Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Sociaal- emotionele ontwikkeling meisje beer

Sociaal- emotionele ontwikkeling van je peuter

Leren op je beurt te wachten, samen spelen en driftbuien. Het zijn allemaal dingen die horen bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van je peuter. Maar wat is de sociaal-emotionele ontwikkeling precies? En hoe kun jij de sociaal-emotionele ontwikkeling bij je peuter stimuleren?

Wat is sociaal- emotionele ontwikkeling?

Op sociaal en emotioneel gebied maakt je kind allerlei ontwikkelingen door. Al die ontwikkelingen bij elkaar noem je de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit gaat over het leren omgaan met andere mensen en inlevingsvermogen ontwikkelen. Je peuter leert ontzettend veel sociale vaardigheden, zoals delen, op zijn beurt wachten, een ander troosten, anderen helpen en zich aan de regels houden. Bij een klein kind draait de wereld alleen nog om hem zelf, dus al die regels zijn behoorlijk ingewikkeld voor hem. Een peuter is hierin nog volop in ontwikkeling.

Advertentie

Omgaan met gevoelens is voor een peuter vaak nog erg lastig. Het is een hele uitdaging voor hem om zijn eigen gevoelens en die van een ander te herkennen, begrijpen en ermee om te gaan. Een peuter kan uit het niets boos worden. Zo’n driftbui hoort bij zijn emotionele ontwikkeling. Jij en je partner kunnen je kind helpen om te leren omgaan met die gevoelens. Geef je kind het goede voorbeeld, stel grenzen en geef je kind zelfvertrouwen. Daarmee creëer je een goede basis en ruimte voor ontwikkeling. Tussen het tweede en vierde jaar zijn er heel wat mijlpalen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind.

Lees meer: 10x waarom driftbuien juist hartstikke goed zijn voor je peuter

Sociaal- emotionele ontwikkeling: 2 – 3 jaar

Er ontwikkelt zich tussen de tweede en derde verjaardag van je peuter ontzettend veel op sociaal-emotioneel gebied. Het is geen onwil, maar je peuter kan zich in deze leeftijdsfase nog niet verplaatsen in een ander. Ook denkt hij dat anderen hetzelfde denken als hij. Samen spelen met één ander kind gaat beter dan met meerdere kinderen. Op een gegeven moment leert je peuter het begrip ‘wij’ kennen en gebruikt hij zijn fantasie om de wereld beter te begrijpen.

Peuterpuberteit

De peuterpuberteit (of ‘nee’-fase) begint als je peuter anderhalf à twee jaar is en eindigt rond zijn vierde jaar. In die tweeënhalf jaar maakt je peuter een grote verandering door. Hij ontdekt dat hij een eigen persoon is. Eigenwijs zijn, driftbuien en nee-zeggen zijn manieren om duidelijk te maken dat hij een eigen persoon is mét een eigen wil.

In deze fase is het vooral belangrijk dat je je kind helpt om met deze emoties van zichzelf en anderen te leren omgaan. Merk je bijvoorbeeld dat je kind boos is? Zeg dan: ‘Ik denk dat je boos bent. Klopt dat?’ Zo wordt je kind zich bewust van zijn gevoelens. Toon ook begrip. Je kind voelt zich gezien als je zijn emoties erkent en samen een oplossing bedenkt. Je peuter weet vaak wel dat hij verkeerd heeft gereageerd in een bepaalde situatie, hij weet alleen niet hoe hij dan wél had moeten reageren. Door samen een oplossing te zoeken, leert je kind zijn emoties beter onder controle te houden. Laat je peuter merken dat hij heus wel boos mag zijn, maar dat die driftbuien er niet bij horen. En zoek samen naar wat hij wel kan doen als hij boos is.

Lees meer: Peuterpuberteit, over eigenwijs zijn en nee-zeggen

Grenzen stellen

Af en toe heel erg vermoeiend voor jou, maar het hoort nu eenmaal bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind: hij wil jouw grenzen uittesten. Je kind zoekt de grenzen op en probeert er overheen te gaan. Je peuter oefent hiermee zijn zelfstandigheid. Misschien wil je geen strenge moeder zijn en vind je grenzen stellen niet nodig. Maar kinderen hebben juist behoefte aan grenzen. Die grenzen geven je kind een gevoel van veiligheid. Zo leert je kind wat er van hem wordt verwacht. Als jij geen grenzen stelt, kan je kind ook nooit aan die verwachtingen voldoen. Tegelijkertijd is het natuurlijk wel belangrijk dat je kind de ruimte krijgt om zelf te ontdekken, te ontwikkelen en te experimenteren.

