afkolven

Kolven: wanneer, hoe vaak en hoe lang?

Kun je niet meer altijd bij je baby zijn om borstvoeding te geven? Maar wil je wel dat hij jouw melk drinkt als je weg bent? Dan kun je de moedermelk afkolven, zodat je baby het uit een fles kan drinken. Hoe gaat kolven, wanneer doe je het en hoe vaak?

Wat is kolven?

Kolven betekent dat je je baby niet rechtstreeks aan je borst laat drinken, maar dat je de melk uit je borsten haalt. Dit doe je met een borstkolf en dat lijkt op een soort pompje. Met een borstkolf imiteer je de zuigende beweging van je baby. Op die manier probeer je de toeschietreflex op de wekken en melk uit je borst te laten stromen. De melk wordt opgevangen in een flesje dat aan de kolf vastzit. Die melk kun je in de koelkast of diepvries bewaren. Je kunt de melk later opwarmen en uit een fles aan je baby geven, maar iemand anders kan dat ook doen als jij weg bent.

Waarom afkolven?

Er kunnen allerlei redenen zijn om je moedermelk af te kolven in plaats van je baby de borst te geven. Je kolft omdat je:

  • Verlof voorbij is. Je gaat weer aan het werk en kunt dus niet meer bij elk voedmoment van je baby zijn. Borstvoeding combineren met werken kan lastig zijn en wennen, maar je werkgever hoort je hierin te steunen. Bespreek de mogelijkheden. Tip: kolven op het werk, dit zijn je rechten.
  • De melkproductie op peil wilt houden of wilt vergroten. Door vaker te voeden/kolven stimuleer je de melkproductie. Ook als de productie lastig op gang komt, kun je door te kolven meer melk gaan aanmaken.
  • Een melkvoorraad wilt. Door te kolven kun je een melkvoorraad aanleggen voor momenten dat je je baby zelf geen borstvoeding kunt geven.
  • De deur uit gaat/moet. Bijvoorbeeld naar een afspraak waar je je baby niet mee naartoe kunt nemen. Of als je even zonder hem weg wilt.
  • Baby zelf (nog) niet aan je borst kan drinken. Heb je een premature baby die nog niet via de borst gevoed kan worden? Of heeft je baby moeite met drinken uit je borst? Dan kun je moedermelk kolven en het via de sonde of met de fles geven.
  • Tepelkloven hebt. Als je last hebt van tepelkloven, kan het pijn doen als je baby aan je borst drinkt. Hetzelfde geldt voor een borstontsteking.
  • Meer rust wilt. Borstvoeding geven is erg intensief. Als je kolft, kun je de taken beter verdelen. Jij hoeft immers niet meer ieder moment klaar te staan om je baby te voeden. Een ander, bijvoorbeeld je partner, kan je baby ook voeden. Dan kun jij even slapen. Bijkomend voordeel: je baby went ook meteen aan de fles.

Alcohol en medicijnen

Als je alcohol hebt gedronken of bepaalde medicijnen hebt geslikt, kun je je baby tijdelijk geen borstvoeding geven. Uiteraard ook niet de melk die je dan kolft: die moet je weggooien. De alcohol en stoffen in bepaalde medicijnen zijn schadelijk voor je baby. Heb je melk op voorraad die je eerder hebt gekolfd, dan kun je die natuurlijk wel geven.

Lees hier hoe het zit met borstvoeding en kruidig/pittig eten.

Hoe vaak kolven?

Hoe vaak je kolft op een dag, hangt af van hoe vaak je baby bij je zou drinken als jullie samen zouden zijn. Als je bijvoorbeeld een hele dag werkt, is dat al snel drie keer. Maar als je bij iemand op bezoek gaat en je baby niet meeneemt, kan één keer kolven genoeg zijn. Ga je aan het werk, dan is het handig om borstvoeding te geven voordat je de deur uitgaat en zodra je weer thuiskomt. Dat scheelt kolven op je werk.

Hoe lang kolven

Hoe lang je moet kolven om genoeg melk te hebben voor je baby is niet in het algemeen te zeggen, dat verschilt per moeder. Neem in elk geval genoeg tijd, zodat je je goed kunt ontspannen. Als je te gehaast bent, gaat het toeschieten van de melk minder makkelijk. Daardoor gaat het kolven ook lastiger en langzamer. Er zijn verschillende manieren om de toeschietreflex te helpen als je gaat kolven. Deze simpele, rustgevende methode werkt meestal wel: denk als je gaat kolven aan je baby of kijk naar een foto van hem. Vaak is het gevoel dat je hiermee oproept al genoeg om de melk te doen toestromen.

