Be prepared, het is een lange lijst! Maar gelukkig krijg je echt niet al deze kwaaltjes voor je kiezen:
Misselijkheid
Misschien wel het bekendste zwangerschapskwaaltje: zwangerschapsmisselijkheid. De grootste boosdoener is het zwangerschapshormoon hCG. Dit hormoon piekt rond de tiende week, wat verklaart waarom de misselijkheid in het eerste trimester vaak het heftigst is.
Daarnaast werkt je spijsvertering onder invloed van progesteron trager en is je reukvermogen scherper, waardoor geuren je sneller tegenstaan. Het wordt ook wel ochtendmisselijkheid genoemd, maar je kunt er de hele dag door last van krijgen.
Bij de meeste vrouwen gaat het na zestien weken over. Bij een extreme vorm (hyperemesis gravidarum) blijft de misselijkheid echter aanhouden en is medische hulp vaak noodzakelijk om uitdroging te voorkomen.
Lees ook: 8 dingen die niemand je vertelt over ochtendmisselijkheid
Pijnlijke borsten
Gespannen, pijnlijke borsten: daar krijgen veel vrouwen al vroeg in de zwangerschap last van. Dit komt door een explosieve stijging van oestrogeen en progesteron. Deze hormonen stimuleren de doorbloeding en laten de melkklieren en het vetweefsel in je borsten groeien.
Je borsten bereiden zich letterlijk vanaf de bevruchting al voor op het geven van borstvoeding. Ze kunnen hierdoor gezwollen en erg gevoelig zijn, waardoor aanraking of knellende kleding pijnlijk is.
Bij de meeste vrouwen neemt de gevoeligheid na het eerste trimester weer af, zodra het lichaam gewend is aan de nieuwe hormoonspiegels.
Tip: Dit kun je doen tegen jeukende tepels
Extreme vermoeidheid
Veel vrouwen voelen zich ontzettend moe tijdens de zwangerschap, zeker in de eerste weken. Dat is niet zo gek: je lichaam is in recordtempo een compleet nieuw orgaan (de placenta) aan het opbouwen.
Daarnaast versnellen je stofwisseling en hartslag om de baby van voldoende voedingsstoffen te voorzien. Ook werkt het hormoon progesteron als een soort natuurlijk kalmeringsmiddel, waar je erg slaperig van kunt worden.
Er gebeurt zoveel in je lichaam dat het vergelijkbaar is met het lopen van een marathon. Rust nemen is in deze fase dus geen luxe, maar een noodzaak. Lees hier wat de oorzaken van de extreme vermoeidheid zijn en wat je ertegen kunt doen.
Bandenpijn
Vanaf de zijkanten van je baarmoeder lopen banden naar je schaamheuvel en je heiligbeen. De oorzaak van deze pijn is de snelle groei van je baarmoeder. De banden zijn een soort elastieken die je baarmoeder op zijn plek houden, maar door het toenemende gewicht komt er flinke spanning op te staan.
Deze pijn kan zorgen voor steken in je liezen, schaamstreek en onderbuik, ook wel bandenpijn genoemd. Vooral bij plotselinge bewegingen, zoals opstaan, niezen of lachen, moeten de banden de schok opvangen, wat een gemene steek kan geven.
Rond de twintig weken is de baarmoeder flink zwaarder geworden, waardoor de pijn vaker kan aanhouden als een zeurend gevoel.
Bekkenpijn en rugpijn
Ongeveer de helft van de zwangere vrouwen krijgt te maken met bekkenklachten. Dit komt door het hormoon relaxine. Dit hormoon zorgt ervoor dat de verbindingen tussen je bekkenbotten (je gewrichtsbanden) weker en rekbaarder worden wat ervoor kan zorgen dat je bekkenpijn krijgt.
Je lichaam doet dit heel bewust om ruimte te maken voor de baby tijdens de geboorte, maar het maakt je bekken ook minder stabiel. Je spieren moeten daardoor harder werken om alles op zijn plek te houden, wat leidt tot pijn in de rug, liezen, billen of het stuitje.
Omdat ook je zwaartepunt verandert door je groeiende buik, pas je onbewust je houding aan, wat de rugpijn vaak versterkt.
16 tips bij bekkenpijn: wat je zelf kunt doen ter verlichting.