Zelfvertrouwen

Doordat je kind zich meer bewust wordt van zichzelf, kan hij zich ook verlegen of onzeker gaan voelen. Meestal gaat dit vanzelf weer over. Tegelijkertijd hoor je hem ongetwijfeld vaak dit zinnetje zeggen: ‘Nee, zelluf doen!’ Als je moe bent of weinig tijd hebt, is het best lastig om geduldig te blijven. Probeer het positief te bekijken. Zit zijn sok verkeerd om aan? Laat maar zitten. Is zijn T-shirt nat door het handen wassen? Laat je kind weten dat het hartstikke goed is dat hij zijn handen heeft gewassen. Dat T-shirt droogt wel weer. Door te benoemen wat goed gaat, geef je je kind zelfvertrouwen.

Lees meer: 8 tips om het zelfvertrouwen van je kind te vergroten

Complimenten

Heeft je peuter zijn speelgoed netjes terug in de kast gezet? Of heeft hij je geholpen met tafel dekken? Geef je kind dan eens een compliment. Jouw erkenning en waardering zijn goed voor zijn zelfbeeld. Het motiveert hem om zich goed te gedragen, nieuwe dingen uit te proberen en het geeft hem zelfvertrouwen. Geef niet alleen een compliment als je kind iets goed heeft gedaan, maar ook als je ziet dat hij zijn best doet. Maak een compliment duidelijk en concreet, dus benoem wat hij heeft gedaan: ‘Wat goed dat je zelf die auto weer in de kast hebt gezet.’ Dat is duidelijker dan alleen: ‘Goed zo.’ Hier lees je hoe je je kind op een goede manier een compliment geeft.

Dit kan en doet je kind: 2 – 3 jaar

  • Je peuter beseft steeds meer dat hij een eigen persoon is.
  • Hij zoekt grenzen op en wil de grenzen testen.
  • Hij wil zelfstandig zijn, maar is nog erg afhankelijk.
  • Delen is in het begin nog lastig. Hij wil nog wel eens speelgoed van anderen afpakken, maar is in ontwikkeling.
  • Hij is gevoelig voor complimentjes.
  • Hij leert op zijn beurt te wachten.
  • Hij heeft een duidelijke eigen wil.

Sociaal- emotionele ontwikkeling: 3 – 4 jaar

Als je peuter drie jaar is, wordt hij steeds socialer. Hij begrijpt anderen beter en kan zich beter in anderen inleven. Samen spelen met andere kinderen hoort hier ook bij. Op het kinderdagverblijf of de peuterspeelzaal leert hij zijn eerste vriendjes kennen. Door samen te spelen en te communiceren, komt hij in contact met andere kinderen. De aard van je kind komt steeds duidelijker naar voren: de één wacht in een nieuwe situatie af, de ander duikt er vol in. Ook leert hij zichzelf steeds beter beheersen, waardoor de driftbuien afnemen. Dat is voor je kind én voor jou hartstikke fijn.

Fantasie

In deze leeftijdsfase speelt fantasie een grote rol. Of het nu autootjes of poppen zijn, met allerlei speelgoed kan je kind hele gesprekken voeren. In rollenspellen zoals ‘vadertje en moedertje’ kan je peuter zijn emoties kwijt en indrukken verwerken. Populaire attributen daarbij zijn verkleedkleren, knuffels, poppen en theeservies.

Nachtmerries of nachtangsten

Door die grote fantasieën en alle indrukken die je kind op een dag opdoet, kan hij last krijgen van nachtmerries of nachtangsten (night terrors). Heeft je kind hier vaak last van, probeer dan zijn dagen wat rustiger te laten verlopen. Laat hem een keer niet met een vriendje of vriendinnetje spelen, maar hou hem gezellig even alleen met jou thuis. Laat beeldschermen voor het slapengaan uit en ga lekker voorlezen.

Samen spelen, samen delen

Rond de drie, vier jaar gaat je kind echt met anderen spelen. Voor die tijd spelen kinderen vooral naast elkaar, ieder met hun eigen speelgoed en spel. Tijdens het spelen leert je kind heel veel. Hoe reageert een ander? Hoe kun je rekening houden met elkaar? En wat als ze allebei hetzelfde speelgoed willen? Hoe lossen ze dat op? Je kunt het samen spelen stimuleren door regelmatig met je kind mee te spelen en vriendjes en vriendinnetjes uit te nodigen.

