen baby hetzelfde.

Wat is een couveuse?

Als je baby te vroeg is geboren, wordt hij opgenomen op de afdeling neonatologie om te worden ondersteund, behandeld en verzorgd. Op deze afdeling staan speciale bedjes voor pasgeborenen. Deze zien eruit als plexiglazen huisjes en worden couveuses genoemd. Het is de bedoeling om de situatie van de baarmoeder zo goed mogelijk na te bootsen. De couveuses worden op temperatuur gehouden en bevochtigd.

Wanneer je baby groter en sterker wordt, wordt de temperatuur afgebouwd tot je baby in een open bed kan. Dit bed wordt vaak nog verwarmd. Wanneer ook daar de temperatuur van je baby netjes in blijft en de groei goed blijft gaan zal hij naar een wieg kunnen. In de couveuse liggen veel baby’s ook nog in een nestje (snuggle) zodat de geborgenheid van de baarmoeder nog verder wordt nagebootst.

Rondom de couveuse staan vaak indrukwekkend veel apparaten. De verpleegkundige op de afdeling kan goed uitleggen waar welk apparaat voor is. Via kleine openingen in de couveuse kunnen slangen naar binnen om jouw baby te ondersteunen of te behandelen. Door wat grotere openingen met deuren ervoor kun je je handen steken om je eigen baby te verzorgen of comfort te bieden.

Lees hier meer over de twee soorten couveuses die er zijn.

Wanneer baby naar afdeling Neonatologie?

Gelukkig komen er op steeds meer plaatsen in Nederland moeder-kind centra, waar je baby wel onder behandeling van de kinderarts is, maar toch bij jou op de kamer mag blijven. Helaas zijn er nog niet overal van deze afdelingen en moeten kinderen onder de 36 weken, of wanneer er een toch probleem is voor speciale zorg worden opgenomen op de afdeling Neonatologie.

  1. Een baby tussen de 36 en 37 weken mag meestal bij zijn/haar moeder blijven, maar wordt wel onderzocht door de kinderarts en er worden glucose controles in het bloed gedaan.
  2. Tussen de 32 en 36 weken worden baby’s opgenomen en meestal aangesloten op een monitorbewakingssysteem. Deze baby’s liggen soms in een couveuse en soms in open bedjes of een wieg.
  3. Wordt een baby voor de 32 weken zwangerschap geboren dan zal de baby worden opgenomen op een neonatale intensive care unit (NICU). Is je baby groter dan 1.000 gram en ouder dan 30 weken en gaat het goed? Dan mag hij snel naar een post IC afdeling.
  4. Als je baby bij de geboorte (veel) kleiner is dan je op basis van het aantal weken zwangerschap zou verwachten, is hij dysmatuur. Hij heeft een groeiachterstand en organen kunnen onrijper zijn dan verwacht. Deze baby’s moeten extra gecontroleerd worden en zullen afhankelijk van gewicht en leeftijd ook worden opgenomen op de afdeling Neonatologie.
  5. Is je baby op tijd, of misschien te laat geboren en zijn er complicaties ontstaan rondom de bevalling, verdenking op een infectie of aangeboren afwijkingen? Ook deze baby’s worden opgenomen op de afdeling Neonatologie en afhankelijk van de ernst op een neonatale intensive care unit.

Binding met je couveusekind 

Als je baby in de couveuse ligt, kun je je als ouder heel machteloos voelen. Je bent blij met de komst van je baby, maar alles is heel anders gelopen dan de bedoeling. Je bent onzeker over alle dingen die er gebeuren en over de toekomst van je pasgeboren kind. Er zijn zoveel andere mensen bezig met jouw baby en misschien ben je zelf al ontslagen naar huis en moet je je kind achter moet laten op de afdeling.

Je wilt je graag goed kunnen hechten aan je baby en je baby aan jou. Een goede hechting is de basis voor een gezonde emotionele, sociale, verstandelijke en zelfs motorische ontwikkeling. Baby’s herkennen hun ouders aan bijvoorbeeld de lichaamsgeur, het stemgeluid en de manier van aanraken. Het is daarom belangrijk om je baby vast te houden en te knuffelen. Maar hoe doe je dat als je baby in een couveuse ligt? Je kunt buidelen, comfort bieden bij handelen of bij onrust, moedermelk kolven, aanwezig zijn, praten, zingen en boekjes voorlezen. Hier lees je meer informatie over al deze tips.

