Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Vruchtbare dagen berekenen

Vruchtbare dagen en ovulatie berekenen

Als je zwanger wilt worden, is het handig om te weten wanneer je het meest vruchtbaar bent en hoe kun je je ovulatie berekenen? Elke maand ben je maar een paar dagen vruchtbaar, namelijk de dagen rond je eisprong (ovulatie). Maar hoe weet je wanneer je eisprong is? Hoe kun je je ovulatie berekenen? En hoe kun je je vruchtbare dagen berekenen?

De meest betrouwbare manier om je vruchtbare dagen te meten is met een ovulatietest. Maar er zijn meer manieren om erachter te komen wanneer je vruchtbaar bent, zoals: je kunt ook zelf je ovulatie berekenen.

Advertentie

Menstruatiecyclus begrijpen

Als je zwanger wilt worden, is het goed om te weten hoe je menstruatiecyclus verloopt. Een cyclus verloopt altijd in dezelfde volgorde, maar de ene vrouw is langer ongesteld dan de ander. In elke cyclus is er een eisprong (ovulatie). De twee dagen vóór en de dag van de eisprong ben je het meest vruchtbaar. Er zijn methodes zodat je ook zelf je ovulatie berekenen. En met een ovulatietest kun je precies zien wanneer je eisprong is en wanneer jouw meest vruchtbare dagen zijn. Hier lees je alles over het begrijpen en berekenen van je menstruatiecyclus.

De eisprong (ovulatie berekenen)

Zodra je je menstruatiecyclus begrijpt, is het handig om te weten wanneer je eisprong is. Tip: Je kunt ook zelf je ovulatie berekenen. Bij de eisprong (ovulatie) springt er een eitje uit één van je eierstokken. Dit gebeurt één keer per menstruatiecyclus. Als de eisprong heeft plaatsgevonden, wacht het eitje in de eierstok om bevrucht te worden. Als de eicel niet wordt bevrucht, sterft hij af en wordt hij door je lichaam opgeruimd. Ongeveer veertien dagen later word je ongesteld en begint je menstruatiecyclus opnieuw. De ovulatie berekenen is lastig als je een heel onregelmatige cyclus hebt.

Wanneer de eisprong precies plaatsvindt, is voor iedere vrouw verschillend. De kans op een eisprong kan minder zijn door:

  • stress
  • heel zwaar sporten
  • zwaar werk
  • snel veel afvallen
  • ondergewicht
  • overgewicht

Hoe lang je menstruatiecyclus duurt, is voor iedere vrouw verschillend. Gemiddeld duurt een cyclus 28 dagen. In dat geval vindt de eisprong op de veertiende dag plaats. Maar bij sommige vrouwen duurt de cyclus 21 dagen en bij anderen 36 dagen. Je menstruatiecyclus kan ook onregelmatig zijn, dan verschilt de periode tussen twee menstruaties steeds in lengte. Hoe lang je ongesteld bent, kan ook verschillen. De meeste vrouwen zijn tussen de drie en zeven dagen ongesteld. De ovulatie berekenen is lastig als je een heel onregelmatige cyclus hebt.

Hoe herken ik een eisprong?

Je vruchtbare dagen kun je via je cyclus berekenen, maar je kunt de eisprong ook herkennen aan:

Ovulatiepijn

Misschien herken je het wel, rond je eisprong krijg je last van ovulatiepijn. Dit is een duidelijk aanwijsbare pijn (kramp) links of rechts in je onderbuik. De ovulatiepijn komt door de spanning in de follikel (het blaasje dat om de eicel zit) in de eierstok. Ovulatiepijn lijkt op menstruatiepijn, maar deze pijn is vóór je eisprong. Hoe lang de pijn duurt, verschilt. Dit kan een paar uur duren, maar ook een dag. Als je geen kramp meer voelt, is de eisprong voorbij. Wil je zwanger worden, dan kun je vrijen als je die kramp voelt. (Doe dit niet als je te veel pijn hebt.) Je bent dan net op tijd, want de eicel leeft zo’n 12 tot 24 uur.

Vollere of pijnlijke borsten

In de eerste fase van je menstruatiecyclus zijn je borsten iets minder vol. Na de eisprong gaat de tweede fase van je cyclus in. Je borsten zijn in de tweede fase voller. Vlak voor je menstruatie kunnen je borsten gespannen aanvoelen en zelfs pijnlijk zijn. Merk jij dat je borsten tijdens je cyclus veranderen? Onthoud dan dat je in de ‘minder gevulde’-fase (dus de eerste fase van de cyclus) het vruchtbaarst bent.

