huilbaby
door

Een huilbaby: zo krijg je hem rustig

Baby’s huilen, en veel ook. Tot zover niks raars. Toch kun je er heel onzeker en gestrest van raken als je je baby niet kunt troosten en het huilen maar door gaat. De kans dat er iets medisch aan de hand is, is klein. Maar wat kun je dan doen?

‘Onze zoon huilt de hele dag, alleen na de avondfles tot de volgende ochtend is hij stil. En dan begint het weer, we worden er gek van. Ik dacht: misschien andere voeding? Herkent iemand dit? Ik hoop dat iemand een toptip voor me heeft,’ schrijft Iris op het forum van Ouders van Nu. De tips volgen. Een heleboel. Van ‘ga naar de osteopaat’, ‘misschien zijn het krampjes’ en ‘geef uit voorzorg wat druppels Cinababy’ tot ‘inbakeren helpt’. ‘En misschien toch even naar de kinderarts, wie weet is er iets met hem aan de hand?’

Advertentie

Te vroeg geboren?

Gemiddeld huilen baby’s de eerste drie maanden zo’n twee uur per dag. Simpel gezegd huilen ze om zich te kunnen uiten. Orthopedagoog Eline Möller deed er onderzoek naar. Möller: ‘De ene baby huilt meer dan de andere en dat heeft onder andere te maken met karakter. Baby’s huilen om te communiceren dat ze honger hebben, een schone luier nodig hebben of moe zijn, maar het is ook een teken dat ze zich niet helemaal prettig voelen en bijvoorbeeld geborgenheid nodig hebben of stress ervaren.’ Baby’s kunnen hun emoties nog niet reguleren, en dus kunnen ze niets anders dan huilen.

In de baarmoeder had Moeder Natuur dat beter geregeld, namelijk met een paar handige trucjes. Fijne sensaties in de buik (zoals het horen van de hartslag van de moeder of het wiegen in het vruchtwater) hielden hen rustig. Möller: ‘Maar eenmaal uit de baarmoeder valt dat ineens weg. De Amerikaanse kinderarts Harvey Karp stelt dat baby’s een trimester te vroeg geboren worden. Na negen maanden past het hoofd nog net door het bekken van de moeder, maar eigenlijk zouden ze nog drie tot vier maanden langer moeten zitten. Zodat ze meer ‘af’ zijn voor de wereld buiten de baarmoeder en zichzelf makkelijker kunnen kalmeren.’

Huilpoli

Overmatig huilen, in medische termen ook wel excessief huilen genoemd, doet je baby als hij ten minste drie uur per dag huilt, drie dagen in de week en dat drie weken achter elkaar. Maar ook als ouders het huilen als problematisch ervaren, spreken we in Nederland officieel van een huilbaby. Bij zestig procent stopt het vele huilen binnen drie maanden na de bevalling, bij negentig procent is er na zes maanden geen sprake meer van overmatig huilen en bij slechts vijf procent van de huilbaby’s wordt een lichamelijke oorzaak gevonden voor het extreme gehuil. Zoals een koemelkallergie.

Huilbaby’s zijn vaak moeilijk te troosten, maaien met hun armen en benen en zijn schrikachtig. Ze drinken onregelmatig en met kleine beetjes, slapen slecht, zijn boos en ontroostbaar. Vaak zijn ze oververmoeid, net als hun ouders. Baby’s die worden opgenomen op een huilpoli, in Nederland zijn er meerdere ziekenhuizen met zo’n speciale poli, worden eerst onderzocht om te kijken of er een medische oorzaak is voor het vele huilen. In 95 procent van de gevallen is dat niet zo, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. In dat geval wordt samen met de ouders onderzocht wat de oorzaak van het huilen is en hoe ze de negatieve spiraal waarin het gezin is beland, kunnen doorbreken.

Hoort erbij

De baby van Marie (37) werd na lang aandringen ook opgenomen op een huilpoli, de huisarts had hen al eerder naar huis gestuurd met maagzuurremmers. Het huilen, overstrekken en amper slapen bleef. ‘Het enige wat hielp, was hem aanleggen. Dus misschien had hij honger? Was mijn productie te laag?’

Bij de intake van zoon Stijn was de meeste bezorgdheid gericht op Marie en haar vriend. Hoe voelden zij zich? Hadden ze familie die soms kon bijspringen? ‘Ik vond het heel irritant dat ze zo op ons gericht waren. Ga Stijn onderzoeken, dacht ik. Haal hem door een scanner, ofzo. Maar het enige wat ze deden was in een schrift bijhouden hoelang hij huilde en hoe vaak. Ons probeerden ze de hele tijd naar huis te sturen. Ga slapen of samen naar de sauna, was het advies.’

