Pijn in het stuitje tijdens en na zwangerschap

Pijn in het stuitje tijdens en na zwangerschap

Pijn aan het stuitje: veel zwangere vrouwen hebben er last van. Maar het kan ook na je zwangerschap voorkomen. Wat is de oorzaak hiervan en wat kun je doen als je er last van hebt?

Wat is stuitpijn?

Pijn aan je stuitje (oftewel coccygodynie) kan tijdens of na de zwangerschap voorkomen. Het stuitje is een botje dat helemaal onderaan de wervelkolom van je rug zit. Dit wordt ook wel je staartbeen genoemd. Het zit met een klein gewricht vast aan het heiligbeen en kan heen en weer bewegen. 

Als je zwanger bent, versoepelen de spieren en gewrichten rondom je bekken. Soms kan dit bekkenpijn veroorzaken en in sommige gevallen kan ook je stuitje pijn gaan doen. Deze vorm van bekkenpijn kan erger worden als je moe bent. Of bij bepaalde bewegingen, zoals op een harde ondergrond zitten of tijdens schokkerige bewegingen. Denk aan fietsen over een drempel of een hobbel in de weg. Op dat moment wordt de druk op het stuitje verhoogd waardoor je last krijgt. Hier 16 tips bij bekkenpijn, dit kun je er zelf aan doen. 

Ook sporten die meer aanspanning van je bekkenbodem eisen, zoals bijvoorbeeld hardlopen, kunnen zorgen voor stuitpijn. Een bevalling, een val op het stuitje of een ander ongeluk zijn de meest voorkomende oorzaken van stuitpijn.

pijn-in-stuitje-illustratie

Dwarsdoorsnede van het vrouwelijke bekken inclusief het stuitje.

Symptomen van stuitpijn

Hoe herken je stuitpijn precies? Het kan zijn dat je last van je stuitje hebt als je de volgende klachten hebt:

  • Pijn aan en/of rond je stuitje; dit straalt soms uit naar de zitbeenknobbels en je onderrug.
  • Niet (lang) rechtop kunnen zitten. Steeds naar een pijnvrije houding zoeken om je stuitje te ontzien (voorover of opzij).
  • Pijn tijdens het fietsen en opstaan.

Als je pijn aan je stuitje hebt, verkrampen ook vaak je bekkenbodemspieren. Hierdoor wordt de pijn erger en kun je ook last van andere klachten krijgen, zoals lage rugpijn, pijn bij het vrijen of je krijgt moeite met je ontlasting. Lees hier hoe je je bekkenbodemspieren met oefeningen kunt versterken. 

Oorzaken stuitpijn tijdens de zwangerschap

Krijg je tijdens je zwangerschap last van pijn aan je stuitje, dan kan dat een symptoom zijn van bekkenpijn. Tijdens je zwangerschap zorgen zwangerschapshormonen ervoor dat de gewrichten en spieren rondom je bekken soepeler worden, met name het hormoon progesteron. Je bekken wordt hierdoor ook soepeler (het verweekt) omdat de baby tijdens de bevalling door je bekken naar buiten komt. 

In combinatie met de groei van je baarmoeder en het veranderen van je houding (omdat je buik zwaarder wordt) kan je bekken hierdoor overbelast raken. Bijna de helft van de zwangere vrouwen (45%) krijgt hierdoor moeite met bewegen of zelfs pijn. Dit wordt bekkenpijn genoemd. Vroeger werd er vaak over bekkeninstabiliteit gesproken, maar die term wordt niet meer gebruikt omdat het de lading niet dekt. Bekkeninstabiliteit kan eigenlijk alleen ontstaan door een trauma (bijvoorbeeld een breuk) waardoor het bekken letterlijk instabiel is geworden.

Stuitpijn kan ook worden veroorzaakt doordat je je bekkenbodemspieren te veel aanspant. Je bent je bekkenbodemspieren dan onbewust of bewust te veel aan het intrekken alsof je je plas ophoudt of een windje tegenhoudt. Heb je pijn in je lies of schaamstreek tijdens je zwangerschap? Hier tips van een bekkenbodemfysiotherapeut.

