hyperemesis gravidarum

Hyperemesis gravidarum: extreme zwangerschapsmisselijkheid

Ongeveer zestig tot tachtig procent van de zwangere vrouwen krijgt last van zwangerschapsmisselijkheid. Maar sommige vrouwen krijgen er zo veel last van dat ze niet meer kunnen functioneren. Dat wordt ook wel hyperemesis gravidarum (HG) genoemd. Hoe herken je deze extreme misselijkheid en wat kun je eraan doen?

Wat is hyperemesis gravidarum?

Het is best lastig om hyperemesis gravidarum van normale zwangerschapsmisselijkheid te onderscheiden. Je bent in beide gevallen misselijk, maar als de zwangerschapsmisselijkheid je leven zodanig gaat beïnvloeden dat je niet meer normaal kunt functioneren, dan is er sprake van ‘extreme’ zwangerschapsmisselijkheid, ook wel hyperemesis gravidarum genoemd. Eén tot twee procent van de zwangere vrouwen heeft hier last van. De misselijkheid is onophoudelijk aanwezig en je moet steeds overgeven. Zelfs een slokje water is al te veel. Ook ben je niet meer in staat om veel te kunnen eten en te drinken en lukt ook werken niet meer. Omdat veel vrouwen met HG niets meer binnen houden, is medisch ingrijpen vaak noodzakelijk om uitdroging of ondervoeding te voorkomen.

Kenmerken zwangerschapsmisselijkheid

  • Overgeven, vaak in de ochtend.
  • Een misselijk gevoel, op verschillende momenten van de dag.
  • De misselijkheid kan variëren in heftigheid.
  • Je kunt er echt ziek van zijn en alleen in bed kunnen liggen, dit is met vlagen.
  • De klachten worden minder of verdwijnen meestal rond de vierde maand van de zwangerschap
  • Niet tot nauwelijks gewichtsverlies.
  • Afwisselend lukt (kleine beetjes) eten wel.

Symptomen Hypermesis Gravidarum

  • Je geeft heel vaak over. Bij extreme misselijkheid kan dit oplopen tot dertig keer op een dag.
  • Gewichtsverlies
  • Een snelle hartslag.
  • Uitdroging.
  • Gevoelig voor beweging, licht en geluid. Televisie kijken kan er al voor zorgen dat je overgeeft.
  • Duizeligheid en moeite met recht lopen.
  • Gevoelig voor geuren. Sterke geuren zorgen voor misselijkheid en overgeven.
  • Je bent zodanig moe en zwak dat je niet meer in staat bent om te werken, het huishouden te doen of voor je kinderen te zorgen.
  • Je urine is donker van kleur en je gaat minder vaak naar de wc.
  • Brandend maagzuur en refluxklachten.
  • De klachten gaan niet over of verminderen niet in de vierde maand van de zwangerschap.
Video: Tips tegen brandend maagzuur: zo verlicht je de pijn.

Oorzaak

Waarom de ene vrouw wel last krijgt van HG en de andere niet, was lange tijd onduidelijk. Afgelopen jaren zijn er meerdere doorbraken geweest in onderzoeken naar HG. Het leek een lange tijd een overgevoelige reactie op het zwangerschapshormoon HCG te zijn, maar inmiddels is wetenschappelijk bewezen en dat dat niet uitsluitend zo is. Dit hormoon is namelijk na 20 weken afgezwakt en toch kampen sommige vrouwen langer met klachten.

Op 21 maart 2018 is er een doorbraak gekomen in een groot onderzoek geleid door onderzoekers van het UCLA (Universiteit van Californië, Los Angeles). Daar is ontdekt dat extreme misselijkheid tijdens de zwangerschap wordt veroorzaakt door een stofje (GDF15) dat in de vroege placenta tot uiting komt. Dit stofje activeert het gedeelte in de hersenen dat misselijkheid en braken veroorzaakt.

