Slaapproblemen baby

Slaapproblemen bij baby’s

De ene baby slaapt minder goed dan de ander. Sommige kinderen zijn echte nachtbrakers, andere kinderen slapen overdag weer slecht. De oorzaak? Dat kan van alles zijn. Alle mogelijke slaapproblemen bij baby’s op een rij.

Laten we voorop stellen dat het normaal is dat baby’s ‘s nachts wakker worden en tot een bepaalde leeftijd en gewicht voedingen nodig hebben. De vraag is: wat is een slaapprobleem en wat betekent doorslapen nu eigenlijk? Om je een idee te geven: de meeste pasgeboren baby’s kunnen 3 uur slapen zonder voeding, een baby van 4 à 5 maanden zou een ruk van 5 tot 6 uur per nacht moeten kunnen maken. Medisch gezien betekent doorslapen voor een kindje van 6 maanden dat hij een uur of 8 zonder voeding moet kunnen (door)slapen.

Baby’s slapen gemiddeld zo’n 14 tot 16 uur per 24 uur, als ze tussen de 4 en de 12 maanden oud zijn. In de eerste 3 maanden slapen ze per 24 uur maar liefst 15-20 uur. Gemiddeld, zeggen we nadrukkelijk, want er zijn ook baby’s die die uren op een dag niet halen. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang jouw baby er vrolijk en tevreden onder blijft, zich ontwikkelt en groeit. Maar als het slaapgebrek je baby of jou opbreekt, dan is het verstandig om te onderzoeken waar de problemen precies vandaan komen. Hier een handig slaapschema: zoveel slaapt een baby gemiddeld het eerste jaar.

We zetten alle mogelijke slaapproblemen bij baby’s op een rij, plus tips hoe je het probleem kunt aanpakken.

1. Baby valt niet (zelf) in slaap

Er zijn maar weinig baby’s die van jongs af aan makkelijk zelf inslapen. Dat is iets wat je baby nog moet leren. En jij moet als ouder nog leren hoe je jouw baby daar het beste bij kunt helpen. Zowel de ouders als de baby hebben tijd nodig om hier een goed ritme in te vinden. Om zelfstandig in slaap te kunnen vallen, moet een baby zich veilig voelen, geen last hebben van medisch onderliggende oorzaken en niet oververmoeid zijn.

Sommige sensitieve baby’s hebben de eerste weken of maanden meer moeite met zelf in slaap vallen, dat is heel normaal. Het is daarom belangrijk om in het begin in de buurt te blijven, je baby niet onnodig te laten huilen en indien je baby heel erg overstuur raakt hem te helpen in slaap te vallen. Er zijn allerlei methoden die je vervolgens kunt proberen om je kind beter te laten slapen. Elke methode heeft voor- en nadelen. Aan te raden is je baby niet te jong te ‘coachen’. De wetenschap ondersteunt coaching voor baby’s jonger dan 4,5 tot 6 maanden niet.

Hier lees je een overzicht van de belangrijkste methoden om baby ’s nachts beter te laten slapen.

2. Baby huilt voor het slapen

Het is een onderwerp waar de meningen over verschillen: laat je je kind huilen tot hij slaapt, of niet? Uit onderzoek blijkt dat je baby’s tot zes maanden beter niet kunt laten huilen. Pasgeboren baby’s kunnen nog niet leren om zichzelf te troosten. Bij baby’s die ouder zijn dan zes maanden kun je wel slaaptrainingen toepassen waarbij je ze (kort en gecontroleerd) laat huilen.

Huilt jouw baby elke dag even voor het slapengaan? Het kan helpen om in de gaten te houden of je baby niet al oververmoeid is, dit maakt het in slaap vallen nog moeilijker. Let dus goed op slaapsignalen, zorg zoveel mogelijk voor goede slaapuren overdag en breng je baby vooral niet te laat naar bed. Ook een kalmerend slaapritueel invoeren, helpt een baby voorbereiden op het slapengaan. Maak je er verder niet te druk om zolang het om een paar minuten huilen gaat. Sommige kinderen huilen even voordat ze gaan slapen om alle prikkels van de dag te verwerken.

Je baby laten huilen of meteen troosten, dit is volgens experts de beste methode.

3. Baby huilt in zijn slaap

Sommige baby’s huilen terwijl ze nog slapen. Het kan gaan om kort jammeren, maar ze kunnen ook echt huilen. Hoewel je natuurlijke reactie waarschijnlijk is om je huilende baby wakker te maken en te knuffelen, kun je beter even afwachten en kijken wat er gebeurt. Als je baby huilt terwijl hij slaapt, is dat niet per se een teken dat hij klaar is om wakker te worden. Mogelijk zit je baby in de overgang van een lichte naar een diepe slaap, waardoor hij even onrustig is. Zodra je kind in die diepere slaap terechtkomt, zal hij vanzelf weer rustig worden. De kans bestaat dat je baby dat moment zelf reguleert zonder jullie hulp.

