vitamine kinderen

Belangrijke vitamines voor kinderen

Als je kind een gezond voedingspatroon heeft, dan krijgt hij genoeg vitamines en mineralen binnen. Welke vitamines zijn dat en is het nodig om je kind extra vitamines te geven voor een betere weerstand?

Wat zijn vitamines?

Het woord vitamines is afgeleid van het woord ‘vitaal’. Dit betekent ‘noodzakelijk voor het leven’. Het zijn microvoedingstoffen die onmisbaar zijn voor de groei,  onderhoud, weerstand en goeie werking van je lichaam. Je hebt vitamines nodig om je te beschermen tegen ziekteverschijnselen, maar ook voor de groei, ontwikkeling, spijsverteringsfunctie en de regeling van de celfuncties in je lichaam. Ook wordt je weerstand opgebouwd tegen verkoudheid of griep. 

Je lichaam kan een paar vitamines, zoals vitamine K in de darmen, zelf aanmaken, maar dit is heel weinig. Alle andere vitamines die je nodig hebt, zitten in voedingsmiddelen. Het Voedingscentrum geeft duidelijke en goed onderbouwde adviezen over extra vitamines voor je kind in elke leeftijdsfase.

In Nederland komen nauwelijks vitaminetekorten voor, dit ziet men alleen af en toe bij mensen die extreem eenzijdig of echt te weinig eten.

Check hier: dit is de groeicurve voor kinderen van 0 tot 4 jaar.

De belangrijkste vitamines voor kinderen

Als je kind gezond en gevarieerd eet, krijg hij dagelijks via de voeding alle vitamines binnen die nodig zijn voor een goede ontwikkeling en weerstand. Het gaat onder andere om de volgende vitamines: 

  • Vitamine A
    Vitamine A is belangrijk voor de groei, een gezonde huid, haar, nagels, ogen en het afweersysteem. De vitamine zit in dierlijke producten, zoals vlees en vleeswaren en vooral in lever. Geef je kind niet teveel vitamine A, want dat kan voor kinderen schadelijk zijn. Lees hier hoe dat zit. 
  • Vitamine B6
    Vitamine B6 zorgt voor de aanmaak van witte bloedcellen en ook houdt het de lymfeklieren, waar de witte bloedcellen worden gemaakt, gezond. De vitamine zit onder andere in vlees, eieren, vis, noten, brood, graanproducten, peulvruchten, groente, melkproducten en kaas.
  • Vitamine C
    Deze vitamine beschermt de lichaamscellen. Verder is vitamine C nodig voor de vorming van bindweefsel, de opname van ijzer en het is goed voor je weerstand. In aardappelen, groenten en fruit zit veel vitamine C.
  • Vitamine D
    Vitamine D is nodig voor de groei en ontwikkeling van de botten en tanden van je kind. Ook speelt deze vitamine een rol bij de werking van spieren en het immuunsysteem. Vitamine D zit vooral in vette vis, halvarine en margarine. 
  • Vitamine E
    Vitamine E beschermt de wanden van cellen, bloedvaten, organen, ogen en weefsel tegen beschadigingen. De vitamine komt voor in bijvoorbeeld zonnebloemolie, halvarine, margarine, brood, graanproducten, noten, zaden en fruit.

Tips: Zo boost je het immuunsysteem van je kind. 

Vitamines per leeftijdsfase

Een baby heeft minder vitamines en mineralen nodig dan een kind van acht jaar. Hier volgt een overzicht welke vitamines belangrijk zijn per leeftijdscategorie.

1. Baby (0 – 12 maanden)

In de eerste maanden heeft je baby genoeg aan borstvoeding of flesvoeding. Hier zitten bijna alle voedingsstoffen in die je baby nodig heeft. Alleen zit er niet genoeg vitamine D en vitamine K in moedermelk.