Strak schema

Pas later begreep Marie dat de artsen er eigenlijk direct vanuit gaan dat Stijn niets mankeerde, maar dat Marie en haar vriend weleens oververmoeid konden zijn. Stijn bleef zeven dagen in het ziekenhuis, dat is standaard bij huilbaby’s, werd Marie verteld. ‘Hij werd op een schema gezet van slapen, voeden, slapen, voeden.’ Toen bleek dat Stijn veel te veel melk binnenkreeg. ‘Hij huilde waarschijnlijk door krampjes, waarna ik dacht dat hij honger had en weer ging voeden, waarna hij weer meer krampjes kreeg. Hierdoor kon hij niet slapen en ging hij ook van vermoeidheid huilen, waarop ik mijn borsten maar weer tevoorschijn haalde.’

Na die opname in het ziekenhuis hadden we een strak ritme, waarbij ik nog maar twee keer vijftien minuten per vier uur voedde, én geen huilbaby meer.’ Hulde aan de huilpoli en toch wil kinderarts Ebba Gustafsson Oberink er vanaf om baby’s op te nemen omdat ze overmatig huilen, zonder dat er een medische oorzaak is. Vooral omdat je het excessieve huilen kunt voorkómen én dus zo geen medisch traject in hoeft te gaan.

Gustafsson Oberink werkt in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort en kende het begrip huilbaby’s niet tót ze naar Nederland verhuisde. ‘Ik ben Zweeds en heb mijn studie geneeskunde in Cardiff en Oxford gedaan. Zowel in Zweden als in Engeland bestaat het begrip of de diagnose huilbaby niet. Tuurlijk huilen baby’s daar ook, dat is universeel, maar overmatig huilen is daar nooit een reden om een baby op te nemen.’ Het ziekenhuis waar Gustafsson Oberink werkt, neemt ongeveer vijftig of meer huilbaby’s per jaar op, deze mankeren medisch vaak niets. ‘Veel ouders denken: als mijn baby zo veel huilt, is er vast iets. Ze hebben van alles geprobeerd om hun baby te helpen en troosten, ze zijn ten einde raad en hebben hulp nodig om samen uit deze negatieve spiraal van huilen en stress te komen.’

Stress

Als je kind huilt, reageert je brein direct. Dat wil dat je je baby oppakt en helpt, en gauw een beetje. Ouders krijgen dus letterlijk een fysieke reactie. Experimenteel psycholoog Peter Bos deed onderzoek naar de rol van hormonen bij beginnende ouders. Hij vertelt erover op de website van de Universiteit Utrecht: ‘Stel ouders bloot aan babygehuil en je ziet bij hen sterke hormonale responsen. De vraag is dan: hoe reageer je op dat oplopende stressniveau? Uit onderzoek weten we: als je in staat bent om het kind te troosten, kun je die hormonen stabiliseren.’

Babygehuil gaat letterlijk door merg en been en roept zo veel spanning op, dat je bijna niet anders kunt dan daarop reageren, zegt ook Eline Möller. ‘Lukt het vervolgens niet om je baby stil te krijgen, dan zorgt dat voor frustratie, wanhoop en boosheid bij jou, waardoor je niet meer goed kunt reageren op je baby, die vervolgens nog meer gaat huilen, omdat jij zelf niet meer kalm genoeg bent om je baby kalm te krijgen. Zie hier de vicieuze cirkel van een huilbaby. Deze situaties kunnen echt escaleren. Daarom is het verstandig om ouders al tijdens de zwangerschap te leren welke stappen kunnen helpen om de baby te troosten. En het is belangrijk dat ouders op tijd hulp vragen en krijgen als het niet lukt.’

Troosten in 5 stappen

‘It takes a village to raise a child,’ zeggen ze weleens. Volgens Gustafsson Oberink is dat echt zo. ‘Veel jonge ouders staan er, in vergelijking met vroeger, alleen voor. De huisarts, het consultatiebureau, familie en vrienden zouden een belangrijke rol moeten spelen vanaf het begin. Zodat je met de juiste tips, trucs en informatie ontdekt wat je baby nodig heeft en hoe je hem kunt troosten. Met deze mensen praat je over dat huilen erbij hoort, hoe je dan rustig kunt blijven en ook niet onbelangrijk: dat je leven met een kind echt heel anders is dan daarvoor.’ In Engeland ga je tijdens je verlof naar een opvoedklas van zes tot zeven sessies, waarin je dit soort dingen leert, in Zweden zijn er opvoedcafés.