Lees meer: Zo leert je kind vriendjes maken

Dit kan en doet je kind: 3 – 4 jaar

  • Je peuter gebruikt zijn fantasie in zijn spel.
  • Hij kan angstig worden door nieuwe indrukken en last krijgen van nachtmerries of nachtangsten.
  • Je peuter kan verlegen worden.
  • Dingen weggeven en delen gaat steeds makkelijker.
  • Je peuter ontwikkelt vriendschappen, hij krijgt een voorkeur met wie hij wel en niet wil spelen.
  • Met een oudere peuter kun je sociale omgangsregels bespreken: elkaar helpen en helpen met opruimen.
  • Als je peuter vier jaar is (inmiddels een kleuter of schoolkind), is hij zich veel bewuster van verwachtingen die zijn omgeving heeft.

Sociaal-emotionele ontwikkeling bij jouw peuter loopt achter

Ieder kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Het ene kind krijgt rond vier maanden al zijn eerste tandje, terwijl het andere kind pas rond zijn eerste verjaardag één tand heeft. Misschien kletste je ene kind al heel vroeg de oren van je hoofd en is de ander wat stiller. In dit artikel zijn gemiddelden beschreven. Heb jij het vermoeden dat je kind erg snel is voor zijn leeftijd of juist wat langzamer en vertrouw je het niet? Maak dan een afspraak met je huisarts of het consultatiebureau. Zij kunnen je kind onderzoeken en eventueel doorverwijzen.

5 tips om de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren

Jij en je partner kunnen de sociaal-emotionele ontwikkeling van je peuter op allerlei manieren stimuleren. Hier lees je vijf tips:

  1. Speel mee met je kind: speel bijvoorbeeld ‘vadertje en moedertje’ of ‘winkeltje’. Zo oefen je sociale omgangsvormen en kan je kind door middel van spel zijn emoties uiten.
  2. Voorlezen: voorlezen is voor veel ouders en kinderen een fijn rustmoment. Even knus op de bank of in bed voor het slapengaan nog een boekje voorlezen. Je peuter hoort het verhaal en herkent de emoties van anderen en zichzelf.
  3. Praat met elkaar: samen op de fiets of in de auto, of ’s middags even kletsen op de bank. Vraag je peuter bijvoorbeeld wat hij het leukst vond vandaag en waarom. En vraag wat hij niet leuk vond. Zo leert hij om na te denken over zijn gevoelens.
  4. Geef het goede voorbeeld: nu je peuter zijn emoties beter kan beheersen en de driftbuien (bijna) verleden tijd zijn, kun jij hem leren hoe je wél kunt omgaan met boosheid. Ziet hij jou regelmatig woedend tekeergaan, dan wordt dat zijn voorbeeld. Probeer met je eigen emoties om te gaan zoals jij graag zou willen dat je kind dat doet met die van hem. Benoem wat je doet en voelt en wat volgens jou een goede oplossing is. Nogmaals: dit is een ontwikkeling, dus geef het tijd.
  5. Boos zijn mag: alle gevoelens en emoties mogen er zijn, laat je kind merken dat het normaal is als hij boos of verdrietig is en dat je nog steeds van hem houdt als hij even niet te genieten is. Emoties mag je uiten!

Hier lees je alle artikelen over de ontwikkeling van je peuter

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Bronnen: Opvoedinformatie, CJG

Valerie Ritchie

Opvoedcoach

Valerie Ritchie is Internationaal PCI Opvoedcoach, Psycholoog bij MindKorrelatie, Positive Discipline Educator, Expat Expert en moeder van drie. Zij geeft interactieve opvoed workshops, trainingen en 1:1 (online) opvoedcoaching om nieuwe technieken te leren die je zullen helpen om meer harmonie en verbinding in het gezin te krijgen en om te kunnen gaan met alledaagse uitdagingen waar iedere ouder mee te maken krijgt.

Haar doel is om ouders te helpen de ouder te zijn die zij willen zijn, zodat kinderen kunnen bloeien en ouders met vertrouwen en plezier kunnen opvoeden.

Voor meer informatie: kijk op The Parental Coach en voor achtergrond:
LinkedIn
Facebook
Instagram