Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Tepelkloven bij borstvoeding

Als je borstvoeding geeft, kun je kleine wondjes aan je tepels krijgen. Meestal komt dit door niet goed aanleggen en aanhappen van de baby. Hoe voorkom je tepelkloven en wat kun je doen als je ze hebt?

Tepelkloven versus opstartproblemen borstvoeding

In principe hoort borstvoeding geven geen pijn te doen. Toch kan het in het begin (de eerste dagen na de bevalling) een onaangename uitdaging zijn – ook zonder tepelkloven. Het toeschieten van de melk kan een tintelend of prikkend gevoel geven en je tepels zijn het happen en zuigen niet gewend, waardoor ze (over)gevoelig kunnen zijn. Het bindweefsel van de tepels moet wat opgerekt worden en de eerste week zijn de tepels ook gevoeliger door hormonen. Het zuigen kan zelfs pijnlijk aanvoelen. Dat is normaal, maar het zou tegen het eind van de kraamweek beter moeten gaan.

Advertentie

Tip! Een voedingskussen kan ondersteuning bieden bij het aanleggen van je baby

Als het pijn blijft doen

Tepelgevoeligheid is niet te vergelijken met tepelkloven. Soms houdt de pijn tijdens de voeding aan, soms ook tussen de voedingen door. Vaak is er dan sprake van tepelkloven. De voornaamste oorzaak is dat de baby – één keer, vaker of standaard – niet goed aan de borst drinkt.

Lees ook: Goed aanleggen in 3 stappen.

Wat zijn tepelkloven?

Tepelkloven zijn één van de meest voorkomende borstvoedingskwaaltjes. Veel nieuwe moeders krijgen er vroeg of laat mee te maken. Het zijn pijnlijke scheurtjes of wondjes aan of rond de tepel, die uiteindelijk kunnen gaan bloeden. Het kan zoveel pijn doen dat je onmogelijk ontspannen kunt voeden, waardoor je tegen de volgende voeding gaat opzien. Dat levert stress op. Sommige vrouwen voelen zich verdrietig of vinden dat ze falen omdat de borstvoeding niet goed lukt. Dat kan weer invloed hebben op de melkproductie. Zo kun je in een negatieve vicieuze cirkel raken, waar niemand blij van wordt. Als dit lang duurt, is dit voor veel moeders reden om te stoppen met borstvoeding geven en over te stappen op kunstvoeding.

Bloed in de melk

Tijdens het voeden kan een tepelkloof gaan bloeden. Dat je baby dan wat bloed binnenkrijgt is niet erg. Het kan zijn dat er dan ook wat bloed in de melk zit die hij uitspuugt. Misschien schrik je daarvan, maar het kan dus geen kwaad voor je baby.

Hoe ontstaat een tepelkloof?

Tepelkloven ontstaan vaak in de eerste week van de borstvoeding. Je bent dan nog aan het oefenen met aanleggen en je baby moet goed leren aanhappen. Dat kost tijd. De tepels zijn niet gewend aan het voeden, waardoor de huid kapot kan gaan. De kloven verschijnen bijna altijd doordat de baby niet goed aan de borst is aangelegd. Maar ook als je baby een te korte tongriem of spruw heeft, of als jij een schrale huid hebt (bijvoorbeeld door zeepgebruik) of eczeem op je tepels, kun je kloven krijgen. De meest voorkomende oorzaken van tepelkloven zijn:

  • Verkeerde aanlegtechniek: dit is oorzaak nummer één.
  • Spruw: te herkennen aan een witte aanslag (spikkels) op de tong van je baby.
  • Stuwing: in het begin kunnen je borsten pijnlijk en gespannen zijn doordat de borstvoeding op gang komt.
  • Gebruik van tepelhoedjessoms kunnen tepelhoedjes het voeden makkelijker maken, maar ze kunnen ook voor problemen zorgen.
  • Wrijving en irritatie: bijvoorbeeld door te strakke kleding of een slecht zittende beha.
  • Het vochtig blijven van je tepels: bijvoorbeeld bij natte zoogkompressen.
  • Een te kort tongriempje bij je baby.
  • Verkeerd kolven: bijvoorbeeld doordat de zuigkracht van de kolf te hoog is afgesteld of als het borstschild te groot of te klein is.