Lees ook: Baby huilt in slaap; wat te doen?

4. Omgekeerd dag- en nachtritme

Pasgeboren baby’s kennen het verschil tussen dag en nacht nog niet. Sommige baby’s slapen daardoor overdag als heel goed, terwijl ze ’s nachts veel wakker zijn. Dat is heel normaal, maar niet handig voor jou. In principe zal het dag- en nachtritme van een baby na ongeveer zes weken omdraaien, dan ontstaat de natuurlijke interne klok oftewel het bioritme.

Je kunt je kind daarbij helpen door duidelijk onderscheid te maken tussen dag en nacht. Doe ’s ochtends direct de gordijnen open, ga elke dag even naar buiten met je baby en maak zijn kamer in de avond juist goed donker.

Meer tips om het dag- en nachtritme van je baby om te draaien, lees je hier.

5. Baby slaapt niet of kort overdag

Kinderen hebben overdag ook slaap nodig, tot de leeftijd van ongeveer tweeënhalf tot vier jaar. Maar sommige baby’s lukt het overdag niet goed om in slaap te vallen of ze doen alleen hazenslaapjes. Je kunt je baby helpen om overdag beter te gaan slapen. Vaak is het volgen van een vast ritme een oplossing. Dit doe je door de wakkertijd van je baby in de gaten te houden. De tijd dat baby’s overdag tussen twee slaapjes wakker kunnen zijn, is vaak erg kort in die eerste maanden.

Het verschilt per leeftijd hoe lang zijn wakkertijd is. Zorg ervoor dat je je baby overdag steeds na het verstrijken van die maximale wakkertijd weer in slaap krijgt. Zo raakt je baby niet over zijn vermoeidheid heen waardoor hij moeilijker in slaap kan vallen. Wat kan helpen, is om ook overdag een korte routine toe te passen en je baby in een slaapzakje te laten slapen. Overdag mag je je moeilijk slapende baby ook in een donkere kamer laten slapen en gebruik eventueel een kalmerende white noise-app of machine.

Als je baby in die eerste weken na de geboorte hysterisch blijft huilen bij het in bed of wiegje leggen, is hij er blijkbaar nog niet aan toe om zelf in slaap te vallen. Dat is niet gek. Help je baby dan op een andere manier in slaap, zodat hij niet oververmoeid raakt en onnodig veel en lang huilt. Probeer het gewoon een paar dagen of weken later opnieuw.

Lees hier alles over de wakkertijd van baby’s, plus meer tips voor als je baby overdag niet slaapt.

6. Baby slaapt niet door

Een slaapprobleem kun je dit eigenlijk niet noemen: het is namelijk heel normaal dat baby’s nog niet doorslapen. Pas vanaf zes maanden zou je baby de hele nacht moeten kunnen doorslapen of in ieder geval zelfstandig weer in slaap vallen. Maar er zijn genoeg baby’s die dat op deze leeftijd nog niet doen. Om doorslapen te stimuleren is het verstandig om je baby vanaf de geboorte al te leren om zelfstandig in slaap te vallen.

Lees hier meer tips om je baby te laten doorslapen.

7. Baby blijft vragen om nachtvoeding

De eerste maanden heeft een baby nog nachtvoeding nodig, maar afhankelijk van gewicht, groei en ontwikkeling heeft je baby vanaf vier tot zes maanden al veel minder nodig. Toch kan je kind om die nachtelijke voeding blijven vragen. Hij is dan vooral op zoek naar geborgenheid, is eraan gewend geraakt of het voeden is een slaapmiddel geworden. Bespreek met je huisarts of het consultatiebureau wat jouw kindje nog aan voedingen nodig heeft en bekijk of je het aantal voedingen per nacht eventueel kan terugbrengen.

8. Baby wordt niet wakker voor voeding

Er zijn ook baby’s die juist niet uit zichzelf wakker worden voor een nachtvoeding, terwijl ze die nog wel nodig hebben. Heel jonge baby’s mogen niet te lang achter elkaar slapen, doordat hun bloedsuikerspiegel (glucosespiegel) anders te laag wordt. Ze hebben nieuwe aanvoer van glucose nodig via voeding. Wordt jouw baby niet uit zichzelf om de vier uur wakker, dan kan je je baby dus wakker maken voor een nachtvoeding. Als je baby goed op gewicht is en voldoende groeit, is het na zo’n twee maanden niet meer nodig om hem ’s nachts wakker te maken voor een voeding.