Zwangerschapsischias
zwangerschapsischias is een specifieke vorm van rugpijn die vaak plotseling ‘inschiet’. De oorzaak is de enorme druk van de groeiende baarmoeder of de houding van de baby op de grote beenzenuw (de nervus ischiadicus). Doordat je gewrichten weker zijn en je bekken anders staat, kan deze zenuw sneller klem komen te zitten tussen de wervels of spieren. Dit geeft een branderig gevoel, tintelingen in de benen of zelfs een zwak gevoel in de spieren.
Kortademigheid
Kortademigheid komt bij ongeveer 60 procent van de vrouwen voor. Dit heeft twee redenen: de hormoonspiegel en fysieke ruimtegebrek. Al vroeg in de zwangerschap zorgt progesteron ervoor dat je dieper gaat ademhalen om meer zuurstof naar de baby te sturen, wat je het gevoel kan geven dat je ‘buiten adem’ bent.
Later in de zwangerschap komt daar de fysieke factor bij: je groeiende baarmoeder duwt je organen omhoog, waardoor je longen minder ruimte hebben om volledig uit te zetten.
Hoewel het vervelend voelt, kan het geen kwaad. Wel kun je door een oppervlakkige ademhaling sneller gaan hyperventileren; ademhalingsoefeningen zijn dan erg effectief: lees hier hoe je dat doet.
Bloedend tandvlees of tandvleesontsteking
Als je zwanger bent, neemt de doorbloeding van je lichaam flink toe. Onder invloed van het hormoon progesteron worden de wanden van je bloedvaten slapper en dunner. Hierdoor zijn ze kwetsbaarder en kunnen ze sneller gaan bloeden, vooral bij het tandenpoetsen.
Daarnaast verandert de samenstelling van je speeksel en de bacteriën in je mond, waardoor je gevoeliger bent voor tandvleesontsteking. Omdat ontstekingen in de mond invloed kunnen hebben op je algehele gezondheid, is een goede mondhygiëne nu extra belangrijk.
Bloedneus of droge neus
Net als bloedend tandvlees is een spontane bloedneus een gevolg van die toegenomen doorbloeding. De slijmvliezen in je neus zijn tijdens de zwangerschap beter doorbloed en er worden meer kleine haarvaatjes gevormd. Deze vaatjes zijn erg dun en springen gemakkelijk open door aanraking, druk of zelfs een temperatuurverschil. Daarnaast zorgen hormonen ervoor dat de slijmvliezen droger worden. Hierdoor ontstaan er sneller korstjes en ben je helaas ook wat vatbaarder voor verkoudheid.
Droge mond of vieze smaak
Naast een droge neus kun je ook last krijgen van een droge mond of een vreemde (vaak metaalachtige) smaak. Dit komt door de hormonale schommelingen die de werking van je speekselklieren beïnvloeden.
Speeksel beschermt normaal gesproken tegen bacteriën; bij een drogere mond kunnen deze bacteriën zich sneller vermenigvuldigen. Dit kan zorgen voor een witte aanslag op de tong of een minder frisse adem. Gelukkig verdwijnt die ‘ijzersmaak’ meestal na het eerste trimester.
Kramp in de kuiten
Veel vrouwen worden ’s nachts plotseling wakker van een pijnlijke kramp in de kuiten. De exacte oorzaak is niet altijd duidelijk, maar men vermoedt dat een tragere doorbloeding in de benen en een tekort aan magnesium of calcium een rol spelen. Ook de vermoeidheid van je beenspieren, die de hele dag een zwaarder lichaam moeten dragen, draagt bij aan de krampen. Het helpt om overdag je benen en enkels regelmatig te bewegen en voor het slapengaan je kuitspieren voorzichtig te stretchen.
Tip: Dit kun je doen om het risico op kramp te verkleinen.
Opvliegers en zweten
Tijdens je zwangerschap kun je het ineens gloeiend warm krijgen. Dit komt doordat je ‘interne thermostaat’ in de war is door de schommelende hormoonspiegels. Je hersenen krijgen het signaal dat je lichaam oververhit raakt, waardoor je bloedvaten zich verwijden en je gaat zweten om af te koelen.
Daarnaast stroomt er veel meer bloed door je lichaam en ligt je basale lichaamstemperatuur tijdens de zwangerschap standaard iets hoger. Zo’n opvlieger duurt vaak maar kort, maar kan vooral ’s nachts behoorlijk vervelend zijn.