Soms kan de tepel geïnfecteerd raken met een bacterie of een schimmel. Meestal als de tepel geïnfecteerd is met een schimmel, is het mondje van de baby dat ook (bijvoorbeeld bij spruw).

Lees ook: Een kort tongriempje, doorknippen of beter van niet?

Kijk uit met tepelhoedjes

Tepelhoedjes zijn bedoeld om de tepel te beschermen tijdens het voeden, maar vaak verergeren ze de kloofjes juist. De huid van je tepels blijft er vochtig door en daardoor gevoeliger voor beschadigingen. Bovendien zorgt een tepelhoedje er vaak niet voor dat een baby beter gaat aanhappen. Wanneer de drinktechniek de oorzaak is van de tepelkloven, los je dit met tepelhoedjes dus niet op. Ook drinkt de baby de borst zo niet helemaal leeg, waardoor je kans hebt op stuwing. Dat zorgt er weer voor dat hij moeilijker kan aanhappen – en dus voor nieuwe kloven.

Hoe zien tepelkloven eruit?

Een pijnlijke tepel betekent niet altijd dat je tepelkloven hebt. Veel moeders hebben in het begin last van gevoelige tepels. Ook zijn er andere borstvoedingskwaaltjes die pijn kunnen veroorzaken. Tepelkloven zien eruit als kleine scheurtjes of bloedende wondjes in je tepels. Als je tepelkloven hebt, blijven je tepels tijdens de hele voeding pijn doen. Meestal verergert de pijn zelfs.

Meer lezen: Dit zijn de meest voorkomende borstvoedingskwaaltjes

Kun je tepelkloven voorkomen?

Voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt wel van alles doen om de kans op tepelkloven te verkleinen.

  1. De baby goed aanleggen is het belangrijkst. Een kraamverzorgster of lactatiekundige kan je hierbij helpen. Verdiep je ook vóór je begint met borstvoeding al in verschillende aanlegtechnieken en borstvoedingshoudingen.
  2. Voelt het voeden ongemakkelijk of pijnlijk, haal je baby dan van de borst en leg hem opnieuw aan. Let erop dat hij goed hapt en laat hem niet zachtjes sabbelen met je tepel half in zijn mond.
  3. Veel moeders zweren tijdens de borstvoedingsperiode bij een tepelzalf die uit 100% lanoline bestaat, bijvoorbeeld Purelan. Zo’n zalf verzacht en verzorgt de tepel en hoef je er voor het voeden niet af te halen (door het wegvegen kunnen nieuwe kloofjes ontstaan).
  4. Was je borsten niet met zeep en laat ze aan de lucht drogen in plaats van ze droog te wrijven met een handdoek.
  5. Gebruik geen zoogcompressen met een plastic laagje en draag geen beha of shirt van synthetische stof. Het plastic (polyester) dat erin zit verwerkt bevordert vochtophoping, schimmelvorming en tepelkloofjes.
  6. Vervang zoogkompressen regelmatig, zodat je tepels geen kans krijgen om te verweken. Doorweekte kompressen houden je huid vochtig en daardoor gevoeliger voor beschadigingen.
  7. Draag geen beha of shirt waarvan de naad net over je tepel loopt.
  8. Slaap zonder beha. Als je erg lekt, kun je er een handdoek onder leggen.
  9. Vermijd stuwing. Je baby kan dan moeilijker aanhappen en dit vergroot de kans op tepelkloven.

Wat te doen bij tepelkloven

Als je toch tepelkloven hebt gekregen, kun je verschillende dingen doen om de pijn te verzachten en je tepels te verzorgen.

