tepelkloven

Tepelkloven bij borstvoeding

Als je borstvoeding geeft kun je kleine wondjes aan je tepels krijgen. Meestal is de oorzaak het niet goed aanleggen en aanhappen van de baby. Hoe voorkom je tepelkloven en wat kun je doen als je ze hebt?

Tepelkloven versus opstartproblemen borstvoeding

In principe hoort borstvoeding geven geen pijn te doen. Toch kan het in het begin, de eerste dagen na de bevalling, een onaangename uitdaging zijn. En dan doelen we niet per se op tepelkloven. Het toeschieten van de melk kan een tintelend of prikkend gevoel geven en je tepels zijn het happen en zuigen niet gewend, waardoor ze (over)gevoelig kunnen zijn. Het zuigen kan zelfs wat pijnlijk aanvoelen. Dat is normaal, maar het zou na een paar dagen beter moeten gaan.

Lees ook: Goed aanleggen in 3 stappen. 

Als het pijn blijft doen

Tepelgevoeligheid is niet te vergelijken met tepelkloven. Soms houdt de pijn tijdens de voeding aan, soms ook tussen de voedingen door. Vaak is er dan sprake van tepelkloven. De voornaamste oorzaak is dat de baby – één keer, vaker of standaard – niet goed aan de borst drinkt.

Wat zijn tepelkloven?

Tepelkloven zijn één van de meest voorkomende borstvoedingskwaaltjes. Veel nieuwe moeders krijgen er vroeg of laat mee te maken. Het zijn pijnlijke scheurtjes of wondjes aan of rond de tepel, die uiteindelijk kunnen gaan bloeden. Het kan zoveel pijn doen dat je onmogelijk ontspannen kunt voeden, waardoor je tegen de volgende voeding gaat opzien. Dat levert stress op. Sommige vrouwen voelen zich verdrietig of vinden dat ze falen omdat de borstvoeding niet goed lukt. Dat kan weer invloed hebben op de melkproductie. Zo kun je in een negatieve vicieuze cirkel raken waar niemand blij van wordt. Als dit te lang duurt geven veel moeders de borstvoeding op en stappen over op flesvoeding.

Bloed in de melk

Tijdens het voeden kan een tepelkloof gaan bloeden. Dat je baby dan wat bloed binnenkrijgt is niet erg. Het kan zijn dat er dan ook wat bloed in de melk zit die hij uitspuugt. Misschien schrik je daarvan, maar het kan dus geen kwaad voor je baby.

Hoe ontstaat een tepelkloof?

Tepelkloven ontstaan vaak in de eerste week van de borstvoeding. Je bent dan nog aan het oefenen met aanleggen en je baby moet goed leren aanhappen. Dat kost tijd. De tepels zijn niet gewend aan het voeden, waardoor de huid kapot kan gaan. De kloven verschijnen bijna altijd doordat de baby niet goed aan de borst is aangelegd. Maar ook als je baby een te korte tongriem of spruw heeft, of als jij een schrale huid (bijvoorbeeld door zeepgebruik) of eczeem op je tepels hebt, kun je kloven krijgen. De meest voorkomende oorzaken van tepelkloven zijn:

  • Verkeerde aanlegtechniek: dit is de meest voorkomende oorzaak van tepelkloven.
  • Spruw: te herkennen aan witte aanslag (spikkels) op de tong van je baby.
  • Stuwing: in het begin kunnen je borsten pijnlijk en gespannen zijn doordat de borstvoeding op gang komt.
  • Gebruik van tepelhoedjes: soms kunnen tepelhoedjes het voeden makkelijker maken, maar ze kunnen ook voor problemen zorgen. Sommige experts raden het gebruik ervan af.
  • Wrijving en irritatie: bijvoorbeeld door te strakke kleding of een slecht zittende beha
  • Het vochtig blijven van je tepels: bijvoorbeeld bij natte zoogkompressen
  • Een te kort tongriempje.

Soms kan de tepel geïnfecteerd raken met een bacterie of – dit komt vaker voor – met een schimmel. Meestal als de tepel geïnfecteerd is met een schimmel, is het mondje van de baby dat ook (bijvoorbeeld bij spruw).

Lees ook: Een kort tongriempje, doorknippen of beter van niet

Hoe zien tepelkloven eruit?

Een pijnlijke tepel betekent niet altijd dat je tepelkloven hebt. Veel moeders hebben in het begin last van gevoelige tepels. Daarnaast zijn er ook andere borstvoedingskwaaltjes die pijn kunnen veroorzaken. Moet je op tanden bijten tijdens het voeden, dan heb je waarschijnlijk last van kloofjes. Tepelkloofjes zien eruit als kleine scheurtjes of bloedende wondjes in je tepels. Als je tepelkloven hebt, blijven je tepels tijdens de gehele voeding pijn doen. Meestal verergert de pijn zelfs.

Kijk uit met tepelhoedjes

Tepelhoedjes zijn eigenlijk bedoeld om de tepel te beschermen tijdens het voeden, maar vaak verergeren ze de kloofjes juist. De huid van je tepels blijft er vochtig door en daardoor gevoeliger voor beschadigingen. Bovendien maken tepelhoedjes het de baby moeilijk om te drinken. Hij krijgt de tepel niet ver genoeg in zijn mond en zijn kaken glijden langs de tepel af, waardoor die geïrriteerd raakt en kloven kunnen ontstaan. Ook drinkt hij de borst zo niet helemaal leeg, waardoor je kans hebt op stuwing. Dat zorgt er weer voor dat hij moeilijker kan aanhappen – en dus voor nieuwe kloven.

Kun je tepelkloven voorkomen?