  • Vitamine D
    Vitamine D is nodig voor de groei en de ontwikkeling van de botten. De vitamine zorgt ervoor dat calcium goed wordt opgenomen in de botten. Verder is het belangrijk voor de opbouw van sterke tanden, een goede spierfunctie en weerstand. Als je baby een week oud is, kun je hem voortaan elke dag tien microgram extra vitamine D geven. Dit doe je tot je kind vier jaar is, omdat je kind nog niet voldoende vitamine D uit zijn voeding of zonlicht kan halen. Vitamine D of levertraan, wat is beter?
  • Vitamine K
    Vitamine K is belangrijk voor de bloedstolling en mogelijk ook voor de aanmaak van botten. Als je baby te weinig vitamine K binnenkrijgt, kunnen er bloedingen ontstaan. Vlak na de geboorte krijgt een baby al extra vitamine K toegediend. Je baby krijgt vanaf de eerste dag tot en met drie maanden, elke dag 150 microgram vitamine K. Dit krijgt hij alleen als hij borstvoeding krijgt of minder dan 500 milliliter flesvoeding.

Baby’s kunnen een tekort aan vitamine K hebben omdat vitamine K het kind niet via de placenta kan bereiken en het dus geen voorraad kan opslaan. Ook zijn er nog onvoldoende darmbacteriën om vitamine K te kunnen aanmaken.

Wat is het beste: babyvoeding zelf maken of een potje?

Druppels vitamine D en K

Vitamine D en K koop je bij de apotheek of drogist. Dit zijn druppels die op oliebasis zijn gemaakt of op waterbasis (aquosom). Voor het effect maakt het niets uit, maar wel qua prijs en samenstelling. Bij de druppels op waterbasis is suiker toegevoegd. Hierdoor hebben de druppels een anijssmaak. De druppels op oliebasis zijn neutraal van smaak, omdat hier geen suiker is toegevoegd. Vitamine en K en D druppels kun je gewoon kopen bij de supermarkt of drogist. Er is geen verschil in kwaliteit tussen A-merk of huismerk. Kijk wel altijd goed naar de dosering, soms worden die door fabrikanten aangepast.

Hoe geef je de vitamines?

De vitaminedruppels kun je op een lepeltje doen of via een pipet en aan je kind geven. Je kunt de druppels ook door zijn eten of drinken doen. Als je dit door een warme maaltijd doet, doe dit dan wel nadat je het eten hebt opgewarmd. De vitamines gaan anders verloren tijdens het opwarmen. Het nadeel van het mengen van de druppels is dat het niet zeker is dat je kind al zijn eten of drinken opeet of drinkt.

Vitamines vergeten te geven

Je kunt het beste op een vast tijdstip de vitamines aan je kind geven. Het kan gebeuren dat je dit een keer vergeet. Dat is niet erg. Geef de druppels als je er weer aan denkt. Let er wel op dat kinderen tot één jaar maximaal 25 microgram vitamine D per dag mogen krijgen. Voor vitamine K maakt dat niets uit, maar het blijft beter om het elke dag aan je kind te geven.

Meer weten? Vitamine K, D en A: hou deze dosering aan

2. Peuters (1 – 3 jaar)

Als je kind één jaar is, kan hij voortaan met de pot mee-eten. Dit zal bij de één gemakkelijker gaan dan bij de ander, want sommige peuters willen nog weleens weigeren om te eten. Hoe lastig het soms ook kan zijn, probeer elke keer het eten weer aan te bieden. 

De basis voor genoeg vitamines en mineralen is gezonde voeding. Net zoals bij baby’s is het belangrijk dat je kind extra vitamine D krijgt, omdat kinderen tot vier jaar niet via de huid genoeg vitamine D kan opnemen en ook niet uit de voeding. Je kind heeft elke dag tien microgram extra vitamine D nodig.

Check hier: handige voedingsschema’s voor dreumes en peuter.

3. Kinderen (4 – 13 jaar)

Als je kind gezond en gevarieerd eet, krijgt hij alle vitamines en mineralen binnen die hij nodig heeft. Er is alleen een uitzondering voor kinderen die te weinig buiten komen of een donkere huidskleur hebben. Voor die kinderen is het verstandig om nog steeds tien microgram vitamine D per dag in te nemen.

Tips om je kind (meer) groente te laten eten.

Wat is de juiste hoeveelheid?

De Gezondheidsraad heeft voor elke vitamine een Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid vastgesteld. Dit wordt ook wel de ADH genoemd. Als je kind elke dag die ADH binnenkrijgt, weet je zeker dat hij genoeg vitamines en mineralen binnenkrijgt.