  • Een vochtige wondomgeving bevordert het genezingsproces van wonden. Zo ook bij tepelkloven. Je kunt hiervoor hydrogelkompressen (Mother Mates) gebruiken, die je in de koelkast legt. Doordat ze koud zijn, verlichten ze de pijn na het voeden en zorgen ze dat wondjes sneller genezen. Verwissel de kompressen regelmatig!
  • Of smeer na elke voeding een zalf met 100% gezuiverde lanoline op en rond je tepel. Het is natuurlijk en geeft bijna nooit allergische reacties.
    Neem wat van de zalf tussen duim- en wijsvinger en wrijf dit warm. Smeer het daarna uit over de tepel. De zalf verzorgt en laat wondjes sneller genezen. Je hoeft de zalf niet te verwijderen voor de voeding. Smeer na elke voeding de tepel opnieuw in.
  • Probeer bij het voeden je houding iets te veranderen, waardoor je baby uit een minder pijnlijk gedeelte van de tepel drinkt.
  • Geef je kind op tijd de borst. Hoe hongeriger hij is, hoe gretiger hij zuigt. Begin met voeden uit de minst pijnlijke borst.
  • Probeer ondanks de pijn ontspannen te blijven. Als je baby voelt dat je gespannen bent, kan dat het aanleggen lastiger maken.
  • Aarzel niet om hulp van een lactatiekundige in te schakelen. Samen kunnen jullie kijken naar de drinktechniek en het aanleggen. Of bel of mail de gratis landelijke telefonische hulpdienst van La Leche League: borstvoedingstelefoon.nl.

Als je niet meer kunt, maar niet wilt stoppen

Als je geen borstvoeding meer wilt of kunt geven door de pijn, maar er ook niet helemaal mee wilt stoppen, kun je gaan kolven. Is je ene borst er beter aan toe dan de andere? Probeer je baby dan nog aan één kant zelf te voeden. Lukt dat ook niet, dan kolf je beide borsten.

Dit kan een tijdelijke oplossing zijn. Zodra je tepels weer geheeld zijn, kun je proberen of je verder wilt met borstvoeding geven. Met de hand kolven is minder pijnlijk en zachter voor je tepels dan met een kolfapparaat.

Tepelkloven behandelen met tepelklovenzalf

Er bestaan allerlei crèmes en zalfjes die zouden helpen bij tepelkloven. Pas op wat je gebruikt, veel crèmes maken je tepel alleen maar weker. Gebruik geen zalf die je er voor het voeden weer af moet halen, daardoor kan je tepel juist verder beschadigen. Om de pijn te verzachten, kun je dun zuivere lanoline op je tepel en tepelhof smeren na elke voeding. Smeer liever geen andere zalven.

Kijk uit voor een borstontsteking

Na het geven van borstvoeding zijn de wondjes open en vaak zit er voor de volgende voeding weer een klein korstje op. Met goede verzorging moeten de kloven binnen een paar dagen tot een week verdwijnen. Gebeurt dat niet, vraag dan advies aan een lactatiekundige.

Als een tepelkloof gaat ontsteken, kun je het beste zo snel mogelijk een lactatiekundige inschakelen, want je loopt dan het risico op een borstontsteking.

Hier tips om een borstontsteking te voorkomen.

Bronnen: La Leche League, Centrum voor borstvoeding

Video: dit doet borstvoeding met je borsten

Video: 14 'grappige' feiten over borsten als je borstvoeding geeft.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Christine Bulsing

Lactatiekundige

Christine Bulsing is lactatiekundige en jeugdverpleegkundige bij de jeugdgezondheidszorg. Vanuit haar praktijk Zoete Melk begeleidt ze moeders bij de borstvoeding. Daarnaast geeft ze ook voorlichtingsavonden over borstvoeding voor aanstaande ouders.

Contact
Website
Facebook
Instagram