Voorkomen kunnen we niet garanderen, maar je kunt wel van alles doen om de kans op tepelkloven te verkleinen.

  1. De baby goed aanleggen is het belangrijkst. Een kraamverzorgster of lactatiekundige kan je hierbij helpen. Verdiep je ook vóór je begint met borstvoeding al in verschillende aanlegtechnieken en borstvoedingshoudingen.
  2. Voelt het voeden ongemakkelijk of pijnlijk, haal je baby dan van de borst en leg hem opnieuw aan. Let erop dat hij goed hapt en laat hem niet zachtjes sabbelen met je tepel half in zijn mond.
  3. Veel moeders zweren tijdens de borstvoedingperiode bij een tepelzalf die uit 100% lanoline bestaat, bijvoorbeeld Purelan. Zo’n zalf verzacht en verzorgt de tepel en hoef je er voor het voeden niet af te halen (door het wegvegen kunnen nieuwe kloofjes ontstaan).
  4. Was je borsten niet met zeep en laat ze aan de lucht drogen in plaats van ze droog te wrijven met een handdoek.
  5. Gebruik geen zoogcompressen met een plastic laagje en draag geen beha of shirt van synthetische stof. Het plastic (polyester) dat erin zit verwerkt bevordert vochtophoping, schimmelvorming en tepelkloofjes.
  6. Vervang de zoogkompressen regelmatig, zodat je tepels geen kans krijgen om te verweken. Doorweekte kompressen houden je huid vochtig en daardoor gevoeliger voor beschadigingen.
  7. Draag ook geen beha of shirt waarvan de naad net over je tepel loopt.
  8. Slaap zonder beha. Als je erg lekt leg je er gewoon een handdoek onder.
  9. Vermijd stuwing. Je baby kan dan moeilijker aanhappen en dit vergroot de kans op kloofjes.

Wat te doen bij tepelkloven

Als je toch tepelkloven hebt gekregen kun je verschillende dingen doen om de pijn te verzachten en je tepels te verzorgen.

  • Een koude doek of een ijsblokje in een doek of washand kan de tepel wat verdoven, zodat het aanleggen minder pijnlijk is.
  • Probeer bij het voeden je houding iets te veranderen, waardoor je baby uit een minder pijnlijk gedeelte van de tepel drinkt.
  • Geef je kind op tijd de borst. Hoe hongeriger hij is, hoe gretiger hij zuigt. Begin met voeden uit de minst pijnlijke borst.
  • Leg vaker en korter aan. Je kind is dan minder hongerig en zal zachter zuigen.
  • Probeer ondanks de pijn ontspannen te blijven. Als je baby merkt dat je gespannen aanvoelt, kan dat het aanleggen lastiger maken.
  • Pas droge wondgenezing toe: laat je tepel na de voeding drogen aan de lucht, met een druppeltje melk er nog op (niet bij spruw!). Of gebruik borstschelpen (breastcups of tepelbeschermers). Die kun je onder je kleding dragen. Ze zorgen ervoor dat er luchtcirculatie is rond je tepels en vangen eventuele lekkage op.
  • Pas natte wondgenezing toe met gel-pads (mothermates), die je in de koelkast legt. Doordat ze koud zijn verlichten ze de pijn na het voeden en zorgen ze dat wondjes sneller genezen. Verwissel de kompressen regelmatig! Wanneer je droge of droge wondgenezing moet toepassen kun je zelf beslissen. Feit is wel dat droge wondgenezing wordt afgeraden als jij of je baby spruw heeft.
  • Smeer na elke voeding een zalf met lanoline op en rond je tepelhof, zodra de tepel droog is. De zalf verzorgt en laat wondjes sneller genezen. Je hoeft de zalf niet te verwijderen voor de voeding.
  • Draag alleen katoenen beha’s of shirts, zonder naden die over de tepel lopen.
  • Aarzel niet om hulp van een lactatiekundige in te schakelen. Of bel of mail de gratis landelijke telefonische hulpdienst van La Leche League: borstvoedingstelefoon.nl.

Als je niet meer kunt, maar niet wilt stoppen

Als je écht niet meer kunt of wilt door de pijn, maar toch niet helemaal wilt stoppen met borstvoeding, kun je gaan kolven. Is je ene borst er beter aan toe dan de andere? Probeer je baby dan nog aan één kant zelf te voeden. Lukt dat ook niet, dan kolf je beide borsten.

Dit kan een tijdelijke oplossing zijn. Zodra je tepels weer geheeld zijn, kun je proberen of je verder wilt met borstvoeding geven. Met de hand kolven is minder pijnlijk en zachter voor je tepels dan met een kolfapparaat.

Tepelkloven behandelen met tepelklovenzalf

Er bestaan allerlei crèmes en zalfjes die zouden helpen bij tepelkloven. Pas op wat je gebruikt, veel crèmes maken je tepel alleen maar weker. Gebruik geen zalf die je er voor het voeden weer af moet halen, daardoor kan je tepel alleen maar verder beschadigen. Om de pijn te verzachten kun je dun zuivere lanoline op je tepel en tepelhof smeren na elke voeding. Smeer liever geen andere zalven.

Kijk uit voor een borstontsteking

Na het geven van borstvoeding zijn de wondjes open en vaak zit er voor de volgende voeding weer een klein korstje op. Met goede verzorging moeten de kloven binnen een paar dagen tot een week verdwijnen. Gebeurt dat niet, vraag dan advies aan een lactatiekundige.

Als een tepelkloof gaat ontsteken kun je het beste zo snel mogelijk een lactatiekundige inschakelen, want je loopt dan het risico op een borstontsteking.

Hier tips om een borstontsteking te voorkomen.