Brandend maagzuur
Brandend maagzuur is een typisch kwaaltje dat in de loop van de zwangerschap toeneemt. De oorzaak is tweeledig: hormonaal en fysiek. Het hormoon progesteron verslapt niet alleen je spieren, maar ook de sluitspier van je maag. Hierdoor kan maagzuur makkelijker terugvloeien in je slokdarm.
Later in de zwangerschap komt daar de druk van je groeiende baarmoeder bij, die je maag letterlijk omhoog duwt. Heb je hier veel last van? Pas dan op met trigger-voeding zoals koffie, vet eten en koolzuur, en probeer kleinere porties verspreid over de dag te eten.
Pigmentvlekken en zwangerschapsmasker
Tijdens je zwangerschap maakt je lichaam onder invloed van hormonen meer pigment aan. Hierdoor kunnen bestaande moedervlekken en je tepels donkerder worden, maar kan er ook een ‘zwangerschapsmasker’ (melasma) ontstaan. Dit zijn donkere vlekken in je gezicht die getriggerd worden door UV-straling. De beste preventie is daarom dagelijks smeren met een hoge factor (SPF 30 of 50). Ook de bekende donkere ‘zwangerschapsstreep’ op je buik (linea nigra) is een direct gevolg van deze tijdelijke overproductie van pigment. Lees meer over zonbescherming voor zwangere vrouwen.
Striae (zwangerschapsstriemen)
Striae ontstaan doordat je lichaam sneller groeit dan je huid kan bijbenen. Het onderhuidse bindweefsel komt onder zoveel spanning te staan dat de elastische vezels letterlijk scheuren. Dit resulteert in roze of paarsachtige strepen op je buik, borsten of heupen. Hoewel erfelijkheid en de snelheid van je groei een grote rol spelen, kun je de huid soepel houden door deze goed te hydrateren. Na de bevalling veranderen de striemen in lichte, zilverkleurige littekens die minder opvallen.
Zwangerschapsacne
Niet alleen je gezicht, maar ook je benen, armen, rug en decolleté kunnen tijdens de zwangerschap onrustig worden, dit wordt ook wel zwangerschapsacne genoemd. De oorzaak is een stijging van het hormoon progesteron, wat de talgproductie in je huid flink stimuleert. Wanneer deze extra talg de poriën verstopt, ontstaan er ontstekingen en puistjes. Hoewel het vervelend is, is het puur hormonaal; meestal klaart je huid een paar maanden na de bevalling vanzelf weer op.
Gezwollen enkels, voeten en handen
Tijdens de zwangerschap houdt je lichaam meer vocht vast om de bloedcirculatie voor de baby te ondersteunen. Dit wordt ook wel zwangerschapsoedeem genoemd. Bovendien zorgt de druk van je groeiende baarmoeder op de grote aderen in je bekken ervoor dat bloed en vocht minder makkelijk uit je benen terugstromen naar je hart.
In je handen kan dit vocht druk uitoefenen op de middelste handzenuw in je pols. Dit kan leiden tot het carpaal tunnel syndroom, wat een doof of tintelend gevoel in je vingers geeft. Vooral ’s nachts of bij het opstaan kun je hier last van hebben.
Verstopping, diarree of winderigheid
Je darmen werken tijdens de zwangerschap een stuk trager. Dit komt door het hormoon progesteron, dat de gladde spieren in je darmwand verslapt. Hierdoor krijgt je lichaam meer tijd om voedingsstoffen voor je baby op te nemen, maar het gevolg is vaak obstipatie (verstopping) en winderigheid.
Later in de zwangerschap komt daar de fysieke factor bij: je baarmoeder duwt je darmen letterlijk aan de kant. Hierdoor kunnen ze gevoeliger reageren op voedsel of virussen, wat de reden kan zijn dat sommige vrouwen juist last krijgen van diarree.
