DKTP

Alles over de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie

Als je baby ongeveer drie maanden oud is, krijgt hij zijn eerste DKTP-Hib-HepB-vaccinatie. Wat houdt deze prik precies in? Zijn er bijwerkingen waar je rekening mee moet houden? En waarom is deze vaccinatie zo belangrijk?

Wat is de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie?

Laat je je kind inenten volgens het Rijksvaccinatieprogramma, dan krijgt hij vier keer een DKTP-Hib-HepB-vaccinatie. Dit is een combinatievaccin, oftewel één prik die werkt tegen meerdere ziekten. De DKTP-Hib-HepB-vaccinatie beschermt je kind tegen difterie (D), kinkhoest (K), tetanus (T), polio (P), Hib-ziekte en hepatitis B.

Advertentie

Je kind krijgt de vaccinatie voor het eerst als hij ongeveer drie maanden oud is op het consultatiebureau, gelijktijdig met het pneumokokkenvaccin. De vaccinatie wordt in het eerste jaar herhaald als je kind vijf en elf maanden oud is. Als je kind vier jaar is, krijgt hij nog een laatste keer de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie omdat de bescherming van de eerdere inentingen in de loop van de tijd iets afneemt.

Je kind krijgt een extra DKTP-Hib-HepB-vaccinatie met twee maanden als je tijdens je zwangerschap niet gevaccineerd bent tegen kinkhoest en in bijzondere situaties. De jeugdarts op het consultatiebureau bespreekt dit met je.

Lees meer: Alle inentingen en vaccinaties bij je baby en kind op rij

Difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekte en hepatitis B

De ziekten waar de DKTP-Hib-HepB-prik tegen beschermd zijn difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekte en hepatitis B. Dit zijn zes ziektes die zeer besmettelijk zijn en vooral voor jonge kinderen en/of zwangere vrouwen gevaarlijk zijn.

  1. Difterie: een ernstige infectieziekte die in verschillende organen kan zitten, vooral in de huid en luchtwegen. Het kan verstikkingsgevaar veroorzaken, maar ook aantasting van het hart en het zenuwstelsel van je baby. Difterie komt dankzij het vaccinatieprogramma bijna niet meer voor in Nederland.
  2. Kinkhoest:een besmettelijke luchtweginfectie met een nare hoest die wel drie tot vier maanden kan duren. De ziekte is vooral gevaarlijk voor nog niet (volledig) gevaccineerde baby’s vanwege de kans op hersenbeschadiging. Sinds december 2019 wordt de kinkhoestvaccinatie daarom ook aangeboden aan zwangere vrouwen. Lees hier meer over de kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen.
  3. Tetanus: deze ziekte wordt ook wel kaakklem genoemd. Tetanus is zonder behandeling een dodelijke ziekte. Het zenuwstelsel en de spieren worden snel aangetast waardoor problemen met slikken en ademhalen ontstaan en de spieren rondom de kaak verkrampen. Door beschadiging van spier- en zenuwstelsel kunnen botbreuken, hoge bloeddruk en hartritmestoornissen ontstaan. Omdat bijna iedereen in Nederland tegen tetanus is ingeënt, komt ook deze ziekte bijna niet meer voor.
  4. Polio: ook wel bekend als kinderverlamming. Polio is een maagdarminfectie waarbij het virus kan doordringen in het zenuwstelsel en zo kan leiden tot ernstige verlammingsverschijnselen of zelfs overlijden. Kinderverlamming komt in Nederland alleen nog voor bij kinderen die niet zijn ingeënt.
  5. Hib-ziekte:Hib staat voor ‘Haemophilus influenzae type b’. Dat is een bacterie die bij iedereen af en toe in de neusholte voorkomt. Meestal is de bacterie niet gevaarlijk en word je niet ziek. Voor jonge kinderen kan de infectie wel gevaarlijk zijn en strottenklepontsteking, hersenvliesontsteking of een ernstige longontsteking veroorzaken.
  6. Hepatitis B:een acute of chronische ontsteking van de lever die ontstaat door het hepatitis B-virus. Het virus kan op den duur de lever beschadigen en in het ergste geval leverkanker veroorzaken. De ziekte komt wereldwijd veel voor en is besmettelijk.

Het is belangrijk dat er zoveel mogelijk kinderen ingeënt worden volgens het Rijksvaccinatieschema. Want hoe hoger de vaccinatiegraad, hoe kleiner de kans op uitbraken van ziektes als difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekte en hepatitis B. En hoe meer mensen beschermd zijn tegen deze ziektes, hoe kleiner de kans is dat een ongevaccineerde baby toch één van deze ziektes kan oplopen.

Lees ook: Dit zijn alle kinderziektes op een rij

Wanneer krijgt je kind DKTP-Hib-HepB-vaccinaties?

Ben je tijdens je zwangerschap ingeënt tegen kinkhoest, dan krijgt je baby zijn eerste DKTP-Hib-HepB-vaccinatie als hij ongeveer drie maanden oud is. Deze prik wordt herhaald als je kind vijf en elf maanden oud is en een tijd later, rond zijn vierde verjaardag.

Als je kind negen jaar is, wordt de vaccinatie nogmaals herhaald, maar dan zonder kinkhoest erin: de DTP-inenting. Deze vaccinatie zorgt voor een goede en langdurige bescherming tegen deze ziekten. De vaccinatie tegen kinkhoest is dan niet meer nodig, omdat kinkhoest op deze leeftijd minder ernstig verloopt en zelden nog ernstige complicaties veroorzaakt.

