Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

 

Mijn peuter wil niet slapen, wat nu?

Dacht je net dat de ergste slapeloze nachten achter de rug waren, wil je peuter opeens niet meer slapen. Je peuter wil niet slapen, wil niet zonder mama of je peuter zegt dat hij bang is om te slapen. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je peuter opeens niet meer wil slapen. Dit zijn de bekendste op een rij, plús tips.

Tip: Hier vind je de grappigste (én heel handige) slaaptrainers voor je kind

Advertentie

Niet moe

Ja, dat is een open deur. Maar ook geen gekke gedachte. De slaapbehoefte verandert naarmate een kind ouder wordt, maar hangt ook af van wat je kind heeft gedaan op een dag. Over het algemeen zijn peuters net als alle baby’s en kinderen gebaat bij structuur en dus een vaste bedtijd. Ook kan het slaapritme per kind verschillen: misschien heeft die van jou meer of minder slaap nodig dan leeftijdgenootjes. Wat de beste bedtijd is voor jouw kind hangt af van het kind zelf, zijn leeftijd en of je peuter nog slaapt overdag. Is hij overdag fit, actief en niet prikkelbaar, en slaapt hij ’s nachts minimaal elf uur door, dan kun je ervan uitgaan dat hij genoeg slaap krijgt. Gemiddeld heeft een kind tot 2,5-3,5 jaar een middagslaapje nodig. Maar als hij ’s middags te lang of tot laat slaapt, is de kans groot dat het ’s avonds niet lukt. Laat je kind dan aan het begin van de middag 1,5-2 uur slapen, zodat hij ’s avonds ook goed in slaap valt. Komt je peuter moeilijk in slaap, kijk dan eens wat een halfuurtje later naar bed voor verschil maakt.

Lees ook: Dit zijn de beste slaaptrainers voor kinderen van dit jaar

Ziek

Is je kind ziek, dan slaapt hij tijdelijk meestal minder goed. Dat gaat vanzelf weer over. De omstandigheden zijn ook anders: je wilt misschien meer bij hem zijn en voor hem zorgen. Let wel op dat het daarna geen gewoonte blijft dat hij bijvoorbeeld bij je in bed slaapt, niet wil slapen zonder mama en steeds slokjes water nodig heeft om weer in slaap te vallen. Ga terug naar jullie normale routines zodra het weer kan.

Schermen

Heeft je peuter moeite met in slaap vallen, beperk dan het scherm- en tv-gebruik. Laat je kind met name twee uur voor bedtijd niet meer naar schermen kijken. Het blauwe licht van schermen verhindert de aanmaak van melatonine – het slaaphormoon – en kan het in slaap vallen moeilijker maken. Bovendien kan schermgebruik voor bedtijd leiden tot druk of angstig gedrag.

Veel veranderingen

Misschien speelt er momenteel iets waar je peuter moeite mee heeft. Denk aan de geboorte van een broertje of zusje, het vertrek van zijn lievelingscrècheleidster, een verhuizing, starten op de peuterspeelzaal of spanningen thuis. Dat kan zich uiten in verzet en opstandigheid, ook bij het naar bed gaan. Wil je peuter niet slapen en wordt hij dan hysterisch? Of wil hij niet slapen en blijft hij huilen? Probeer te begrijpen dat je peuter misschien tijdelijk wat minder goed in zijn vel zit en dat ook dit weer goed komt. Wat extra aandacht geeft een kind rust en een gevoel van veiligheid, net als vaste en fijne gewoontes. Bespreek zo veel mogelijk met je kind als dat lukt, benoem dat zijn emoties heel normaal zijn, maak de bedtijdroutine iets langer en besteed (extra) tijd aan knuffelen en zeggen dat je van hem houdt. Laat weten dat je in de buurt bent.

