rotavirus

Rotavirus: wat is het en wat kun je ertegen doen?

Niet iedereen kent het rotavirus, maar het komt vaak voor in Nederland. Het wordt ook wel buikgriep genoemd. Vooral kinderen van zes maanden tot twee jaar oud kunnen flink last hebben van deze infectie: jaarlijks belanden zo’n 3500 kinderen zelfs in het ziekenhuis. Dit kun je doen om je kind te beschermen.

Wat is het rotavirus?

Een rotavirusinfectie is een besmettelijke ziekte waarbij het slijmvlies aan de binnenkant van de maag en darmen ontstoken raakt. Het is een ziekte die in Nederland veel voorkomt: vaak wordt het buikgriep genoemd. Meestal zijn de symptomen koorts, misselijkheid, overgeven en/of diarree. De klachten houden vier tot zes dagen aan. Tips als je kind diarree heeft.

Je kunt de ziekte meerdere keren krijgen. De eerste keer dat iemand besmet raakt zijn er meestal klachten. Hierna verloopt de ziekte meestal minder ernstig of zijn er zelfs helemaal geen ziekteverschijnselen.

INCUBATIETIJD*: 1 tot 3 dagen
SYMPTOMEN: plotseling opkomende diarree, koorts, misselijkheid en braken.
BESMETTELIJK: ja, heel besmettelijk, tot ongeveer 8 dagen na de eerste ziektedag.
RISICO VOOR ZWANGEREN: nee, maar let bij diarree altijd op tekenen van uitdroging, want dan is behandeling snel nodig. Deze kinderziektes zijn wel gevaarlijk voor zwangere vrouwen.

*De tijd die verstrijkt tussen de besmetting en de eerste symptomen.

Rotavirus en jonge kinderen

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) krijgt bijna ieder kind onder de vijf jaar vroeg of laat het virus. Jonge kinderen (0 tot 24 maanden) moeten vanwege uitdroging soms worden opgenomen in het ziekenhuis, jaarlijks gaat het om zo’n 3.500 ziekenhuisopnames. 

Bij premature baby’s, baby’s met een laag geboortegewicht (dysmatuur) of baby’s die een aangeboren ziekte hebben kan de infectie ernstig verlopen. Van deze risicogroep overlijden per jaar zo’n zes tot zeven kinderen aan het virus. Daarom krijgen kinderen die extra risico lopen vanaf medio 2019 een vaccinatie aangeboden tegen het rotavirus vanuit het Rijksvaccinatieprogramma. 

Meer lezen: Dit zijn alle inentingen die aangeboden worden aan kinderen. 

Besmetting rotavirus

Iemand met het rotavirus scheidt miljarden deeltjes van dit virus uit in z’n ontlasting. Het wordt vooral verspreid door ongewassen handen na een toiletbezoek of luier verschonen.  Het komt via de handen in de mond terecht, waarna je ziek wordt. Maar je kunt het virus ook oplopen via besmet speelgoed, deurkrukken of andere voorwerpen. Goede hygiëne helpt de verspreiding tegengaan. Goed handen wassen dus als je naar het toilet bent geweest, na het verschonen van luiers en voor het eten (maken). 

Download hier onze ‘schone-handen-poster’: zo doe je het goed. 

Symptomen rotavirus

De ziekteverschijnselen van het rotavirus zijn overgeven en plotselinge, hevige diarree, soms gepaard met buikpijn. De diarree is heel frequent, soms wel 10 tot 20 keer per dag. Ook koorts en misselijkheid zijn symptomen. Er bestaat door het overgeven en de diarree een risico op uitdroging, vooral bij jonge kinderen. 

Niet alle ziekteverschijnselen treden altijd op. De klachten duren zo’n vier tot zes dagen. Je kan het rotavirus vaker krijgen. Maar als je het al eens hebt gehad, dan verloopt de ziekte een volgende keer minder ernstig. Soms merk je er zelfs niets van. Je kan het rotavirus dus hebben en anderen ermee besmetten zonder dat je je ziek voelt. 

Risico op uitdroging

Als je kind door het rotavirus veel moet spugen en diarree heeft, verliest hij veel vocht. Dat kan leiden tot uitdroging. Bij jonge kinderen onder de twee jaar kan dat heel snel gaan. Zeker als je kind ook slecht drinkt, is er een risico op uitdroging. Uitdroging kan levensgevaarlijk gevaarlijk zijn voor baby’s en jonge kinderen, dus houdt dit heel goed in de gaten en laat je kind veel drinken als hij ziek is. Meer weten? Zoveel moet je baby en kind per dag drinken. 