Lees ook: Alles wat je moet weten over borstvoeding in de eerste week

Verschillende kolfmanieren

Je kunt op verschillende manieren kolven. Wat voor jou het meest geschikt is hangt van een aantal dingen af:

  • waarom je gaat kolven
  • waar je meestal gaat kolven
  • hoe vaak je gaat kolven
  • hoe lang je gaat kolven
  • hoeveel geld je aan een kolf kunt besteden
  • of je de kolf kunt lenen, huren of kopen

1. Kolven met de hand

Eigenlijk is dit best voor de hand liggend en het is simpeler dan het misschien lijkt. Zorg dat je een schone, bij voorkeur gesteriliseerde kan bij de hand hebt om de melk in op te vangen. Was je handen goed en wrijf ze warm. Pak je borst vast met je duim aan de bovenkant en je vingers aan de onderkant, zodat je hand een letter ‘C’ om je borst vormt.

Zet je vingers op de rand van de tepelhof en duw je borst tegen je ribbenkast aan. Beweeg je vingers met een lichte druk ritmisch en cirkelvormig om de tepelhof heen, zodat alle melkkanalen worden gestimuleerd en de melk uit de borsten begint te druppelen of stromen. Herhaal deze massage, die een beetje lijkt op de beweging van de mond van je baby, bij beide borsten een paar keer, zodat de melkproductie echt op gang komt.

Bekijk hier waar je nog meer op kan letten bij het aanschaffen van een borstkolf.

2. De handkolf

Bij het gebruik van een handkolf bepaal je zelf de zuigkracht en het ritme. Een handkolf waarbij het opvangflesje direct aan het borststuk zit, werkt het prettigst. Je plaatst het borststuk (dat lijkt op een trompet) om de top van de borst en beweegt de zuiger aan de achterkant heen en weer. Zo veroorzaak je een vacuüm dat lijkt op het zuigen van de baby. Je kunt het ritme variëren.

De melk komt in het opvangflesje terecht en je kunt meteen aflezen hoeveel melk je hebt afgekolfd. Soms passen er gangbare typen zuigflessen op de kolf, zodat de melk meteen in het flesje komt dat je je baby kunt geven. Van sommige handkolven kun je makkelijk een elektrische kolf maken door er een kleine motor en adapter bij te kopen.

Er is ook een handkolf waarbij je geen zuiger heen en weer hoeft te bewegen, maar waar een knijpmechanisme aan zit, vergelijkbaar met dat van een plantenspuit. Je kunt deze knijpkolf met één hand bedienen. Dit gaat overigens niet altijd even makkelijk, vooral niet als je kleine handen hebt. Het is sowieso een fijn apparaatje om als reservekolf achter de hand te hebben.

3. De elektrische kolf: huur en koop

Elektrische kolven zijn er in vele soorten en maten. Er zijn enkele en dubbele kolfsets en er bestaan kolfbeha’s waarmee je in combinatie met een elektrische kolf handsfree kunt kolven.

Heel luxe is het type dat in een bijbehorende schoudertas past, zodat je je kolf onopvallend kunt meenemen. Hou er wel rekening mee dat de kleine elektrische kolfpompen geluid maken. Sommige vrouwen vinden dat vervelend. Laat je vooraf goed informeren welke kolf voor jou het meest geschikt is.

Soms krijg je het advies een dubbele kolfset te gebruiken, vooral als je een paar weken of langer gaat kolven. Dat scheelt de helft van de tijd.

Als je problemen hebt met je borstvoeding, als je kind een paar weken in het ziekenhuis moet blijven of als je een kind hebt met een lichamelijk probleem, is het raadzaam om een kolf te huren. Professionele huurkolven zijn extra krachtig om de borstvoeding op gang te kunnen brengen en te houden. Het bijbehorende afkolfsetje moet je kopen. Heb je het elektrische deel niet meer nodig, dan hou je een handkolf over. Door die weer te voorzien van een kleine motor en een adapter, heb je een praktische, kleine elektrische kolf. Handig als je gaat werken, bijvoorbeeld. Die kleine elektrische kolven zijn ook te koop, eventueel als dubbele kolf.

Gekolfde melk geven en bewaren

Je kunt je baby de afgekolfde melk meteen geven. Als hij zijn fles niet leegdrinkt, kun je de rest in de koelkast of vriezer bewaren. Als de moedermelk al was opgewarmd, moet je die weggooien. De melk die je op je werk (of op een andere plek) hebt gekolfd, kun je vijf tot acht dagen in de koelkast bewaren. Lees hier meer over het bewaren van moedermelk.