Lichamelijk ongemak

Een ziek kind slaapt vaak onrustig, bijvoorbeeld door koorts, oorpijn of een verstopte neus. Maar er kunnen ook minder duidelijke fysieke oorzaken zijn, die je kind zelf misschien ook niet goed kan vertellen. Groeipijn kan ervoor zorgen dat een kind slecht slaapt, of jeuk door wormpjes en buikpijn. Het kan best een zoektocht zijn, maar soms met een simpele oplossing. Ga bij twijfel naar de huisarts.

Nachtmerries en angst

Bij kinderen op deze leeftijd lopen fantasie en werkelijkheid door elkaar. Voor een peuter is een heks of spook in de kamer heel aannemelijk. Ook verwerken peuters de indrukken die ze overdag opdoen, en die ze lang niet altijd kunnen plaatsen, in hun dromen. Dat veroorzaakt soms nachtmerries. Zo kunnen ze ineens bang zijn in het donker en niet meer met de deur dicht willen slapen (maak van dat laatste geen strijd). Lees geen spannende boekjes voor, laat een klein lampje in de gang branden, verjaag de spoken met speciale ‘spokenspray’, laat ze nadenken over hoe ze fijn verder kunnen slapen als ze wakker worden en geef ze het vertrouwen dat je in de buurt bent.

Bovendien kan verlatingsangst bij een peuter van 2 voorkomen voor het slapen. Blijf in de buurt nog even rommelen, als hij in bed ligt. Zo hoort hij dat je in de buurt bent.

Grenzen verkennen

Wat doet papa als ik wéér uit bed kom? Zou ik nu wel bij ze in het grote bed mogen? Nee, ik ga niet slapen! Het hoort bij peuters om grenzen te verkennen en hun eigen wil te ontwikkelen. Daar kunnen ze lekker standvastig in zijn, vooral als ze kans zien om een mentale krachtmeting met hun ouders te beginnen. En je kind heeft feilloos door hoe graag jij wilt dat hij gaat slapen… Maak duidelijke afspraken over het naar bed gaan, het aantal boekjes dat je voorleest, wil je peuter niet slapen en komt hij steeds uit bed, help hem dan herinneren aan wat je hebt afgesproken en werk eventueel met een slaaptrainer en een beloningssysteem. Kinderen zijn creatief, inventief en manipulatief op deze leeftijd en hoe lastig soms ook: begrenzing en consequent zijn is de sleutel.

Lees ook: Alle kinderziektes op een rij en hoe je de symptomen herkent

Je peuter naar bed brengen

Door drukke tv-programma’s, stoeien of andere wilde spelletjes kan je kind zo actief worden dat hij over zijn slaap heen raakt, ook al is hij eigenlijk moe. Het resultaat: je peuter wil ineens niet meer slapen. Zorg het uur voor bedtijd voor rust in huis en lees samen een boekje of ga nog even tekenen.

Trek tijd uit voor het naar bed brengen. Als je dit haastig doet, kan dat je peuter ook onrustig maken en ervoor zorgen dat hij met smoesjes nog tijd probeert te rekken. Een voorspelbaar bedritueel geeft je kind een veilig gevoel. Doe het tandenpoetsen, handen wassen, uitkleden, lezen en wat verder hoort bij jullie ritueel elke avond in dezelfde volgorde. Is het ritueel klaar, laat je dan niet verleiden tot extra handelingen of vragen. Welterusten betekent: lekker gaan slapen en morgen kletsen en spelen (eten, drinken) jullie weer.

Je kind laten huilen of meteen troosten, dit is volgens experts de beste methode.

