rotavirus

Rotavirus: wat is het en wat kun je ertegen doen?

Niet iedereen kent het rotavirus, maar het komt vaak voor in Nederland. Het wordt ook wel buikgriep genoemd. Vooral kinderen van zes maanden tot twee jaar oud kunnen flink last hebben van deze infectie: jaarlijks belanden zo’n 3500 kinderen zelfs in het ziekenhuis. Dit kun je doen om je kind te beschermen.

Wat is het rotavirus?

Een rotavirusinfectie is een besmettelijke ziekte, waarbij het slijmvlies aan de binnenkant van de maag en darmen ontstoken raakt. Het is een ziekte die in Nederland veel voorkomt: vaak wordt het buikgriep genoemd. Meestal zijn de symptomen koorts, misselijkheid, overgeven en/of diarree. De klachten houden vier tot negen dagen aan. Hier vind je tips voor als je baby diarree heeft en hier lees je meer over peuterdiarree.

Advertentie

Je kind kan de ziekte meerdere keren krijgen. De eerste keer dat hij besmet raakt, zijn er meestal klachten. Hierna verloopt de ziekte meestal minder ernstig of zijn er zelfs helemaal geen ziekteverschijnselen.

INCUBATIETIJD*: 1 tot 3 dagen
SYMPTOMEN: plotseling opkomende diarree, koorts, misselijkheid en braken.
BESMETTELIJK: ja, heel besmettelijk, tot ongeveer 8 dagen na de eerste ziektedag.
RISICO VOOR ZWANGEREN: nee, maar let bij diarree altijd op tekenen van uitdroging, want dan is behandeling snel nodig. Deze kinderziektes zijn wel gevaarlijk voor zwangere vrouwen.

*De tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen.

Rotavirus en jonge kinderen

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) krijgt bijna ieder kind onder de vijf jaar vroeg of laat het virus. Jonge kinderen (0 tot 24 maanden) moeten vanwege uitdroging soms worden opgenomen in het ziekenhuis, jaarlijks gaat het om zo’n 3500 ziekenhuisopnames.

Bij premature baby’s, baby’s met een laag geboortegewicht (dysmatuur) of baby’s die een aangeboren ziekte hebben, kan de infectie ernstig verlopen. Van deze risicogroep overlijden per jaar zo’n zes tot zeven kinderen aan het virus.

Meer lezen: Dit zijn alle inentingen die aangeboden worden aan kinderen. 

Besmetting rotavirus

Iemand met het rotavirus scheidt miljarden deeltjes van dit virus uit in zijn ontlasting. Het wordt vooral verspreid door ongewassen handen na toiletbezoek of luier verschonen. Het komt via de handen in de mond terecht, waarna je ziek wordt. Maar je kunt het virus ook oplopen via besmet speelgoed, deurkrukken of andere voorwerpen. Goede hygiëne helpt de verspreiding tegengaan. Goed handen wassen dus als je naar het toilet bent geweest, na het verschonen van luiers en voor het eten (maken).

Download hier onze ‘schone-handen-poster’: zo doe je het goed. 

Symptomen rotavirus

De ziekteverschijnselen van het rotavirus zijn overgeven en plotselinge, hevige diarree, soms gepaard met buikpijn. De diarree is heel frequent, soms wel tien tot twintig keer per dag. Ook koorts en misselijkheid zijn symptomen. Er bestaat door het overgeven en de diarree een risico op uitdroging, vooral bij jonge kinderen. Meer weten? Zo herken je uitdroging bij een baby of kind.

Niet alle ziekteverschijnselen treden altijd op. De klachten duren zo’n vier tot negen dagen. Je kunt het rotavirus vaker krijgen. Als je het al eens hebt gehad, verloopt de ziekte een volgende keer minder ernstig. Soms merk je er zelf niets van. Je kunt het rotavirus dus hebben en anderen ermee besmetten zonder dat je je ziek voelt.

Risico op uitdroging

Als je kind door het rotavirus veel moet spugen en diarree heeft, verliest hij veel vocht. Dat kan leiden tot uitdroging. Bij jonge kinderen onder de twee jaar kan dat heel snel gaan. Zeker als je kind ook slecht drinkt, is er risico op uitdroging. Uitdroging kan levensgevaarlijk zijn voor baby’s en jonge kinderen, dus houd dit heel goed in de gaten en laat je kind veel drinken als hij ziek is. Tip: zoveel moet je baby en kind per dag drinken. 