Aambeien of fissuren
Veel vrouwen krijgen tijdens de zwangerschap of na de bevalling last van aambeien of fissuren (kleine scheurtjes). Dit wordt veroorzaakt door de toegenomen bloeddruk in de vaten rond de anus en de druk van het gewicht van je baby op je bekkenbodem. Ook de eerder genoemde verstopping speelt een rol: harde ontlasting zorgt ervoor dat je harder moet persen, wat de bloedvaten laat opzwellen. Tijdens de bevalling kan de enorme druk van het persen bestaande aambeien verergeren of nieuwe laten ontstaan. Lees ook: Dit kun je doen als je last hebt van aambeien of fissuren
Urineverlies
Urineverlies, of zwangerschapsincontinentie, komt vaak voor bij het lachen, niezen of tillen. De oorzaak is een combinatie van factoren: je nieren verwerken meer vocht, je groeiende baarmoeder drukt direct op je blaas, en zwangerschapshormonen verslappen je bekkenbodemspieren.
Hierdoor wordt het voor de sluitspier van je blaas steeds moeilijker om de druk te weerstaan. Gelukkig kun je je bekkenbodem trainen om dit effect te verminderen en het herstel na de bevalling te bespoedigen. Check deze tips voor het oefenen van je bekkenbodem.
Blaasontsteking
Tijdens je zwangerschap heb je een grotere kans op een blaasontsteking. Dit komt doordat de urineleiders onder invloed van progesteron wijder worden en de blaaswand verslapt, waardoor bacteriën makkelijker kunnen opstijgen. Ook zorgt de druk van de baarmoeder ervoor dat je de blaas minder goed kunt leegplassen, wat bacteriegroei bevordert.
Omdat de spieren rond de blaas verslapt zijn, voel je de kenmerkende branderige pijn bij het plassen vaak niet. Let daarom extra op een zeurende pijn in de onderbuik of rug en een veranderde kleur of geur van je urine.
Vaginale afscheiding
Zwangere vrouwen hebben vaker last van meer vaginale afscheiding. De oorzaak is de sterk toegenomen doorbloeding van de bekkenorganen en de wanden van de vagina. Hierdoor maken de slijmvliezen simpelweg meer vocht aan.
Dit is een nuttig proces: de extra afscheiding helpt het geboortekanaal schoon te houden en beschermt tegen infecties. De afscheiding hoort vloeibaar, wit en geurloos te zijn. Verandert de kleur of krijg je last van jeuk? Trek dan aan de bel bij de huisarts in verband met een mogelijke schimmelinfectie.
Harde buiken
Tegen het einde van de zwangerschap krijgt bijna elke vrouw wel eens last van harde buiken. Dit zijn ‘oefenweeën’ (Braxton-Hicks) waarbij de baarmoeder, die eigenlijk één grote spier is, zich even krachtig samentrekt.
Je baarmoeder bereidt zich hiermee voor op de bevalling. Dit kan getriggerd worden door een volle blaas, een actieve baby of wanneer je zelf fysiek te druk bent geweest. Hoewel een harde buik onprettig kan aanvoelen, hoort het in tegenstelling tot echte weeën geen pijn te doen en verdwijnt het meestal weer bij rust. Lees ook: Zo herken je een echte wee
Duizeligheid en flauwvallen
Duizeligheid is een veelvoorkomend kwaaltje. De oorzaak ligt vaak bij de verslapte bloedvaten, waardoor het bloed minder makkelijk vanuit je benen terugstroomt naar je hart en hersenen. Dit gebeurt vooral als je plotseling opstaat.
Ook kun je last krijgen van het Vena Cava Syndroom: wanneer je op je rug ligt, drukt het gewicht van je baarmoeder een belangrijke ader dicht. Dit belemmert de bloedtoevoer, waardoor je duizelig of onwel kunt worden. Daarom is het advies om vanaf het tweede trimester op je zij (liefst links) te slapen voor een optimale doorbloeding.
Bloedarmoede
Je verloskundige controleert je bloed regelmatig op het hemoglobinegehalte. Bloedarmoede ontstaat tijdens de zwangerschap vaak omdat je lichaam veel extra bloed aanmaakt voor de baby, maar de aanmaak van rode bloedcellen (en dus ijzer) die groei soms niet kan bijbenen.
Hierdoor is er relatief gezien te weinig ijzer beschikbaar om zuurstof door je lichaam te transporteren. Omdat de symptomen — zoals vermoeidheid en kortademigheid — erg lijken op normale zwangerschapsverschijnselen, is die bloedcheck door de verloskundige essentieel. Lees ook: Aan deze symptomen kun je bloedarmoede herkennen
Hoge of lage bloeddruk
Gedurende je zwangerschap controleert je verloskundige regelmatig je bloeddruk. Dit komt doordat je bloedvaten onder invloed van progesteron verslappen, terwijl je lichaam tegelijkertijd zo’n 1,5 liter extra bloed rondpompt.