De couveuse-afdeling: een wereld op zich

Als je net bent bevallen, hoop je op een roze wolk te belanden. Maar als je baby wordt opgenomen op de afdeling neonatologie is die roze wolk vaak ver weg en beland je in een heel medische wereld. Veel ziekenhuizen in Nederland hebben een afdeling neonatologie. Maar ze hebben niet allemaal een neonatale intensive care-afdeling. De afdeling neonatologie heeft vaak een grotere ruimte waar meerdere couveuses staan. Als jouw kind daar ligt, mag je altijd naar hem toe, maar meestal kun je er niet blijven slapen.

De afdeling neonatologie is onder te verdelen in medium care, high care en intensive care. Hier lees je meer over die afdelingen.

Wanneer mag je baby mee naar huis?

Vlak na de geboorte van een kleine prematuur kun je het je nog niet voorstellen, maar na een aantal weken begint het meestal te kriebelen. Inmiddels is je baby al verplaatst van een intensive care naar een post-ic plek of andere neonatologie afdeling. Dat was de eerste stap, maar wanneer is je baby klaar om naar huis te gaan?

Meestal kunnen te vroeg geborenen naar huis rondom de uitgerekende datum. Soms iets eerder en soms iets later. De meeste baby’s kunnen dan zelf alles drinken, groeien goed en kunnen de temperatuur stabiel houden. Ook laten ze geen incidenten meer zien en is de monitor een paar dagen gestopt.

In sommige gevallen gaan baby’s met een sonde naar huis en wordt ouders geleerd sondevoeding te geven.

Nèt thuis!

Gelukkig kun je in steeds meer ziekenhuizen de laatste dagen van de opname, of misschien wel de hele opname dicht in de buurt van je kind blijven en zijn jullie al goed aan elkaar gewend.

Helaas is dat nog niet in alle ziekenhuizen zo en is het wennen wanneer je je baby voor het eerst dag en nacht mee maakt. Je moet wennen aan de geluidjes die hij maakt en de verschillende manieren van huilen leren herkennen. Te vroeg of te klein geboren baby’s zijn vaak onrustiger dan op tijd geboren baby’s.

Na alles was jullie hebben meegemaakt is het heel normaal dat je in het begin meer bezorgd bent of het thuis wel goed gaat. Dat gevoel gaat soms niet zomaar over. Als je twijfels, vragen of je zorgen maakt, dan kun je altijd terugvallen op het ziekenhuis. Of misschien wil je juist informatie krijgen van ouders die hetzelfde als jij hebben meegemaakt. Op deze website van Couveuse Ouders vind je nog veel meer informatie en tips.

Gevolgen vroeggeboorte

Ademhalen, temperatuur houden, groeien, sterker worden, daar is een te vroeg geboren baby die in de couveuse ligt vooral mee bezig. Alle energie die je baby over heeft, gebruikt hij om te groeien.

De ontwikkeling van een te vroeg geboren baby verloopt vaak net een beetje anders dan bij op tijd geborenen. Na een periode op de Neonatologie afdeling zal een baby gevolgd worden in zijn/haar ontwikkeling. De controles worden vaak gedaan in samenwerking met de kinderfysiotherapeut, (pre)logopediste en jeugdarts.

Om te bepalen hoe ver jouw kind in zijn ontwikkeling is, houden artsen de gecorrigeerde leeftijd aan. Stel bijvoorbeeld dat jouw baby zes weken te vroeg is geboren. Dan heeft hij na acht weken een gecorrigeerde leeftijd van twee weken. Kinderartsen corrigeren te vroeg geborenen tot de leeftijd van 2 jaar. Hierdoor verschuiven de ontwikkelingsmijlpalen van je baby ook naar een later moment. De motorische mijlpalen geven een goed beeld van de ontwikkeling van je kind, maar het spectrum is breed: het ene kind ontwikkelt zich sneller dan het andere en op verschillende niveau’s.

