wat mogen peuters niet eten

Wat mogen peuters (nog) niet eten?

Waarschijnlijk eet je peuter al gewoon met de pot mee, maar sommige etenswaren kun je hem beter (nog) niet geven. Wat mogen peuters niet eten? Hierbij een handig overzicht.

Peuters kunnen bijna alles eten wat jij ook eet. Toch kun je sommige etenswaren beter (nog) niet aan je peuter geven. Van onderstaande producten wordt afgeraden om het aan jonge kinderen te geven:

  1. Rauw vlees

    Vlees is goed voor je kind, omdat er veel ijzer in zit. Maar geef je peuter geen rauw vlees, want hierin kunnen schadelijke bacteriën zitten waar hij ziek van kan worden. Kinderen zijn extra gevoelig voor die bacteriën. Voorbeelden van rauw vlees zijn: ossenworst, filet américain, rosbief en carpaccio. Lees hier hoeveel vlees een kind dagelijks nodig heeft.

  2. Rauwe vis

    Hetzelfde geldt voor rauwe vis. Vis is heel goed voor je kind: aangeraden wordt om hem één keer per week vis te geven, het liefst vette vis zoals zalm. Maar met rauwe vis kun je beter nog even wachten, omdat hier ook bacteriën in kunnen zitten waar kinderen sneller ziek van worden.

  3. Producten met rauwe melk of ei

    Ook voor etenswaren met rauwe melk of rauw ei geldt dat je het beter niet aan je peuter kunt geven. Denk aan rauwmelkse kazen (au lait cru) of sauzen of toetjes met rauw ei. Net als in rauwe vis en vlees kunnen er ziekmakende bacteriën inzitten, zoals listeria, salmonella en E. coli, waar peuters nog erg gevoelig voor zijn.

  4. Zout en producten met veel zout

    De nieren van jonge kinderen tot 4 jaar kunnen zout nog niet zo goed verwerken. Daarom kan veel zout al snel schadelijk zijn voor de gezondheid van je peuter. Een kind van 1 tot 3 jaar mag maximaal 3 gram zout per dag. Kook daarom zoutloos voor je peuter: voeg zelf geen zout toe en kies voor producten met weinig toegevoegd zout. Check ook etiketten: in producten als snacks, bewerkte vleeswaren (worst, hamburgers, vleeswaren voor op brood), vleesvervangers en pizza’s zit vaak veel zout.

    Lees ook: Hoeveel zout mag je kind per dag?

  5. Kant-en-klaar

    Probeer je kind zo min mogelijk kant-en-klaarmaaltijden te geven. Hier zit namelijk ook te veel zout in. Dat geldt ook voor veel kant-en-klare sauzen en soepen. Potjes kindervoeding zijn soms ideaal als het je als ouder niet lukt om iets passends te koken, maar doe dit met mate. Vanwege de gepureerde structuur hoeft het kind nauwelijks te kauwen, en dat terwijl het proces van leren kauwen en slikken goed is voor de ontwikkeling van het brein. In een potje zitten ook alle smaken door elkaar gemengd waardoor het lastig is om verschillende smaken van elkaar te onderscheiden en je het proces van smaken leren kennen dus vertraagd.

  6. Gerechten met alcohol

    Als je kookt met alcohol, bijvoorbeeld als je iets flambeert, of kookt of stooft in bier of wijn, dan kun je dat gerecht beter niet aan je kind geven. Ook kun je je peuter beter geen toetjes met likeur (zoals tiramisu) laten eten. Lang niet alle alcohol verdampt of vervliegt tijdens het koken: er blijft altijd een deel achter in het gerecht. Na flamberen zit er bijvoorbeeld nog 75 procent van de alcohol achter in het eten. Bij stoven hangt het ervan af hoe lang het gerecht suddert: na 15 minuten verhitten zit nog 40 procent van de alcohol in het gerecht. Pas na 2 uur is ongeveer 90 procent van de alcohol verdampt.