Weinig melk bij kolven

Het is helemaal niet gek als er bij de eerste paar keer kolven nog weinig melk uit je borsten komt. Het is een kwestie van wennen. Zoek een rustige plek op en denk aan je baby terwijl je kolft. Je kunt ook juist naar een saaie serie kijken. Het gaat erom dat je je ontspant en dat werkt voor iedereen op een andere manier. Merk je na een paar keer kolven dat je toeschietreflex niet goed op gang komt en komt er nog steeds weinig melk? Neem dan contact op met een lactatiekundige. Zij kan je adviseren over allerlei manieren om het kolven makkelijker te maken. Ook kan ze met je kijken of oxytocine-neusspray een optie voor je is. Je gebruikt de spray voor het kolven. De oxytocine activeert de toeschietreflex, zodat de melk makkelijker kan stromen. De spray kun je via de huisarts krijgen.

Tips als kolven niet lukt

Bij sommige vrouwen lukt kolven meteen, voor anderen is het lastiger om genoeg melk te kolven. De volgende tips kunnen je helpen:

  1. Masseer je borsten. Masseer met draaiende bewegingen of schud je borsten heen en weer terwijl je voorovergebogen staat. Ook kun je er vanaf de bovenkant tot aan je tepel overheen strijken en er zachtjes op tikken. Wees wel altijd voorzichtig. Het weefsel van je borsten en tepels is gevoelig en als je te hardhandig te werk gaat, kan het weefsel geïrriteerd raken en kun je blauwe plekken oplopen.
  2. Kolf als je volle borsten hebt, meestal heb je in de ochtend de meeste melk. Probeer genoeg tijd tussen het kolven en de borstvoeding van je baby te plannen. Je borsten hebben tijd nodig om weer melk te produceren.
  3. Stel je kolfapparaat goed in. Een elektrisch kolfapparaat werkt met zuigkracht en een zuigritme en beide kun je instellen. Als de zuigkracht te laag is en het zuigritme te hoog, is het moeilijk om genoeg melk te kolven. De ideale combinatie verschilt per vrouw. Kijk hoe je het apparaat zo kunt afstellen dat het voor jou werkt, dit is een kwestie van uitproberen en oefenen. Je kunt ook kiezen voor een kolfapparaat waarbij kracht en ritme automatisch goed op elkaar afgestemd zijn. Kom je er niet uit, vraag dan hulp van een lactatiekundige.
  4. Koop passende borststukken. Als de borststukken of -schilden te groot of te klein zijn voor je tepels, kunnen je tepels of tepelhoven beschadigen en werkt de zuigkracht van het kolfapparaat niet goed. Vaak kun je een passend borststuk vinden in de winkel waar je het kolfapparaat hebt gekocht. Bij twijfel kan een lactatiekundige meekijken. Je kunt ook contact opnemen met de fabrikant van het kolfapparaat en vragen of er andere borststukken te koop zijn.
  5. Drink en eet voldoende. Als je te weinig drinkt en/of eet, kan je melkproductie verminderen. Het is overigens een fabeltje dat je extra melk moet drinken om je melkproductie te stimuleren. Bij sommige vrouwen lukt het meteen, maar voor andere vrouwen is het lastiger om voldoende melk te kolven.

Kolven op het werk

Wil je borstvoeding blijven geven als je weer aan het werk gaat? Dat kan door op je werk te kolven. Het is goed om te weten dat je wettelijk voedingsrecht hebt om je baby onder werktijd te voeden of voor hem te kolven. Geef dit van tevoren wel aan, zodat je werkgever zich erop kan voorbereiden. Voor jou is het handig om thuis al te oefenen met kolven, voordat je dat op je werk doet. Jij moet aan het kolven wennen, maar je baby ook. Niet alle baby’s accepteren een flesje met gekolfde melk. Zeker niet als de fles niet door jou wordt gegeven, maar door de oppas of iemand van de kinderopvang.

Veel vrouwen vinden het prettig om – als ze weer aan het werk zijn – drie keer per dag te kolven. Bijvoorbeeld ’s ochtends, tijdens de lunch en in de middag. Verder is het handig om je baby vlak voor je naar je werk gaat en zodra je uit je werk komt borstvoeding te geven.

Wil je toch minderen met borstvoeding geven? Hier lees je hoe je de borstvoeding het beste kunt afbouwen.

Christine Bulsing

Lactatiekundige

Christine Bulsing is lactatiekundige en jeugdverpleegkundige bij de jeugdgezondheidszorg. Vanuit haar praktijk Zoete Melk begeleidt ze moeders bij de borstvoeding. Daarnaast geeft ze ook voorlichtingsavonden over borstvoeding voor aanstaande ouders.

Contact
Website
Facebook
Instagram