ALTE bij baby’s

ALTE bij baby's

ALTE is een vrij onbekende aandoening bij baby’s die erg angstaanjagend kan zijn om mee te maken. Bij een aanval ziet een baby er levenloos uit: hij is bleek, slap en lijkt niet te ademen. Toch is het meestal niet ernstig. Wat is de oorzaak van een ALTE bij baby’s en hoe herken je het?

Wat is een ALTE?

De afkorting ALTE staat voor Apparent Life Threatening Event en is het plotseling optreden van een ‘ogenschijnlijk levensbedreigende situatie’ bij een kind van nul tot twee jaar. Als een baby een ALTE heeft, dan is hij plotseling slap, bleek of blauw, en lijkt niet te ademen. Maar op het moment dat je het kind prikkelt, bijvoorbeeld door hem op te pakken of op zijn rug te kloppen, gaat hij weer reageren. Soms is het nodig om het kind mond op mond beademing te geven voordat hij weer reageert. Als een kind eenmaal is bijgekomen van een aanval, lijkt hij (in veel gevallen) al snel weer kerngezond, alsof er niets gebeurd is. 

Het is ontzettend schrikken als je kind een ALTE krijgt; en dat is nog heel zacht uitgedrukt. Veel ouders die het hebben ervaren zijn ervan overtuigd dat hun kind zou zijn overleden, als ze hem niet zouden hebben geschud, geprikkeld of gereanimeerd. 

Hoe vaak komt het voor?

Exacte cijfers zijn niet bekend, maar in Nederland en België wordt uitgegaan van een kans van zes op de tienduizend baby’s. Het kan ieder kind overkomen. De meeste baby’s die een ALTE krijgen, zijn jonger dan drie maanden. Het lijkt vooral bij baby’s van ongeveer acht weken oud voor te komen, maar ook oudere baby’s kunnen het krijgen. Bij te vroeg geboren baby’s komt het vaker voor dan bij voldragen baby’s. Lees hier meer over vroeggeboorte.

Oorzaak ALTE

De vraag wat precies de oorzaak is van een ALTE, is lastig te beantwoorden. De oorzaak kan per geval verschillen. Meestal is achteraf ook moeilijk te bepalen wat de directe aanleiding was. Dat komt doordat artsen vaak een gezonde, normaal ogende baby onder ogen krijgen, waarmee niks aan de hand lijkt te zijn. Na een aanval herstellen baby’s namelijk vaak weer heel snel. 

Dat wil niet zeggen dat je je zomaar naar huis moet laten sturen. Denk je dat je kind net een ALTE heeft gehad, zeg dit dan tegen de arts. Je kind wordt dan meestal kort opgenomen in het ziekenhuis en ter observatie aan de monitorbewaking gelegd om de ademhaling en hartslag te controleren. Soms wordt er een medische oorzaak gevonden, maar vaak ook niet. 

Een aantal mogelijke oorzaken kunnen zijn: 

  • Reflux. Het teruglopen van de maaginhoud in de slokdarm kan soms leiden tot een ademstilstand uit reflex. 
  • Apneu: dit zijn korte ademstilstanden die bij alle baby’s kunnen voorkomen. Ademstilstanden kunnen onder andere veroorzaakt worden door koorts (door ziekte of na een prik), oververmoeidheid of bepaalde medicatie met een slaapverwekkende bijwerking. 
  • Aandoeningen van het zenuwstelsel, zoals epilepsie.
  • Stofwisselingsstoornissen.
  • Ernstige infecties aan de luchtwegen, zoals het RS-virus of kinkhoest.
  • Hartritmestoornissen. 
  • Sommige andere zeldzame medische aandoeningen. 

Soms wordt er één van bovenstaande verklaringen gevonden als oorzaak, maar in veel gevallen blijkt er na onderzoek in het ziekenhuis medisch niets aan de hand te zijn met het kind. 

ALTE bij je baby herkennen

Het kan op elk moment van de dag gebeuren. Het gebeurt altijd plotseling en onverwacht. Een kind dat een ALTE heeft, wordt bleek of blauw, slap en lijkt niet te ademen. Ouders die hun kind in deze toestand aantreffen, pakken hem eigenlijk altijd uit intuïtie direct op of proberen hem wakker te krijgen. En dat is ook precies wat er moet gebeuren om het kind weer bij te laten komen. Door je kind op te pakken of te prikkelen, kan hij vanzelf bijtrekken. 

Hoe lang een aanval duurt, verschilt van één tot enkele tientallen minuten. Als het voorbij is, lijkt een kind vaak snel weer kerngezond.

Symptomen

Symptomen van een ALTE zijn dus:

  • Bleke, grauwe of blauwe kleur
  • Slap, kind lijkt ‘levenloos’
  • Lijkt niet te ademen 
  • Na stimulatie komt het kind weer bij 
  • Meestal een heel snel herstel

Wat moet je doen als je baby een ALTE heeft?