  7. Kaas en smeerkaas

    Een nieuw advies is om kinderen tot 4 jaar geen harde kaas te geven, omdat er te veel verzadigd vet en zout in zit. Veel meer dan in andere soorten broodbeleg. De nieren van baby’s en peuters kunnen die hoeveelheid zout niet goed verwerken, waardoor de nieren kunnen beschadigen. Dit advies geldt zowel voor kant-en-klare plakken kaas, als voor een stuk kaas waar je met de kaasschaaf plakjes van maakt. Ook moet je oppassen met smeerkaas. Kazen die je wel kunt geven aan je kind, zijn bijvoorbeeld hüttenkäse, cottage cheese, mozzarella en zuivelspread. Daar zit minder zout en vet in.

  8. Lever, leversmeerworst en paté

    Het Voedingscentrum raadt ook af om jonge kinderen tot 4 jaar leverproducten te geven, zoals smeerworst of paté. In deze vleeswaren zit niet alleen veel zout, maar ook een hoog gehalte vitamine A. Daar mag je peuter niet te veel van binnenkrijgen, omdat het schadelijk kan zijn voor z’n gezondheid. In een boterham met smeerworst zit ongeveer 1200 microgram vitamine A. De veilige bovengrens voor kinderen tot 4 jaar is maximaal 800 microgram vitamine A per dag.

    Lees ook: Wat is het beste broodbeleg voor je baby?

Niet te vaak

Van bovenstaande etenswaren wordt door het Voedingscentrum nadrukkelijk afgeraden om het aan je peuter te geven. Maar er zijn nog een aantal voedingsmiddelen die je beter niet te vaak of te veel aan je kind kunt geven. Zoals:

  • Snoep, chips en snacks

    Probeer je kind niet te veel snoep, koek en chips te geven. Hierdoor krijgt je kind snel een grote hoeveelheid ongezonde vetten, suikers en/of zout binnen. Blokjes kaas of plakjes worst kun je beter niet als snack geven, daar zit veel zout in. Ook biologische chips of groentechips bevatten veel zout en vet, laat je niet misleiden door deze termen of een ‘gezond’ ogende verpakking.

    Goede alternatieven zijn bijvoorbeeld plakjes komkommer, reepjes paprika of rozijntjes. Af en toe een snoepje of koekje is prima, bijvoorbeeld in het weekend of op een feestje. Spreek dan duidelijk af hoeveel en biedt ook een aangepaste hoeveelheid aan. Eetopvoeding: tips om je kind beter te laten eten

  • Wit brood

    Als je peuter vaak witbrood eet, kun je beter overstappen op volkoren- of bruinbrood. In witbrood zitten namelijk weinig vezels en voedingsstoffen. Af en toe een sneetje of bolletje witbrood is geen probleem; het is niet schadelijk. Maar volkoren- en bruinbrood is wel veel beter voor de gezondheid van je kind. Daarom wordt aangeraden je kind volkoren- of bruinbrood te geven; daarin zitten meer mineralen, vitamines en vezels, die je kind nodig heeft.

    Let op, niet al het bruin gekleurde brood is ook echt bruin of volkorenbrood. Volkoren is een wettelijk beschermde term en mag alleen op brood staan dat ook echt uit de volledige graankorrel bevat. Dit brood bevat de meeste vezels en voedingsstoffen.

    Lees ook: Waarom je kind vezelrijke voeding nodig heeft

  • Rijst en rijstwafels

    Onlangs was er veel te doen over de mogelijke gezondheidsrisico’s van rijstwafels. Typisch zo’n snack die veel ouders aan hun peuter geven, omdat het weinig vet, zout en suiker bevat. Maar er zit ook relatief veel arseen of arsenicum in rijstproducten, wat mogelijk schadelijk kan zijn als je kind er langdurig te veel van binnen zou krijgen. Daarnaast bevatten ze nauwelijks voedingsstoffen en vezels.
    Af en toe een rijstwafel kan best maar het wordt wel uit voorzorg afgeraden om je peuter elke dag rijst of rijstwafels te geven. Doe je dit toch, houd het dan bij maximaal 20 gram per dag, dit valt binnen een veilige norm. Dat geldt ook voor rijstmelk, rijstcrackers of rijstepap. Wissel rijstwafels dus af met andere snacks zoals een cracker gemaakt van haver of tarwe, die bevatten ook meer vezels en voedingsstoffen, en rijstepap met andere pap.