Oorzaken stuitpijn na de bevalling

Tijdens je bevalling staat je bekken extra onder druk. Om tijdens de bevalling naar buiten te kunnen, duwt je baby eerst je stuitje en het heiligbeen naar boven in de richting van je onderrug. Daarna wordt de verbinding die je schaambeenderen aan elkaar houdt maximaal opgerekt. Alleen op die manier kan het hoofd van je baby erlangs. Hiervoor moeten de spieren van je bekkenbodem zo ontspannen mogelijk zijn, omdat deze ook maximaal moeten openen. 

Je kunt stuitpijn na de bevalling proberen te voorkomen door tijdens je bevalling verschillende houdingen aan te nemen. Wisselen van houdingen kan prettig zijn en je bevalling helpen versnellen. De meeste vrouwen bevallen nog op hun rug, maar eigenlijk is dit geen natuurlijke bevalhouding. Kies je voor een houding waarbij je op een baarkruk zit of steunt op je handen en knieën (in plaats van plat op je rug), dan creëer je meer ruimte in je bekken. Je bekkenbodem kan zich beter volledig openen, omdat het stuitje meer naar achter kan bewegen. Je baby kan er daardoor makkelijker doorheen en ook de zwaartekracht werkt in je voordeel. 

Liggen op je zij is ook een optie als je tijdens de bevalling pijn in je stuitje ervaart. Luister goed naar je lichaam om te voelen welke houding voor jou goed werkt. Meer weten? Dit zijn verschillende bevalhoudingen die je kunt proberen.

Tips bij stuitpijn

Er zijn verschillende dingen die je zelf kunt doen als je stuitpijn hebt tijdens de zwangerschap.

  1. Let op je zithouding: de pijn treedt vaak op tijdens zitten. Probeer daarom recht op je zitbeenknobbels te zitten en leun niet te veel achterover. Leg eventueel een kussentje tussen je onderrug en de stoelleuning, zodat je iets rechter blijft zitten zonder dat het je veel moeite kost. Je kunt ook een kleine handdoek of sjaal opvouwen en onder je zitbeenknobbels leggen om je stuitje te ontlasten.
  2. Gebruik een hulpmiddel: het kan handig om zijn een stuitkussen, oefenbal of balkussen aan te schaffen. Een stuitkussen heeft een wigvorm en een uitsparing bij de stuit. Een balkussen is een platte skippybal die je op elke stoelzitting kunt neerleggen. Op het balkussen en de oefenbal moet je heel actief zitten en balanceren, waardoor je je stuitje minder belast. 
  3. Pas je fietszadel aan: als je wil blijven fietsen, is het prettig om een speciale zadelhoes (bijvoorbeeld een schapenvachtje) over je zadel te leggen. Ook zijn er fietszadels te koop met een speciale uitsparing om je stuitje te ontlasten.
  4. Ben bewust van je bekkenbodem: span je je bekkenbodemspieren misschien te veel aan? Sta of zit je met aangeknepen bilspieren? Probeer eens in rustmomenten je bekkenbodem volledig te ontspannen. Lees hier hoe je dat moet doen. 

Behandeling van stuitpijn

Helpen bovenstaande tips niet of heb je veel last van stuitpijn? Ga dan langs bij een gespecialiseerde (bekken)fysiotherapeut. Hij of zij kan de exacte reden van je klachten vinden en een juiste behandeling adviseren. Het prettige van de behandeling bij een gespecialiseerde therapeut is dat er (vaak) geen inwendige behandeling nodig hoeft te zijn. 

De (bekken)fysiotherapeut kan je stuitje in vele gevallen handmatig mobiliseren of op een andere manier behandelen als dat nodig is. De behandeling wordt vaak gecombineerd met ontspanningsoefeningen van de bekkenbodemspieren die je thuis kunt oefenen.

Jody Kienhuis

Manueel therapeut - Bekkenspecialist

Jody is mede eigenaar van De Fysio Studio in Amsterdam waar zij als fysio- en manueel therapeute vrouwen met zwangerschapsgerelateerde klachten behandelt. Jody is gespecialiseerd in (complexe) klachten aan de wervelkolom en het bekken.