Tekenen van uitdroging zijn:

  • Een aantal uren geen natte luier 
  • Soms plast het kind helemaal niet meer  
  • Donkere urine
  • Voortdurend dorst 
  • Droge mond en lippen 
  • Diepliggende ogen 
  • Huilen zonder tranen  
  • Lusteloosheid, sufheid en zwakheid 
  • Verwardheid of verminderd bewustzijn 
  • Een ingezakte fontanel
  • Snelle ademhaling of hartslag
  • Als je met je vingers een huidplooi optilt, blijft deze even ‘staan’

Als je kind tekenen van uitdroging vertoont, neem dan direct contact op met je huisarts.

Wanneer huisarts inschakelen? 

Als je kind het rotavirus heeft, hoef je in principe niet naar de huisarts. Het gaat vanzelf over. Maar zodra je tekenen van uitdroging ziet of als je kind heel jong is of behoort tot de risicogroep, moet je contact opnemen met de huisarts.

Doe dat bij kinderen onder de twee jaar als:

  • Hij tekenen van uitdroging heeft
  • Niet wil drinken
  • Hij diarree heeft en hoge koorts
  • Steeds moet huilen
  • Steeds moet overgeven

Doe het ook als je (oudere) kind: 

  • Niet wil drinken
  • Niets binnenhoudt
  • Continu blijft huilen
  • Er bloed of slijm in de ontlasting zit
  • Als de diarree na een week nog niet over is
  • Als je kind hoge koorts heeft
  • Hij heel hevige buikpijn heeft
  • Tekenen van uitdroging vertoont

Als je kind waterdunne diarree heeft, is het lastig om te zien of hij wel voldoende plast. Twijfel je, neem dan contact op met je huisarts.

Tip: aan de ontlasting van je kind kun je veel aflezen. Lees hier waar je op moet letten.

Wat kun je tegen het rotavirus doen?

Er bestaan geen medicijnen tegen het rotavirus: het gaat vanzelf over. Zorg in elk geval dat je kind goed blijft drinken om uitdroging te voorkomen. Bied extra de borst aan of de fles. Als je kind al ouder is, kun je drankjes met suiker (zoete dranken) geven en met zout (bouillon). Je kunt ook kant-en-klare zakjes met een mengsel van zouten en druivensuiker bij de drogist of apotheek kopen: ORS heet dit. Lees goed in de bijsluiter voor welke leeftijd het geschikt is en hoe je het gebruikt.

Besmetting voorkomen

Heeft je kind het rotavirus en wil je voorkomen dat de rest van je gezin ook ziek wordt? Probeer besmetting dan te voorkomen door:

  1. Iedereen goed de handen te laten wassen na een toiletbezoek.
  2. Zelf goed je handen te wassen na het verschonen van luiers.
  3. Voor het eten of het bereiden van eten goed de handen te wassen.
  4. Het toilet goed schoon te houden.
  5. Als er meerdere toiletten in huis zijn, dan kun je je zieke kind z’n eigen toilet geven.
  6. Geef het speelgoed regelmatig een schoonmaakbeurt.

Lees ook: zo moet je handelen als je kind koorts heeft

Mag je kind naar het kinderdagverblijf?

Als je kind het rotavirus heeft, maar geen koorts heeft boven 38,5 graden en zich verder goed voelt, mag hij naar het kinderdagverblijf. Geef wel altijd even aan de leidster of leerkracht door dat je kind diarree heeft. Als meer dan een derde van de groep diarree heeft, moet de kinderopvang de GGD informeren. Wanneer mag een ziek kind naar het kinderdagverblijf?

Vaccinaties tegen het rotavirus

Vanaf 1 juni 2020 zouden kinderen die extra risico lopen de vaccinatie tegen het rotavirus aangeboden krijgen vanuit het Rijksvaccinatieprogramma. Dat geldt voor kinderen die:

Uit onderzoek is gebleken dat de vaccinatie voor deze groep kinderen minder effectief is dan verwacht en daarom zijn de voorbereidingen voor de vaccinatie stopgezet. In het najaar van 2020 wordt er meer duidelijk over hoe het verdergaat. De vaccinatie is nu overigens wel beschikbaar. Niet als een prik, maar als druppeltjes. Je moet er dan wel zelf voor betalen. Als je hier meer informatie over wilt, kun je het beste contact opnemen met je huisarts.

Lees hier meer over alle andere kinderziektes in Nederland.