Lees ook: Baby wakker maken voor een voeding: doen of niet?

9. Nachtmerries

Als je baby ’s nachts helemaal overstuur wakker wordt, of huilt tijdens z’n slaap, denk je al snel aan een nachtmerrie. Maar het is niet bekend of baby’s al nachtmerries kunnen hebben. Ook uit onderzoeken blijkt geen duidelijke conclusie. Lees hier meer over nachtmerries bij kinderen.

10. Nachtangsten

Nachtangsten of ‘night terrors’ zijn wat anders dan nachtmerries. Kinderen vanaf 9 maanden kunnen nachtangsten krijgen, vaak twee, drie of vier uur na het in slaap vallen bij bedtijd. Een kind met nachtangst is vaak compleet overstuur, lijkt ontroostbaar, beweegt druk en is verward. Je kind kan z’n ogen open hebben, maar toch lijkt hij niet wakker te zijn. Het lukt ook niet om hem te troosten of gerust te stellen. Vaak gaat hij zelfs harder huilen als je hem oppakt en vasthoudt, en verzet hij zich hevig. Aanraking verlengt de aanval dus blijf rustig bij je kind zitten. Na een minuut of vijf tot twintig slaapt hij vaak vanzelf weer rustig verder. Wakker maken, is zonde want dan moet je wakkere baby opnieuw in slaap vallen. Kinderen die nachtangsten hebben gehad, herinneren zich daar de volgende dag niks meer van.

10. Baby slaapt onrustig

Slaapt je baby onrustig en wordt hij meerdere keren per nacht wakker? Als je hem leert zelf in slaap te vallen bij bedtijd, hoef je ’s nachts minder vaak je bed uit. Dat doe je door je baby slaperig maar wakker op bed te leggen. Laat hem dus niet aan de borst of fles in slaap vallen en wieg hem niet in slaap.

Het kan ook zijn dat er meer aan de hand is. Misschien is jouw baby zo onrustig doordat hij last heeft van darmkrampjes, reflux of koemelkallergie. Lees hier meer over mogelijke oorzaken van een onrustige baby en wat je ertegen kun je doen.

Lees ook: Doorslapen het eerste jaar is helemaal niet zo gebruikelijk als gedacht

11. Baby slaat zichzelf wakker

Soms slaapt een baby slecht doordat hij zichzelf steeds wakker maakt met zijn ‘maaiende’ armpjes. De oplossing voor een maaiende baby is simpel: inbakeren. Daardoor kunnen zijn armen niet meer alle kanten op en valt hij makkelijker en sneller in slaap. Begin nooit onvoorbereid met inbakeren, maar laat je goed informeren of vraag om begeleiding. Zorg ook dat je de juiste inbakerdoeken gebruikt; die zijn er in verschillende soorten en prijsklassen. En stop met inbakeren zodra je baby gaat rollen. Dit is vaak tussen de 4-5 maanden.

Wat te doen bij slaapproblemen?

Heeft je kind veel last van slaapproblemen en breekt het jullie op? Je kunt dan verschillende slaapmethoden proberen, maar gebruik niet allerlei methoden door elkaar of te snel achter elkaar. Je kind wordt van die onbedoelde inconsistentie nog onrustiger. Het kan helpen om een slaapdagboekje bij te houden: zet erin wanneer je kind slaapt en hoe vaak hij ’s nachts wakker wordt. Dan kun je makkelijk terugzien of een bepaalde maatregel effect heeft (al is het in het begin misschien minimaal).

Probeer de methode die je kiest dus wel een tijdje (minimaal 2 weken) vol te houden om echt effect te merken. Het is ook helemaal niet erg om daar hulp bij te vragen. Word je radeloos van een baby die veel huilt, bespreek dit dan met je huisarts, kraamhulp, verloskundige of op het consultatiebureau. Je kunt ook een slaapcoach inschakelen, die een persoonlijk slaapplan opstelt dat goed bij jouw baby past.

Susanne Willekes

Kinderslaapcoach

Susanne Willekes is de eerste gecertificeerde kinderslaapcoach van Nederland, auteur van de bestseller Slaap! en startte in 2015 haar praktijk The Sleep Agency met als resultaat honderden gezinnen en kinderen met een verbeterde nachtrust. Daarnaast geeft Susanne regelmatig lezingen en workshops en is ze veelgevraagd slaapexpert voor radio en televisie. Susanne is moeder van drie kinderen (10,7 en 4 jaar).