meconiumhoudend vruchtwater

Meconiumhoudend vruchtwater: is dat gevaarlijk voor je baby?

Soms poepen baby’s al voor de geboorte in het vruchtwater. Hoe weet je of dit is gebeurd? En wat betekent meconiumhoudend vruchtwater voor de bevalling en de gezondheid van de baby?

Wat is meconiumhoudend vruchtwater?

De eerste poep van een pasgeboren baby heet meconium. Het bestaat uit ingeslikt vruchtwater, afvalstoffen, slijm, celmateriaal en bloedresten. Soms blijkt voor of tijdens de bevalling dat de baby in het vruchtwater heeft gepoept. Dat heet meconiumhoudend vruchtwater. Het overgrote deel van de baby’s heeft hier geen last van. Het is dus geen reden tot paniek, maar wel een reden om de gezondheid van de baby extra in de gaten te houden. 

Hoe weet je of je baby in het vruchtwater heeft gepoept?

Je kunt alleen zien of er meconium in het vruchtwater zit als je vliezen zijn gebroken. Normaal is vruchtwater helder, lichtroze of grijswit van kleur. Soms zitten er ook wat vlokjes en huidsmeer in. Meconium is donkergroen tot zwart van kleur. Hierdoor zie je het duidelijk in het vruchtwater zitten. Het vruchtwater kan ook helemaal groenig of bruin gekleurd zijn, of in een enkel geval zelfs lijken op erwtensoep. Als je vliezen breken voor de bevalling begint, kun je proberen het vruchtwater op te vangen of textiel waar het op terechtkomt (je onderbroek of laken) bewaren, zodat de verloskundige het bij twijfel kan beoordelen.

Mogelijke oorzaken

Hoe later in de zwangerschap, hoe groter de kans is op meconiumhoudend vruchtwater. Voor de uitgerekende datum gebeurt dit bij 5 procent van de bevallingen, terwijl na 42 weken 25 tot 50 procent van de baby’s in het vruchtwater heeft gepoept. Bij de meeste baby’s is dit geen reden tot zorgen. Het betekent dat de baby volgroeid is en dat de darmen rijp zijn. Poepen kan ook een reflexmatige reactie op stress zijn. De baby heeft het dan niet meer fijn in de baarmoeder, dit is ook af te lezen uit hartslagmetingen. Daarom is het belangrijk om de conditie van de baby extra in de gaten te houden als er meconium in het vruchtwater zit. 

Wat zijn de risico’s?

De meeste baby’s die in het vruchtwater hebben gepoept, komen gezond ter wereld. Meestal zijn er ook geen andere tekens dat de baby in nood is. Maar als uit hartslagmetingen blijkt dat de baby het niet fijn meer heeft in je buik, is het belangrijk dat hij snel wordt geboren. Dan kan worden onderzocht wat er aan de hand is en wordt er eventueel medische hulp gegeven. Het grootste risico is het meconiumapiratiesyndroom. Dit syndroom treedt in ongeveer 5 procent van de bevallingen met meconiumhoudend vruchtwater op.

Meconiumaspiratiesyndroom

Bij het meconiumaspiratiesyndroom (MAS) ademt een baby bij de bevalling vruchtwater in waarin gepoept is. De ontlasting sluit de luchtwegen en longblaasjes (deels) af, waardoor de baby direct na de geboorte of na enkele uren ernstige ademhalingsproblemen krijgt. Ook kan de ontlasting luchtwegontstekingen veroorzaken. 

Symptomen van MAS zijn:

• een snelle ademhaling

• blauw zien

• kreunen 

• de borstkas intrekken of juist uitzetten

Om erachter te komen of je baby MAS heeft, wordt een röntgenfoto gemaakt. Baby’s met MAS krijgen extra zuurstof of kunstmatige beademing en antibiotica. In ernstige gevallen kan MAS leiden tot hersenbeschadiging of zelfs overlijden. Gelukkig komt dit nauwelijks voor. Uit cijfers uit 2011 blijkt dat 1,5 op de 1000 baby’s overlijdt bij meconiumhoudend vruchtwater, bij helder vruchtwater is dit 0,3 op de 1000 baby’s.

Wat betekent meconiumhoudend vruchtwater voor de bevalling?

Bij ongeveer 10 procent van de vrouwen begint de bevalling met gebroken vliezen. Hierbij kun je voordat de weeën beginnen, zien of je baby in het vruchtwater heeft gepoept. Als je ziet dat er meconiumhoudend vruchtwater is, bel je direct de verloskundige en word je overgedragen aan het ziekenhuis. Hier kunnen ze met CTG-apparatuur goed in de gaten houden hoe het met je baby gaat. Is er reden tot zorgen, dan kan de bevalling worden ingeleid. Bij de meeste vrouwen breken de vliezen pas tijdens de bevalling. Ook dan wordt de baby bij meconium goed in de gaten gehouden. 

Zijn er twijfels over de gezondheid van je baby dan kan microbloedonderzoek nodig zijn. De verloskundige of arts maakt dan een klein wondje in de schedelhuid van de baby en neemt een druppel bloed af om de pH-waarde te meten. Daaraan ziet de arts of er zuurstoftekort dreigt. De uitslag is er binnen een paar minuten. Als de pH-waarde te laag is, moet de baby snel geboren worden. Afhankelijk van hoeveel ontsluiting je hebt, gebeurt dit met een vacuümpomp of een spoedkeizersnede. 

Wat als het tijdens een thuisbevalling gebeurt? 

Als je thuis bevalt en tijdens de bevalling blijkt dat de baby in het vruchtwater heeft gepoept, draagt de verloskundige de zorg meestal over aan het ziekenhuis. Is de bevalling erg ver gevorderd, dan kan het – afhankelijk van de conditie van de baby – de beste optie zijn om thuis te blijven. De rit naar het ziekenhuis en de overdracht kunnen voor extra spanning zorgen, waardoor de weeën afnemen of stoppen en de bevalling langer duurt. De kans dat de baby thuis sneller wordt geboren, is dan groter. Bovendien is het ook niet wenselijk dat de baby onderweg wordt geboren. Mocht je baby thuis worden geboren met meconiumhoudend vruchtwater, dan houden de verloskundige en kraamverzorgster hem daarna extra goed in de gaten. Ook kan het zijn dat jullie samen naar het ziekenhuis moeten voor een controle door de kinderarts. Maar meestal worden kinderen met meconiumhoudend vruchtwater kerngezond geboren.

Plassen in het vruchtwater

Dat is een ander verhaal. Alle gezonde baby’s plassen vanaf ongeveer vier maanden in het vruchtwater en dat kan helemaal geen kwaad. Het is juist een goed teken: door vruchtwater in te slikken oefent een baby het drinken en dat hij het uitplast betekent dat zijn nieren goed werken.