Tekenen van uitdroging zijn:

  • Een aantal uren geen natte luier 
  • Soms plast het kind helemaal niet meer  
  • Donkere urine
  • Voortdurend dorst 
  • Droge mond en lippen 
  • Diepliggende ogen 
  • Huilen zonder tranen  
  • Lusteloosheid, sufheid en zwakheid 
  • Verwardheid of verminderd bewustzijn 
  • Een ingezakte fontanel
  • Snelle ademhaling of hartslag
  • Als je met je vingers een huidplooi optilt, blijft deze even ‘staan’

Als je kind tekenen van uitdroging vertoont, neem dan direct contact op met je huisarts.

Wanneer huisarts inschakelen? 

Als je kind het rotavirus heeft, hoef je in principe niet naar de huisarts. Het gaat vanzelf over. Maar zodra je tekenen van uitdroging ziet of als je kind heel jong is of behoort tot de risicogroep, moet je contact opnemen met de huisarts.  

Doe dat bij kinderen onder de twee jaar als:

  • Je kind 8 tot 12 uur geen plasluiers heeft gehad
  • Hij meer dan zes keer op een dag waterdunne diarree heeft
  • Hij diarree heeft en hoge koorts

Doe het ook als je (oudere) kind: 

  • Niet wil drinken
  • Niets binnenhoudt
  • Continu blijft huilen
  • Er bloed of slijm in de ontlasting zit
  • Als de diarree na een week nog net over is
  • Als je kind hoge koorts heeft
  • Hij heel hevige buikpijn heeft
  • Je tekenen van uitdroging ziet 

Wat kun je tegen het rotavirus doen?

Er bestaan geen medicijnen tegen het rotavirus: het gaat vanzelf over. Zorg in elk geval dat je kind goed blijft drinken om uitdroging te voorkomen. Bied extra drankjes aan met suiker (zoete dranken) en met zout (bouillon). Je kunt ook kant-en-klare zakjes met een mengsel van zouten en druivensuiker bij de drogist of apotheek kopen: ORS heet dit. Lees goed in de bijsluiter voor welke leeftijd het geschikt is en hoe je het gebruikt.

Besmetting voorkomen

Heef je kind het rotavirus en wil je voorkomen dat de rest van je gezin ook ziek wordt? Probeer besmetting dan te voorkomen door:

  1. Iedereen goed de handen te laten wassen na een toiletbezoek
  2. Zelf goed je handen te wassen na het verschonen van luiers
  3. Voor het eten of het bereiden van eten goed de handen te wassen
  4. Het toilet goed schoon te houden
  5. Als er meerdere toiletten in huis zijn, dan kun je je zieke kind z’n eigen toilet geven
  6. Geef het speelgoed regelmatig een schoonmaakbeurt

Lees ook: zo moet je handelen als je kind koorts heeft

Mag je kind naar het kinderdagverblijf? 

Als je kind het rotavirus heeft, maar geen koorts heeft boven 38,5 graden en zich verder goed genoeg voelt, mag hij naar het kinderdagverblijf. Geef wel altijd even aan de leidster of leerkracht door dat je kind diarree heeft. Als meer dan een derde van de groep diarree heeft, moet de kinderopvang namelijk de GGD informeren. Wanneer mag een ziek kind naar het kinderdagverblijf?

Vaccinaties tegen het rotavirus

Voor kinderen die extra risico lopen op een ernstig verloop van het rotavirus wordt er sinds 2019 gratis een vaccinatie aangeboden via het Rijksvaccinatieprogramma. Dat geldt voor kinderen die:

Wat als je kind niet bij de risicogroep hoort en je toch wilt dat hij de vaccinatie krijgt? Neem contact op met je huisarts, de GGD of het vaccinatiecentrum over de mogelijkheden om je kind te laten vaccineren. Het is dan wel voor eigen rekening.

Er bestaan twee vaccins. Beide zijn druppels voor in de mond (dus geen prikken) die kunnen worden geven aan kinderen vanaf zes weken tot ongeveer een half jaar. Er zijn twee doses nodig. Tussen de eerste en tweede dosis zit een paar weken. Kinderen die de vaccinatie hebben gekregen worden 80 tot 98 procent minder vaak in het ziekenhuis opgenomen vanwege een rotavirusinfectie dan niet-gevaccineerde kinderen. Het vaccin is zo’n drie jaar werkzaam.

Bijwerkingen vaccinaties: wat kun je per prik verwachten?

Hoe veilig is het rotavirus-vaccin?

Er is veel ervaring met het vaccin. In veel landen, waaronder Duitsland, België, Luxemburg, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen, zit het al langer in het nationale vaccinatieprogramma. Wel kunnen er milde bijwerkingen voorkomen. Er is mogelijk een licht verhoogde kans op darminvaginatie (het in elkaar schuiven van een deel van de darmen), vooral wanneer het vaccin op een latere leeftijd wordt gegeven. Het is daarom het beste om de eerste dosis voor de leeftijd van drie maanden te geven.

Lees hier meer over alle andere kinderziektes in Nederland.