Maar hoe bereken je dat? Van de ene vitamine heeft je kind 75 milligram per dag nodig en van de andere slechts 1,5 milligram. Je kunt die vitamines en mineralen niet wegen, dus als je zeker wilt weten dat je kind genoeg vitamines en mineralen binnenkrijgt, kun je deze voorbeeldmenu’s van het Voedingscentrum eens proberen of vergelijken met wat jij je kind elke dag te eten en te drinken geeft. 

Verder komen vitamines in veel groenten en fruitsoorten voor. De dagelijkse aanbevolen hoeveelheid verschilt per leeftijd. 

Lees ook: Waarom je kind vezelrijke voeding nodig heeft

Producten met toegevoegde vitamines en mineralen

Verse voeding met voldoende groente, fruit, zuivel en granen zorgt voor een  hele goede basis, maar wat leveren verpakte producten uit de supermarkt aan vitamines en mineralen. Want fabrikanten weten het mooi te brengen met termen als ‘bron van’ en ‘rijk aan’. Voor vitamines en mineralen gelden de volgende richtlijnen.

De vermelding ‘Bron van’ geeft aan dat het product minimaal 15% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid per 100 gr/ml bevat.

De vermelding ‘Rijk aan’ geeft aan dat het product minimaal 30% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid per 100 gr/ml bevat.

Het gaat natuurlijk altijd om het soort product, sap is nog altijd een minder gezonde keuze dan water, daar veranderen toegevoegde vitamines niets aan.

Weetje: Dit zijn gezonde tussendoortjes voor kinderen

Groenten

  • Kinderen van 1-3 jaar: 50 – 100 gram (1-2 opscheplepels)
  • Kinderen van 4-8 jaar: 100 – 150 gram (2-3 opscheplepels)

Fruit

  • Kinderen van 1-3 jaar: 150 gram (1,5 stuk)
  • Kinderen 4-8 jaar: 150 gram (1,5 stuk)
  • Kinderen 8 jaar en ouder: 200 gram (2 stuks)

Lees meer: Wat als je kind geen groente of fruit lust?

Te veel vitamines

Als je kind vitaminepillen krijgt, bestaat de kans dat hij te veel vitamines en mineralen binnenkrijgt. Voor sommige vitamines kan dat schadelijk zijn, zoals voor vitamine A en foliumzuur. Op vitaminepillen staan vaak de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden voor volwassenen, maar dat is veel voor een klein kind. Wat voor zowel volwassenen als kinderen geldt: een vitaminepil kan een gezond eetpatroon niet vervangen.

Vegetarisch voedingspatroon

Als je kind helemaal geen vlees krijgt dan is het verstandig om te letten op de ijzerinname. Geef voldoende volkoren graanproducten, peulvruchten, noten en eieren. En kies voor appelstroop met toegevoegde ijzer. Vitamine C bevordert de opname van ijzer uit voeding dus wat fruit en/of groente bij een ontbijt of lunchmaaltijd is dan aan te raden. Maar dat geldt ook voor niet vegetarische kinderen. Als je vleesvervangers koopt let dan op of er ijzer en het liefst ook vitamine B12 aan toe is gevoegd.

Veganistisch voedingspatroon

Als je ervoor kiest om je kind volledig veganistisch (zonder dierlijke producten) te voeden neem dan contact op met een diëtist. De kans op tekorten (met vervelende gevolgen) is dan namelijk een stuk groter als je niet voldoende let op de juiste voeding. Samen met een diëtist kun je ervoor zorgen dat je kind toch alles binnenkrijgt wat het nodig heeft. 

Lees ook: Mijn kind wil vegetarisch eten, waar moet ik op letten?

Andere vitamines en voedingssupplementen

Als je kind gezond en gevarieerd eet, krijgt hij genoeg vitamines en mineralen binnen. Ook het Voedingscentrum geeft aan dat het niet nodig is om je kind extra vitamines of voedingssupplementen te geven. 

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl. In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen naar een gezonde(re) toekomst. Susanne heeft zelf twee dochters.