In het tweede trimester daalt de bloeddruk vaak (een ‘mid-pregnancy dip’). Dit kan meestal geen kwaad, maar je kunt er wel duizelig of moe door worden.
Een te hoge bloeddruk (zwangerschapshypertensie) is risicovoller. Dit ontstaat vaak pas na de twintigste week en kan de doorbloeding van de placenta verminderen.
Als een hoge bloeddruk gepaard gaat met klachten als eiwit in de urine, hoofdpijn, sterretjes zien of pijn in de bovenbuik, kan er sprake zijn van pre-eclampsie of het HELLP-syndroom. Dit zijn ernstige complicaties die direct medische aandacht vereisen om de gezondheid van jou en je baby te bewaken.
Hoofdpijn
Hoofdpijn tijdens de zwangerschap komt veel voor en is meestal onschadelijk. De belangrijkste oorzaak is de enorme schommeling in je hormoonspiegel en de toename van de hoeveelheid bloed in je lichaam. Vooral in het eerste trimester moeten je vaten en hersenen wennen aan deze nieuwe balans.
Daarnaast kan hoofdpijn een afgeleid symptoom zijn van andere kwaaltjes, zoals vermoeidheid, spanning of uitdroging door misselijkheid. Merk je echter dat de hoofdpijn gepaard gaat met een hoge bloeddruk of het zien van sterretjes? Neem dan altijd contact op met je verloskundige. Lees hier wat je kunt doen tegen hoofdpijn als je zwanger bent
Zwangerschapsdementie
Het gevoel dat je hoofd vol watten zit en je werkelijk alles vergeet: zwangerschapsdementie is geen fabeltje. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat de grijze stof in de hersenen tijdens de zwangerschap tijdelijk herstructureert. Je brein bereidt zich letterlijk voor op het moederschap door socialere en empathische netwerken te versterken.
Dit gaat helaas ten koste van je werkgeheugen en reactievermogen voor alledaagse zaken. Tel daar de vermoeidheid, het slaapgebrek en de constante focus op je baby bij op, en het is niet vreemd dat je die autosleutels voor de derde keer kwijt bent. Na de bevalling (en het inhalen van wat slaap) keert je scherpte gelukkig weer terug.
Meer lezen: Komt je geheugen weer terug na de bevalling?
Stemmingswisselingen
Huilbuien, woede-uitbarstingen of plotselinge euforie: stemmingswisselingen horen er helaas bij. De oorzaak ligt bij de enorme piek in oestrogeen en progesteron, die direct invloed hebben op de neurotransmitters in je hersenen die je emoties reguleren. Je bent hierdoor simpelweg gevoeliger voor prikkels. Daarnaast spelen fysiek ongemak en de grote levensverandering die een baby met zich meebrengt een rol in je mentale balans.
Merk je dat de somberheid of angst de overhand neemt en je niet meer kunt genieten? Trek dan aan de bel bij je verloskundige; ongeveer één op de tien vrouwen ontwikkelt namelijk psychische klachten zoals een prenatale depressie, en daar is goede hulp voor beschikbaar.
Slapeloosheid
Veel zwangere vrouwen liggen ‘s nachts uren naar het plafond te staren. Dit komt deels door het hormoon progesteron, dat je slaapcyclus overdag verstoort, maar je ‘s nachts juist lichter laat slapen. Je lichaam bereidt zich hiermee onbewust alvast voor op het waakzame ritme dat nodig is als de baby er straks is.
Daarnaast zijn er fysieke stoorzenders: een actieve baby, vaker moeten plassen, brandend maagzuur of simpelweg het niet kunnen vinden van een fijne houding met je groeiende buik. Hoewel het frustrerend is, helpt het om overdag korte rustmomenten te pakken om de vermoeidheid enigszins op te vangen.
Jeuk
Tijdens de zwangerschap kun je flink last krijgen van jeuk op je buik, borsten of over je hele lichaam. Dit komt meestal door het oprekken van de huid en een verhoogde doorbloeding, wat de huid droger en gevoeliger maakt.