Verhoogde lichaamstemperatuur

Nog een truc om zelf je ovulatie te berekenen is temperaturen. Je houdt een paar maanden lang, elke dag je temperatuur bij. Op de eerste dag van je menstruatie meet je je normale temperatuur. Je kunt het beste elke dag op een vast tijdstip rectaal temperaturen, bijvoorbeeld ’s morgens bij het opstaan.

Vervolgens schrijf je alles op in een curve. 12 tot 24 uur na je ovulatie stijgt je lichaamstemperatuur onder invloed van het hormoon progesteron 0,3 tot 0,5 graden Celsius. Je temperatuur blijft zo hoog tot vlak voor het begin van je nieuwe cyclus.

Omdat je lichaamstemperatuur op z’n vroegst pas 12 uur na je eisprong stijgt, heeft het geen zin om dan met je partner te vrijen als je zwanger wilt worden. Een eitje blijft gemiddeld namelijk maar 12 tot 24 uur in leven na de eisprong. Door een paar maanden je temperatuur in een curve bij te houden, zie je wanneer jouw eisprong is en kun je daar de volgende maand rekening mee houden.

Ander baarmoederhalsslijm (cervixslijm)

De Australische arts John Billings bedacht de ovulatiemethode. Aan de hand van de verandering van het baarmoederhalsslijm (cervixslijm) wordt bepaald wanneer de eisprong plaatsvindt en wanneer je dus vruchtbaar bent. Dit wordt ook wel de Billings ovulatiemethode genoemd. De methode houdt simpelweg in dat je het slijm dagelijks onderzoekt. Dit doe je door met schone, droge vingers in je vagina te voelen, zo dicht mogelijk tegen de baarmoedermond. Doe dit liever niet als je net seks hebt gehad, want dan krijg je een vertekend beeld.

Haal met je vingers wat slijm uit je vagina en houd het tussen twee vingers. Is het slijm doorzichtig en rekbaar en kun je er draden van maken? Dan ben je waarschijnlijk vruchtbaar. Hier lees je meer over de Billings ovulatiemethode en hoe betrouwbaar de methode is.

Ovulatietest (ovulatie berekenen)

Twijfel je aan de eerder genoemde methodes? Kies dan voor een ovulatietest om je ovulatie berekenen. Dat werkt zo: ongeveer twee tot tweeënhalve dag voor je eisprong heb je meer van het luteïniserend hormoon (LH) in je lichaam dan normaal. Dit hormoon zorgt ervoor dat de eicel rijpt, loslaat en ‘springt’. Een ovulatietest meet het LH-gehalte in je urine en geeft aan wanneer jouw LH-gehalte piekt. Dat is het moment in je maandelijkse cyclus waarop je het vruchtbaarst bent, want 24 tot 36 uur na deze piek is je eisprong.

Om die LH-piek te vinden, test je een paar dagen achter elkaar. Wanneer je daarmee begint, is afhankelijk van je cyclus. Er zijn ook vrouwen die hun eisprong voelen. Dat kan pijnlijk zijn. Lees meer: Zo voelt een eisprong

Tip 1: Lees goed de bijsluiter. Er zijn verschillende testen te koop en het is belangrijk dat je weet welke kleur een streep kan hebben, wat een donkere of lichte streep betekent en hoe lang je precies moet wachten voor je zekerheid hebt.

Tip 2: Kies één merk. De kleur en dikte van de controlestreepjes van de verschillende testmerken verschillen van elkaar. Om verwarring te voorkomen, kun je het beste voor één merk en één soort test te kiezen.

Eisprong berekenen (ovulatie berekenen)

Je kunt met een online tool of app (zoals die van Ouders van Nu) berekenen wanneer je eisprong is (ook wel de ovulatie berekenen). Als je een regelmatige cyclus hebt, zijn deze methodes vrij betrouwbaar. De eisprong is meestal veertien dagen vóór de eerste dag van je volgende menstruatie. Heb jij een cyclus van 28 dagen? Dan is jouw eisprong rond dag veertien.

Je kunt ook zelf je ovulatie berekenen en vruchtbare dagen:

  • Pak de eerste dag van je laatste ongesteldheid.
  • Tel hier het aantal dagen van je cyclus bij op. Dit doe je door het aantal dagen te tellen van de eerste dag van je laatste menstruatie tot de dag voor je weer ongesteld wordt.
  • Ongeveer veertien dagen voor deze datum heb je je eisprong.
  • Je meest vruchtbare dagen zijn deze dag en de twee dagen vóór je eisprong.

menstruatiecyclus
Menstruatiecyclus en overzicht hoe kun je je ovulatie berekenen?