Werking van de DKTP-Hib-HepB-vaccinatie

Als de DKTP-Hib-HepB-prik al op jonge leeftijd wordt gegeven, is het vaccin heel effectief. In de vaccinatie zitten onschadelijk gemaakte bacteriën en virussen tegen zes ziekten die levensgevaarlijk kunnen zijn voor jonge kinderen en zwangere vrouwen. Ze maken je kind dus niet ziek, maar zorgen ervoor dat je kind afweerstoffen tegen de ziekten maakt. Komt je kind in contact met één van de virussen en bacteriën waar hij is tegen ingeënt, dan herkent zijn afweersysteem het virus of de bacterie en doen de afweerstoffen hun werk.

Eerder of later vaccineren

Er kunnen medische of praktische redenen zijn om een vaccinatiemoment te vervroegen of uit te stellen. Je kind is bijvoorbeeld ziek of moet worden geopereerd. Bij een verkoudheid is het niet nodig om de vaccinatie uit te stellen, maar als je kind een hevige griep te pakken heeft, wordt de prik op een later moment gegeven. Een hele lage weerstand kan er namelijk voor zorgen dat hij zich nog zieker voelt na de vaccinatie, omdat zijn afweersysteem dan niet op volle kracht werkt. Twijfel je, overleg met het consultatiebureau over het eventueel verplaatsen van een vaccinatie.

Kan je kind niet gevaccineerd worden omdat hij op dat moment in het buitenland is? Bespreek dit dan met de arts op het consultatiebureau. Er wordt dan gekeken wat het beste is voor je kind: de inenting voor vertrek alvast geven of je kind laten vaccineren in het buitenland. In het laatste geval moet je het wel zelf regelen.

Lees meer: Zo werkt het afweersysteem van je kind

Bijwerkingen DKTP-Hib-HepB-vaccinatie

Als je kind een DKTP-Hib-HepB-vaccinatie heeft gekregen, kan hij last krijgen van een aantal milde bijwerkingen. Je kind kan slaperig, hangerig of huilerig zijn of koorts krijgen. Meestal begint het op de dag van de inenting en is het binnen twee dagen weer over. Dit gebeurt bij ongeveer één op de drie kinderen, de meeste kinderen hebben dus helemaal geen last van bijwerkingen.

Lees meer: Koorts bij je baby, do’s en dont’s

Tot een paar dagen na de prik kan het plekje op het been of de arm waar geprikt is, verder wat rood, warm en gezwollen zijn. Dit kun je zoveel mogelijk voorkomen door meteen na de vaccinatie de plek te masseren. Bij een prik in de benen kun je ook fietsbewegingen maken met de benen van je baby, terwijl hij op zijn rug ligt. Hierdoor wordt het vaccin beter verdeeld in de spieren en is er minder kans op irritatie. Je kunt ook een washandje nat maken met lauw water en op de plek leggen. Een paar uur na de vaccinatie kun je beter van de plek waar is geprikt afblijven, want dan kan het erg gevoelig zijn. Als je kind veel huilt of pijn heeft, kun je hem een zetpil of paracetamol geven.

Heel af en toe treden op de dag van de inenting heftiger bijwerkingen op. Dat gebeurt bij ongeveer 1 op de 1000 kinderen. Een kind huilt dan bijvoorbeeld urenlang erg hard. Bij 1 op de 3000 kinderen verkleuren de benen na de eerste prik of wordt een kind ineens slap en wit en reageert hij niet. Dit ziet er misschien eng uit, maar gaan meestal vanzelf weer over. Kinderen van één jaar krijgen soms last van hoge koorts. Heel soms kan een kind hierdoor een koortsstuip krijgen. Maak je je zorgen, neem dan altijd contact op met de huisarts of het consultatiebureau.

Lees meer: Deze kinderziektes zijn gevaarlijk tijdens de zwangerschap

Zijn vaccinaties verplicht?

Het is niet wettelijk verplicht om je kind te laten inenten volgens het Rijksvaccinatieprogramma. Gelukkig kiezen veruit de meeste ouders in Nederland, tussen de 92 en 99 procent, ervoor om hun kind te laten vaccineren. Wel is er al jaren sprake van een dalende vaccinatiegraad. Iets waar veel artsen zich zorgen over maken, want bij een te lage vaccinatiegraad wordt de kans op uitbraken van ziektes die voor jonge kinderen en zwangeren levensgevaarlijk kunnen zijn groter.

Lees meer: 5 misverstanden over vaccineren die elke ouder moet weten

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Libertje Bosma

Jeugdarts

Dr. Libertje Bosma werkt als jeugdarts bij GGD Hollands Noorden in Alkmaar. Zij ziet en onderzoekt baby’s, peuters en schoolkinderen, en geeft voorlichting over gezondheid en gezond opgroeien in deze verschillende ontwikkelingsfasen. Waar gezondheidsproblemen en/of ontwikkelingsproblemen gesignaleerd worden, verwijst zij zo nodig door naar passende zorg en hulp.

Daarnaast is zij partner in de Academische Werkplaats Jeugd en Gezondheid een samenwerkingsverband tussen de afdeling Public and Occupational Health van Amsterdam UMC en verschillende JGZ-organisaties in Noord-Holland, waarin praktijk, beleid en onderzoek verbonden worden. Haar missie is om bij te dragen aan betere kansen voor de jeugd om gelukkig en gezond op te groeien.