Gustafsson Oberink: ‘De baby’s die ik zie, zijn vaak rond de acht tot tien weken oud en hebben er al een heel rondje op zitten. Als ik hoor wat de ouders al hebben gedaan om het huilen te stoppen: verschillende voedingen geprobeerd, maagzuurremmers, ze zijn bij de osteopaat en de fysio geweest. Niet gek dat een baby blijft huilen, er passeert van alles door die darmpjes, tuurlijk gaat dat prikkelen. En als je als ouder gestrest raakt, ja, dan voelt je baby dat aan. Wat wij doen op de poli: we gaan terug naar de basis. Eén soort voeding, rust, regelmaat en leren troosten. Ouders zouden daarin vanaf de geboorte beter begeleid moeten worden. Ik ben ervan overtuigd dat we dan minder excessief huilende baby’s zouden hebben.’

Leestip: Een huilbaby binnen één minuut stil krijgen? Dat klinkt als een wonder. Toch is het mogelijk, met de methode van Harvey Karp. En het mooie is: iedereen kan het! 

Happy baby

Gustafsson Oberink werkt met de vijf stappen van Karp, ook wel The Happiest Baby methode genoemd. Net als het Tergooi-ziekenhuis, die een huilpolispreekuur heeft en daar ouders tijdens een consult de methode van Karp leert. En dat scheelt een hoop opnames, in 2019 hoefden zij maar drie huilbaby’s op te nemen. Door de vijf sensaties die de baby in de baarmoeder rustig maakten na te bootsen, zet je als het ware de troostreflex bij het kind aan. Te weten:

1. Inbakeren: baby’s hebben in de baarmoeder namelijk weinig ruimte
2. Op hun zij leggen: in de buik drijven baby’s steeds op hun zij of buik.
3. Sussen: baby’s horen in de baarmoeder continu het bloed door de aderen van de placenta stromen.
4. Wiegen: in de buik gaan baby’s rustig heen en weer, terwijl hun moeder beweegt.
5. Zuigen: baby’s kunnen vruchtwater doorslikken en aan het eind van de zwangerschap belanden soms per ongeluk de duimpjes in de mond.

Möller onderzocht de effectiviteit van de Happiest Baby-methode bij baby’s onder de zes maanden. Wat bleek: de methode activeerde inderdaad een troostrespons bij baby’s, ze werden rustiger en hun hartslag ging omlaag.

Zolang de baby goed groeit, lacht, een beetje spuugt, goed poept, geen erge eczeem heeft en er uit haar lichamelijke onderzoek verder niks komt, zegt Gustafsson Oberink tegen de ouders: ‘Kijk nou, wat een mooie baby!’ Om de focus weer positief te krijgen, want door al die tranen en wanhoop is de blik behoorlijk vertroebeld. ‘Wist je dat in Zweden de eerste anderhalve maand niet zoiets bestaat als kraamvisite? Daar hebben ouders de tijd om samen te ontdekken hoe hun baby in elkaar steekt, en wat goed voelt.’ Vergeet dus vooral ook niet aan jezelf te denken. En één troost: als ze achttien zijn, keert de rust in huis terug.

Tip: denk óók aan jezelf

‘Als je als ouder je eigen gemoedstoestand verbetert, wordt het makkelijker om de boodschappen van je kind te begrijpen en hem goed te kunnen troosten,’ zegt psycholoog en lichaamsgericht therapeut Thomas Harms. Zijn sensitieve troostmethode beschrijft hij in zijn boek Waarom je baby huilt en hoe je je kind kunt troosten. Hij geeft als voorbeeld dat je als ouder tijdens een huilbui onbewust je adem inhoudt, spieren samentrekt en steeds gestrester raakt. Door die stress verlies je contact met je baby en kun je je kind minder goed opvangen en troosten.’ Harms adviseert, hoe gek dat misschien ook voelt, om dan júíst de focus te leggen op je eigen gevoelens en die uit te spreken, hardop of in jezelf. ‘Dat leidt tot rust en ontspanning, en dat is precies wat je baby nodig heeft.’

Dit artikel is eerder verschenen in Ouders van Nu Magazine – Tekst: Femke Zijlema. Beeld: Stocksy

Artikelen van Ouders van Nu ontvangen in je mailbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.