Je peuter wil niet slapen, slaaptips:

Overdag

  • Ga als het kan elke dag een tijd naar buiten met je kind. Buitenlucht, daglicht en beweging helpen om goed te kunnen slapen.
  • Zorg voor frisse lucht in de slaapkamer.
  • Laat je kind tijdens het avondeten lekker kletsen. Of vertel hem wat hij die dag heeft gedaan en laat hem jou aanvullen. Zo kan hij uiten wat hij heeft beleefd en doet hij dat niet pas als hij in zijn bed ligt.
  • Las na het avondeten een rustmoment in. Laat je kind nog even spelen met speelgoed waarmee hij de indrukken van de dag kan verwerken, zoals een paar poppetjes. Of lees een boekje voor, masseer de voeten of het hoofd van je kind, doe samen kinderyoga of luister naar een zacht muziekje of lees een boekje voor terwijl hij lekker bij je op schoot zit. Een warme douche of bad maakt ook slaperig.
  • Breng je peuter naar bed zodra hij vermoeidheidssignalen laat zien, zoals rode wangen, in de ogen wrijven, struikelen/vallen of wat naar binnen keren. Probeer te voorkomen dat hij over zijn vermoeidheid heen raakt of hyperactief wordt van moeheid.

Bij het naar bed brengen

  • Vertraag bij het bedritueel: praat rustig en weinig, maak langzame bewegingen, zorg dat je zelf ook ontspannen bent en niet gehaast. Zo nodig je je kind met jouw lichaamstaal uit om ook rustig te worden. Zorg voor gedimd licht: gordijnen dicht, leeslampje aan of spotjes op dimstand. Dan krijgen de hersenen het signaal om melatonine aan te maken, waar je kind slaperig van wordt.
  • ‘Ga je nu lekker slapen?’ Een logische vraag nadat je hem welterusten hebt gewenst, maar daarmee breng je je kind wel op ideeën: nee hoor, ik ga helemaal niet slapen! Handiger is om te zeggen: ‘En nu ga je lekker slapen, welterusten.’
  • Gaat je peuter direct huilen als je weg bent omdat hij niet wil slapen, geef dan aan dat het tijd is om te slapen, dat al zijn vriendjes ook gaan slapen en dat je nog even aan het opruimen bent in de badkamer of keuken, bijvoorbeeld. Zo ben je duidelijk en weet hij dat huilen of roepen niet oplevert dat hij eruit mag, maar geef je ook aan dat je vlak bij bent. Dat geeft een peuter een fijn en veilig gevoel.
  • Wil je peuter niet slapen en komt hij steeds uit bed, breng hem dan consequent terug en vertel hem dat het nacht is en het tijd is om te slapen. Blijf dit geduldig herhalen en hem terug brengen en houd de interactie saai. Word niet boos – daar wordt een kind juist actief of angstig van – en maak er ook geen feestje van. Je kunt hem de volgende ochtend wel een compliment geven als hij uit zichzelf in bed is gebleven.
  • Laat een nachtlampje aan (niet te fel en liever geen blauw licht) als je peuter gauw bang is in zijn bed. Heeft hij een monster gezien? Jaag hem het raam uit. Geef hem een ‘waakbeer’ of spray met de plantenspuit ‘beschermspray’ bij de deur. Zo voelt magie veilig.

Blijft je peuter niet willen slapen?

Gaat het slaapprobleem niet voorbij, welke tips je ook probeert en kom je niet achter de oorzaak? Ga dan gerust naar de huisarts, Centrum voor Jeugd en Gezin of overweeg het inschakelen van een slaapcoach. Daar kunnen ze meekijken naar de oorzaak en aan mogelijke oplossingen werken.

Bronnen: Kijkopontwikkeling.nl, Gezondheidsnet.nl, Kno.nl

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Susanne Willekes

Kinderslaapcoach

Susanne Willekes is de eerste gecertificeerde kinderslaapcoach van Nederland, auteur van de bestseller Slaap! en startte in 2015 haar praktijk The Sleep Agency met als resultaat honderden gezinnen en kinderen met een verbeterde nachtrust. Daarnaast geeft Susanne regelmatig lezingen en workshops en is ze veelgevraagd slaapexpert voor radio en televisie. Susanne is moeder van drie kinderen (10,7 en 4 jaar).