Als de kinderarts het idee heeft dat de ontwikkeling extra ondersteunt kan worden met behulp van de fysiotherapeut, logopedist of bijvoorbeeld revalidatiearts zal hij/zij dat bespreken.

Vroege gevolgen

Er zijn veel verschillende gevolgen door complicaties bij te vroeg geborenen. Wanneer er veel ademhalingsproblemen zijn geweest door de onrijpheid van de longen kan het zijn dat dat ook na de ziekenhuisopname nog een veel terugkerend probleem is. Kortademigheid, weinig energie, snel luchtweginfecties door nauwe luchtwegen zijn veel voorkomende klachten.

Wanneer er in de periode in het ziekenhuis een bloeding of zuurstof tekort in de hersenen is geweest kun je motorische ontwikkelingsproblemen verwachten. Ook bij kinderen die een ernstige infectie hebben gehad kan de ontwikkeling verstoord verlopen.

Het gehoor en het zicht wordt ook gecontroleerd bij extreem vroeg geborenen. Dit kan door de onrijpheid, infecties en teveel zuurstof ook afwijkend zijn. Bij prematuren waar een ernstige darminfectie zich heeft voor gedaan op de afdeling neonatologie kan juist de groei en het eten een probleem blijven. De neonatoloog zal per kind bekijken waar goed op gelet moet worden in het nazorgtraject.

Welke late gevolgen zijn er?

Hoe vroeger je baby is geboren, hoe groter de kans is op een ontwikkelingsachterstand of een blijvende beperking. Ernstige motorische problemen zijn rond de leeftijd van twee jaar vaak zichtbaar. Andere problemen worden soms pas op de basisschool duidelijk. Dit kunnen de mogelijke problemen zijn:

  • Geheugenproblemen.
  • Leerproblemen
  • Spraak- en taalachterstand.
  • Gedragsproblemen.
  • Achterstand sociale vaardigheden.
  • Coördinatie.
  • Een verminderd probleemoplossend vermogen.

Een relatief groot deel van ernstig te vroeg geborenen krijgt te maken met cognitieve problemen. Het IQ van een te vroeg geboren kind kan lager zijn dan gemiddeld. . De helft van de premature baby’s krijgt last te maken met een achterstand in lezen, schrijven, rekenen, spreken en/of fijne motoriek.

Wetenschappelijk onderzoek bij premature baby’s

In veel ziekenhuizen wordt gevraagd of je baby misschien mee wil doen aan wetenschappelijk onderzoek. De ontwikkelingen in de neonatologie gaan snel, de zorg wordt steeds beter en er zijn steeds meer mogelijkheden. Hierdoor zijn de resultaten van de ontwikkelingsonderzoeken van prematuren maar kort houdbaar: de situatie veranderd steeds.

Jouw kind zou kunnen bijdragen aan de kennis van morgen en de mogelijkheden in de neonatologie vergroten. Het zou kunnen zijn dat jullie als ouders ook worden geattendeerd op een onderzoek. Lees de informatiebrieven altijd goed en vraag om een informatiegesprek met de onderzoeker. Meedoen is altijd vrijblijvend. Je kind ontvangt ongeacht het onderzoek altijd de best mogelijke zorg.

Ook het gedrag kan anders zijn, te vroeg geborenen krijgen vaker te maken met concentratiestoornissen, hyperactiviteit, impulsiviteit en koppigheid. Je kind kan het moeilijker vinden om sociale contacten te leggen. Een deel van de te vroeg geboren kinderen krijgt last van visuele en gehoorproblemen.

Niet alle genoemde problemen worden herkend als een gevolg van prematuriteit. Herken je één of meerdere punten bij jouw kind? Neem dan contact op met je huisarts of kinderarts die jouw kind volgt.

Lees meer: Alles over vroeggeboorte

Machteld van Scherpenzeel

Kinderarts - Fellow Neonatoloog

Machteld van Scherpenzeel-de Vries is kinderarts neonatoloog in het Medisch Centrum Leeuwarden. Daar werkt ze op de post IC en de kinderafdeling waar ze kinderen die te vroeg geboren zijn, volgt in hun groei en ontwikkeling. Ze is moeder van drie kinderen. Ze zette het project UNIEK op om meer faciliteiten speciaal voor de pasgeborenen en hun ouders te kunnen financieren.