  • Vruchtensap

    Kinderen die veel (fruit)sap drinken kunnen last krijgen van peuterdiarree, dit komt doordat de fructose uit het sap snel vrijkomt en darmen van peuters dit nog niet goed aankunnen. Buiten dat is veel sap drinken behoorlijk schadelijk voor een kindergebit.

    Lees ook: Waarom te veel appelsap drinken ongezond is

  • Thee

    Thee is een prima alternatief voor water. Zwarte en groente thee bevatten alleen wel theïne, dit is hetzelfde als cafeïne, en te veel daarvan is niet goed voor kinderen. Houd het dus bij slappe thee en wissel af met kruidenthee (dat bevat geen theïne). Pas alleen op met zoethoutthee (of sterrenmix), dit kan je bloeddruk verhogen en dat is ook voor een kind niet gezond.

Wel of geen nitraatrijke groente?

Tot een paar jaar geleden luidde het advies om je kind niet te vaak nitraatrijke groente te geven omdat daaruit de schadelijke stof nitriet kan ontstaan. Maar dit voedingsadvies geldt niet meer, sinds er uit onderzoeken is gebleken dat er geen risico’s voor de gezondheid zijn bij het eten van nitraatrijke groente. Groente is juist hartstikke gezond voor je peuter. Je kunt je kind dus zonder zorgen spinazie, rode bietjes, sla en andijvie geven, zolang je maar voldoende varieert met andere groenten. Dat geldt ook voor de combinatie van nitraatrijke groente en vis.

Extra tip: als je van de nitraatrijke groente voor de diepvriesvariant kiest dan is het gehalte nitraat door het bevriezingsproces al een stuk minder.
Wel waarschuwt het Voedingscentrum om géén kunstvoeding te bereiden met water uit privébronnen. Dit water kan namelijk een hoger nitraatgehalte hebben dan kraanwater of mineraalwater uit flessen. Door bemesting van landbouwgrond of velden in de omgeving kan water uit privébronnen een te hoge concentratie nitraat bevatten.

Extra oppassen met…

Tenslotte zijn er nog wat etenswaren die je kind wel mag eten, maar waarmee je extra moet oppassen in verband met verstikkingsgevaar. Het gaat bijvoorbeeld om:

  • Pinda’s en noten

    Ongezouten noten en pinda’s zijn erg gezond voor je kind, ze staan niet voor niets in de Schijf van Vijf. Maar je kind kan zich er wel in verslikken. Daarom is het verstandig om jonge kinderen geen hele noten of pinda’s te geven. In plaats daarvan kun je ze verwerken in een zelfgemaakte notenpasta of pindakaas. Of stamp de nootjes fijn en gooi ze als garnering over een bakje yoghurt.

  • Cherrytomaatjes, druiven, olijven

    Let ook goed op als je je kind gladde, ronde etenswaren geeft, zoals cherrytomaatjes of snoeptomaatjes, druiven of olijven. Deze snacks zijn even groot als de luchtpijp van je kind. Als hij zich erin verslikt, kan dat fatale gevolgen hebben. Snij tomaatjes, druiven en olijven daarom altijd in vieren of in kleine stukjes, voordat je ze aan je kind geeft.

  • Knakworstjes en wortels

    Datzelfde geldt voor knakworst en wortels. Snijd deze daarom altijd eerst in de lengte door midden, voordat je ’t aan je kind geeft.

Video: Kinder-EHBO: dit moet je doen bij ernstige verslikking

Susanne Verzuu

Voedings- en lifestylecoach

Susanne wil als coach graag alle info, adviezen en nieuwe inzichten over voeding en gezondheid filteren. Dit doet ze door de wetenschap te vertalen naar hands-on tips en haalbare duurzame aanpassingen in leefstijl. In haar werk begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen naar een gezonde(re) toekomst. Susanne heeft zelf twee dochters.