Stress kan ook een grote invloed hebben op HG en kan de klachten verergeren. Ook bij een meerlingzwangerschap heb je een verhoogd risico op HG.

Meestal verminderen de klachten bij vrouwen met HG in de tweede helft van de zwangerschap, maar in sommige gevallen blijf je last houden van de symptomen tot het einde.

Tips: Zo beperk je stress tijdens je zwangerschap.

Gevaarlijk voor de baby?

Door de kans op uitdroging en ondervoeding is HG vooral schadelijk voor jezelf. De baby leeft op jouw reserves, daar hoef je je dus geen zorgen om te maken. Je lichaam zorgt er uit zichzelf voor dat je kind eerst krijgt wat hij nodig heeft. Als er geen nieuwe voedingsstoffen worden aangeleverd, worden de vetreserves in je lichaam aangesproken om de baby toch van de juiste voedingsstoffen te voorzien.

Naar de huisarts

Als je zwangerschapsmisselijkheid binnen de normale normen valt, hoe vervelend ook, dan hoef je je geen zorgen te maken. Maar wanneer je bovenstaande symptomen herkent, is het slim om contact op te nemen met de huisarts of verloskundige. De kans op uitdroging en ondervoeding is namelijk aanwezig en dat moet behandeld worden.

Behandeling hyperemesis gravidarum

Als de huisarts of verloskundige constateert dat de klachten waarschijnlijk op HG duiden, word je doorgestuurd naar het ziekenhuis. Hier testen ze bloed of urine op ketonen, om te zien of er sprake is van vetafbraak en dus HG. Wanneer dit bevestigd wordt, is er een kans dat je in het ziekenhuis wordt opgenomen.

Om de uitdroging te bestrijden krijg je een infuus, en vaak krijg je ook medicijnen om de misselijkheid en het overgeven tegen te gaan. Als het noodzakelijk is, wordt er ook sondevoeding (via een slangetje door je neus naar je maag) gegeven.

Tips om met hyperemesis gravidarum om te gaan:

De onderstaande tips kunnen helpen om een hypermesis gravidarum zwangerschap wat dragelijker te maken:

  1. Luister naar je lichaam en neem de rust die je nodig hebt.
  2. Er zijn verschillende hulpmiddelen te waarmee je zelf kunt bijhouden of je aan het uitdrogen bent. Zorg bij uitdroging dat je meer gaat drinken en neem contact op met je huisarts of verloskundige.
  3. Het kan zijn dat je te moe bent om lang te staan of erg duizelig bent. Zet daarom een stoel of kruk in de badkamer. Deze kun je gebruiken tijdens het douchen.
  4. Vraag om hulp.
  5. Ga af en toe naar buiten en zorg dat je huis goed door gelucht wordt.
  6. Veel moeders voelen zich zo rot dat zij op een gegeven moment alleen de ziekte zien. Blijf herinneren dat je zo ziek bent doordat je een kindje krijgt. Zo is het makkelijker om de ziekte te verdragen. Het kan helpen om foto’s van de echo in de buurt te houden.

Psychische symptomen

Hyperemesis gravidarum heeft ook psychische gevolgen. Vrouwen kunnen last krijgen van:

Ook hiervoor geldt: zorg dat je er met iemand over kunt praten. Bijvoorbeeld je partner of de verloskundige. Wanneer het mentaal te zwaar wordt, wat ook voor kan komen, kun je ook hulp zoeken bij een eerstelijns-psycholoog via de huisarts.

Een volgende zwangerschap

Omdat de oorzaak van hyperemesis gravidarum onbekend is, is er ook nog geen duidelijkheid over hoe het bij een volgende zwangerschap voorkomen kan worden. Heb je HG gehad tijdens je zwangerschap en wil je weer zwanger worden? Neem contact op met je huisarts om een eventuele preventieve behandeling te bespreken. Als je eerder HG hebt gehad, is de kans zo’n 67 procent dat het bij een volgende zwangerschap weer terug komt.