Een specifieke vorm is zwangerschapscholestase. Dit ontstaat wanneer de afvoer van galvloeistof uit de lever wordt belemmerd door hormonen. Hierdoor komen galzouten in je bloedbaan terecht, wat zorgt voor hevige jeuk, vooral aan de handpalmen en voetzolen. Omdat dit risico’s voor de baby kan meebrengen, moet je bij deze specifieke klachten altijd je verloskundige bellen.
Spataderen
Spataderen ontstaan vaak tijdens de zwangerschap op de benen of zelfs bij de schaamlippen. De oorzaak is de combinatie van verslapte vaatwanden door progesteron en de toegenomen druk op de aderen in je bekken.
Hierdoor stroomt het bloed minder makkelijk terug naar het hart en hoopt het zich op in de vaten, die daardoor gaan uitzetten. Hoewel ze na de bevalling minder zichtbaar worden, verdwijnen ze vaak niet helemaal. Steunkousen en regelmatig bewegen kunnen helpen de druk te verlichten.
Rusteloze benen (Restless Legs)
Ongeveer een kwart van de zwangere vrouwen krijgt last van rusteloze benen, vaak zodra ze ’s avonds proberen te ontspannen. De exacte oorzaak is nog niet volledig bekend, maar men denkt aan een combinatie van een veranderde ijzerstofwisseling, hormoonschommelingen en een minder goede doorbloeding.
Het geeft een onbedwingbare drang om je benen te bewegen door een tintelend of kriebelend gevoel. Vaak helpt het om voor het slapengaan een koude douchestraal over je benen te halen of extra magnesium te slikken in overleg met je verloskundige.
Trombose
Tijdens je zwangerschap heb je een grotere kans op trombose, een bloedstolsel in een vat. Dit is een slim overlevingsmechanisme van de natuur: je bloed wordt dikker en stolt sneller om te voorkomen dat je tijdens de bevalling te veel bloed verliest.
In combinatie met een tragere doorbloeding door de druk van de baarmoeder, stijgt echter de kans op een ongewenst stolsel. Een trombosebeen herken je aan een dikke, glanzende, rode of warme kuit. Dit vereist directe medische actie om te voorkomen dat het stolsel losschiet en in de longen terechtkomt (longembolie).
Zwangerschapsdiabetes
Ongeveer 5 procent van de zwangere vrouwen krijgt last van ‘zwangerschapssuiker’, een tijdelijke vorm van diabetes. Dit komt doordat je lichaam tijdens de zwangerschap minder gevoelig wordt voor insuline onder invloed van hormonen die door de placenta worden aangemaakt. Normaal gesproken maakt je alvleesklier extra insuline aan om dit op te vangen, maar als dat niet lukt, blijft er te veel suiker in je bloed zitten.
Vaak merk je hier zelf weinig van, al kun je meer dorst hebben of vaker moeten plassen. Je verloskundige houdt dit nauwlettend in de gaten; een te hoog suikergehalte kan namelijk leiden tot een (te) snelle groei van de baby of een overschot aan vruchtwater.
Pigmentvlekken en zwangerschapsmasker
Onder invloed van zwangerschapshormonen maakt je lichaam extra pigment aan. De stijging van oestrogeen en progesteron stimuleert de pigmentcellen (melanocyten) om meer van de kleurstof melanine te produceren. Dit kan leiden tot moedervlekken die donkerder worden, de bekende zwangerschapsstreep op je buik of een ‘zwangerschapsmasker’ (melasma). Dit laatste herken je aan donkere, onregelmatige vlekken op je voorhoofd, wangen en rondom je ogen. Omdat zonlicht dit proces enorm versnelt, is dagelijks smeren met een hoge factor (SPF 30 of 50) essentieel, zelfs op bewolkte dagen.
Gelukkig is dit kwaaltje meestal tijdelijk. Zodra je hormoonspiegel na de bevalling weer normaliseert, vervagen de vlekken bij de meeste vrouwen vanzelf. Dit kan echter wel enkele maanden duren. Blijf je na je ontzwangerperiode last houden? Dan zijn er eventueel speciale crèmes of behandelingen bij een huidtherapeut mogelijk om de huid weer egaal te krijgen.
Bronnen: De verloskundige (KNOV)