Wanneer ben je het meest vruchtbaar?

Zodra je weet wanneer je eisprong plaatsvindt, weet je ook wanneer je vruchtbare dagen zijn en kun je je ovulatie berekenen. Namelijk op de dag van je eisprong en twee dagen ervoor. Je bent overigens ook vijf tot drie dagen voor de dag van je ovulatie vruchtbaar, maar dan is de kans op een bevruchting kleiner.

Hier vind je een handig overzicht (en zo kun je zelf je ovulatie berekenen):

Dag voor/na ovulatie Vruchtbaarheid
6 dagen voor de ovulatie Geen bevruchting
5 dagen voor de ovulatie Laag vruchtbaar
4 dagen voor de ovulatie Beetje vruchtbaar
3 dagen voor de ovulatie Vruchtbaar
2 dagen voor de ovulatie Zeer vruchtbaar
1 dag voor de ovulatie Zeer vruchtbaar
Dag van de eisprong Zeer vruchtbaar
1 dag na de ovulatie Alleen de eerste uren vruchtbaar
2 dagen na de ovulatie Geen bevruchting

Bijvoorbeeld: je wordt ongesteld op 1 december en opnieuw op 27 december. 1 december is dan dag één van je menstruatiecyclus en 26 december de laatste dag. Je cycluslengte is dus 26 dagen.

Je kunt nu uitrekenen wanneer je volgende eisprong ongeveer zal plaatsvinden. Dit is rond de veertiende dag voor je volgende menstruatie. Bij een cyclus van 26 dagen is de eisprong dus op dag 12. Houd er rekening mee dat het hier om gemiddelden gaat. Zodra je weet hoe je menstruatiecyclus precies verloopt en je zwanger bent, dan kun je ook goed je uitgerekende datum berekenen.

wanneer vruchtbaar
Vruchtbare dagen bij een menstruatiecyclus van 28 dagen 

Handig: Download een menstruatiekalender (bijvoorbeeld als app voor je smartphone). Hiermee kun je je menstruatiecyclus en je vruchtbare dagen nauwkeurig bijhouden. Bovendien kun je er allerlei gegevens mee berekenen en voorspellen en temperaturen invoeren.

Vrijen vlak vóór de eisprong

Zoals je in het overzicht ziet, ben je het meest vruchtbaar twee dagen vóór de eisprong en op de dag van de eisprong. Op die dagen kun je het beste vrijen als je graag zwanger wilt worden. Of dat meteen lukt, is een tweede. Dat hangt af van de kwaliteit van het sperma en ook van de kwaliteit van jouw eicellen. Sperma kan ongeveer drie dagen in de baarmoederhals overleven. Dit kan ook korter of langer zijn. Verder spelen ook jullie leefgewoontes een rol. Zijn jullie gezond? Hoe oud zijn jullie? Roken, alcohol drinken en drugsgebruik kunnen de vruchtbaarheid negatief beïnvloeden.

Lees ook: Met deze tips vergroot je je kans om zwanger te worden

Wanneer naar de huisarts?

Weet je niet of je een eisprong hebt of wanneer je eisprong is? Bijvoorbeeld omdat je een halfjaar niet ongesteld bent geweest, maar ook nog niet zwanger bent? Maak dan een afspraak met je huisarts. De arts kan je verder onderzoeken en als het nodig is je doorverwijzen naar een specialist. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk om de kans op een zwangerschap te vergroten. Eén daarvan is Clomid slikken.

Proberen jij en je partner al een jaar zwanger te worden, maar blijft een zwangerschap uit? Maak dan ook een afspraak met de huisarts.

Lees meer: Zo lang duurt het gemiddeld om zwanger te worden

Bronnen: Opvoedinformatie, De Verloskundige, Thuisarts

Tessa Cox

Fertiliteitsarts

Tessa Cox werkt als Arts Voortplantingsgeneeskunde bij Medisch Centrum Kinderwens in Leiderdorp. Tessa heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van mensen waarbij zwanger worden op de natuurlijke manier niet lukt. Ze verricht onderzoek naar de oorzaak van het uitblijven van een zwangerschap en begeleidt haar patiënten gedurende verschillende soorten vruchtbaarheidsbehandelingen.