Als je je kind slap, bleek of blauw aantreft, is het altijd belangrijk om snel in te grijpen. Dit is wat je kunt doen:

  1. Pak je kind op 
  2. Klop het op de rug 
  3. Hou je kind ondersteboven 
  4. Schud je kind voorzichtig en lichtjes (!) heen en weer    
  5. Ziet je baby blauw? Start dan meteen met mond op mond beademing 
  6. Bel 112 of laat iemand anders bellen
  7. Komt je kind al snel bij, ga daarna dan naar de Spoedeisende Hulp  
  8. Spreek je vermoeden van ALTE uit

In het ziekenhuis wordt je kind waarschijnlijk kort opgenomen. Vlak na de ALTE is namelijk niet direct duidelijk of het een ‘onschuldig’ voorval was of dat er misschien meer aan de hand is. Daarom worden in principe alle kinderen na een aanval even opgenomen ter observatie en onderzoek. 

Hoe ernstig is een ALTE? 

Het ziet er heel ernstig uit, maar in de meerderheid van de gevallen is het niet ernstig. Uit onderzoek blijkt dat er maar een heel kleine groep baby’s is die werkelijk in levensgevaar zijn tijdens een aanval. 

Kinderen herstellen na een ALTE vaak heel snel en er is meestal geen blijvende schade. Uit onderzoek blijkt dat de meeste kinderen die het hebben meegemaakt ook vijf jaar later geen achterstand hebben op andere kinderen. 

Een ALTE wordt wel ernstig genoemd als er mond-op-mond beademing nodig was om het kind weer bij te laten komen. Ook als een kind meerdere keren achter elkaar een aanval heeft gehad, wordt het als een ernstig geval beschouwd. 

Behandeling ALTE

Na een ALTE wordt je kind opgenomen in het ziekenhuis. Daar wordt met monitoren zijn hartslag en ademhaling in de gaten gehouden om te controleren of daar geen problemen mee zijn. Meestal mag een kind na een korte opname weer naar huis, maar soms moet hij enkele dagen of langer blijven. Ook zullen de ouders ondervraagd worden door de arts, zodat hij een goed beeld kan schetsen van wat er gebeurd is. 

En daarna?

Het herstel van een ALTE verloopt over het algemeen snel en voorspoedig. De kans op herhaling is het grootst vlak na de eerste aanval, daarom worden de baby’s altijd even opgenomen ter observatie. Maar in verreweg de meeste gevallen blijft het bij een eenmalig incident. 

Soms geen verklaring 

Hoe graag je ook duidelijkheid wilt, hou er rekening mee dat er in de meeste gevallen geen duidelijke verklaring voor wordt gevonden. Dat kan best moeilijk te accepteren zijn. Het kan angst veroorzaken dat het zomaar nog een keer zal gebeuren. Of het kan je het gevoel geven dat je niet serieus wordt genomen. Spreek dat dan uit naar de arts.  

Angst bij ouders

Het is angstaanjagend en ingrijpend om een ALTE bij je kind mee te maken. Op het moment dat het je overkomt, ben je bang om je kind kwijt te raken. Er is vaak sprake van grote paniek en dat kan traumatisch zijn. Het kan dan ook een posttraumatische stressstoornis veroorzaken bij de ouders. Daarom is het van belang om er achteraf goed over te praten, zodat je het kunt verwerken. Niet alleen met je partner, familie of vrienden, maar een gesprek met een psycholoog wordt ook aangeraden, bij voorkeur zo snel mogelijk na het voorval. Dit kan vaak in het ziekenhuis waar je kind is opgenomen. 

Blijf je naderhand een overheersende angst voor herhaling houden? Bespreek dit dan met je huisarts of vraag nog een gesprek aan met een psycholoog. 

ALTE is geen wiegendood

Vroeger werd het een ‘bijna-wiegendood’ genoemd. Tegenwoordig wordt die term niet meer gebruikt, omdat uit onderzoek is gebleken dat er geen verband is tussen ALTE en wiegendood. 

Toch heeft het wel wat overeenkomsten. Net zoals wiegendood komt ALTE alleen voor bij baby’s tot één jaar, een enkele keer in het tweede levensjaar. Zowel wiegendood als ALTE kennen geen duidelijke medische oorzaak. Maar er is dus na intensief onderzoek geen samenhang tussen ALTE en wiegendood gevonden. Er is maar zelden een baby die een ALTE heeft meegemaakt, overleden aan wiegendood. 

Tips: 7 voorzorgsmaatregelen die je kunt treffen om wiegendood te voorkomen. 

Kun je het voorkomen?

Een ALTE kan ieder kind overkomen. Omdat het verschillende onderliggende oorzaken kan hebben, zijn er geen specifieke richtlijnen om het te voorkomen. Wel zijn er een aantal algemene tips en veiligheidsvoorschriften die worden gegeven om het risico op een aanval zo klein mogelijk te maken:

  • Let erop dat de ademhaling van je baby niet belemmerd wordt als hij in zijn bed ligt, door bijvoorbeeld een knuffel. Lees hier meer over veilig slapen voor baby’s. 
  • Buikslapen wordt afgeraden.
  • Kleed je baby niet te warm aan en gebruik niet teveel beddengoed. Zo maak je een babybedje veilig op.
  • Zorg voor een rookvrij huis.
  • Pas op met kalmerende medicijnen en geneesmiddelen die fenothiazine bevatten.