Oorontsteking baby en kind

Oorontsteking: als je kind oorpijn heeft

Een kinderkwaal waar elk kind weleens last van heeft: oorpijn. Kinderen tot zes jaar zijn extra gevoelig voor een oorontsteking. Hoe herken je het, wat is de oorzaak en hoe kun je de pijn verlichten? Alles over oorontsteking bij je kind.

Oorontsteking en oorpijn

Een oorontsteking gaat meestal gepaard met oorpijn. Een zeurende, stekende, kloppende of scherpe pijn in het oor. Sommige kinderen krijgen daarnaast koorts, diarree of gaan overgeven. Maar het komt ook weleens voor dat kinderen vrijwel geen klachten hebben.

Bij sommige kinderen met oorontsteking treedt ook (tijdelijk) gehoorverlies op. Een kind dat normaal gesproken altijd gehoorzaamt, maar ineens Oost-Indisch doof lijkt, zou best weleens gehoorverlies kunnen hebben dat veroorzaakt wordt door een oorontsteking. Zodra de ontsteking over is, zou het gehoor binnen een paar weken weer goed moeten zijn.

Symptomen op een rijtje

Mogelijke symptomen van oorontsteking zijn:

  • oorpijn
  • een loopoor
  • koorts
  • gehoorverlies aan de kant van het ontstoken oor
  • je kind is hangerig of prikkelbaar
  • je kind heeft geen eetlust of wil niet drinken
  • buikpijn, diarree of overgeven
  • voorafgaand vaak verkouden

Oorpijn herkennen bij baby of peuter

Het is voor kinderen, zelfs als ze al goed kunnen praten, moeilijk om te vertellen waar pijn zit en hoe die pijn voelt. En baby’s of dreumesen kunnen nog helemaal niet vertellen wat er aan de hand is. Je kunt oorpijn bij je kind herkennen aan de volgende signalen:

  • Kleine kinderen met oorpijn zijn vaak prikkelbaar, hangerig en huilerig.
  • Ze grijpen naar het oor, soms is het alsof ze er jeuk aan hebben.
  • Als je baby begint te huilen of krijsen zodra je hem neerlegt, kan ook een teken zijn.
  • Baby’s drinken meestal niet goed.
  • Een dreumes wil soms niet eten.
  • Jonge kinderen zijn ’s nachts vaak onrustig.

Mogelijke oorzaken

Als je kind oorpijn heeft, kunnen er verschillende oorzaken zijn:

  • Bij jonge kinderen is bijna altijd een middenoorontsteking de boosdoener. Het middenoor is het gedeelte van dat begint achter het trommelvlies en waarin de gehoorbeentjes zitten.
  • Er kan ook sprake zijn van een ontsteking aan de uitwendige gehoorgang, door eczeem, bacteriën of schimmels in vochtophopingen in het gedeelte vóór het trommelvlies.

Ontstoken amandelen, kaak- of kiespijn of een puistje in de uitwendige gehoorgang kunnen ook oorpijn veroorzaken.

Meer lezen: Zo voorkom je een keelontsteking bij je kind

Advertentie

Middenoorontsteking

Het middenoor is het gedeelte van het oor achter het trommelvlies. Veel jonge kinderen krijgen een of meerdere keren te maken met een middenoorontsteking. Dat komt simpelweg doordat hun afweersysteem nog niet goed is. Vaak ontstaat een middenoorontsteking tijdens of vlak na verkoudheid, mazelen of waterpokken.

Bij een middenoorontsteking zijn er via de buis van Eustachius (de doorgang tussen de neuskeelholte en het middenoor) bacteriën en/of het verkoudheidsvirus in het middenoor terecht gekomen. Daardoor kan het middenoor gaan ontsteken en de buis van Eustachius verstopt raken. Door de ontsteking komt er ontstekingsvocht vrij in het middenoor. Dat vocht met alle bacteriën zit nu eigenlijk ‘vast’ tussen de verstopte buis van Eustachius en het trommelvlies. Het kan niet meer teruglopen naar de neus. Daardoor kan het trommelvlies onder druk komen te staan en dát is wat de oorpijn veroorzaakt.

Door die druk op het trommelvlies kan er een scheurtje in het vlies ontstaan. Dan neemt de druk af en verdwijnt de oorpijn. Het gevolg is wel dat het ontstekingsvocht dan naar buiten loopt: je kind krijgt een loopoor. In dat vocht kan wat bloed zitten, dat is niet erg. Een loopoor geneest meestal binnen een week en het trommelvlies gaat daarna ook vaak vanzelf weer dicht.

Aangezien een middenoorontsteking vaak begint met een simpele verkoudheid, kan iedereen een loopoor krijgen. Toch komt het veel vaker voor bij kinderen dan bij volwassenen. Bij kinderen is de buis van Eustachius namelijk smaller en korter dan bij volwassenen, waardoor een verkoudheidvirus en bacteriën vanuit de neus makkelijker in de oren terecht kunnen komen. De buis raakt ook sneller verstopt.

Kinderen met rokende ouders hebben een grotere kans op een middenoorontsteking, zeker als er gerookt wordt in dezelfde ruimte als waar het kind ook rondloopt. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer één op de drie oorontstekingen bij kinderen mede wordt veroorzaakt doordat deze kinderen ‘meeroken’.

Uitwendige oorontsteking

In het geval van een uitwendige oorontsteking is juist de uitwendige gehoorgang (het gedeelte vóór het trommelvlies) ontstoken. Bij kinderen komt dit niet zo heel vaak voor. Een uitwendige oorontsteking kan worden veroorzaakt door eczeem, bacteriën of schimmels in het oor. Ook kan het veroorzaakt zijn door peuteren in het oor of door het te veel schoon te maken. Daardoor kunnen irritaties optreden, waardoor het oor gaat jeuken of zeer doet. Ook een uitwendige oorontsteking kan heel pijnlijk zijn.

Mogelijke gevolgen

Bij kinderen met oorpijn gaat het bijna altijd om een middenoorontsteking, zeker bij kinderen jonger dan vijf jaar. Meestal gaat het vanzelf weer over. Bij kinderen onder de twee kan het wel een week duren, bij wat oudere kinderen duurt het vaak een dag of drie. Hoewel je kind er flink ziek van kan zijn, is een oorontsteking in principe niet gevaarlijk. Het lichaam lost het meestal zelf weer op.

Maar soms kan een middenoorontsteking langer duren en gaat het niet vanzelf over. Een langdurige middenoorontsteking die niet overgaat en niet behandeld wordt, ook wel een ‘verwaarloosde oorontsteking’ genoemd, kan in zeldzame gevallen leiden tot hersenvliesontsteking, doofheid of slechthorendheid.

Lees ook: Zo herken je de symptomen van hersenvliesontsteking

Naar de huisarts

In principe geneest een oorontsteking dus vanzelf. Maar als je kind hevige oorpijn heeft je vermoedt je dat hij een oorontsteking heeft, kan het geen kwaad om toch even langs de huisarts te gaan voor bevestiging, tips of eventueel medicijnen om de ontsteking te verhelpen. Hou het in de gaten want een verwaarloosde middenoorontsteking kan namelijk tot ernstige complicaties leiden.

Heeft je kind een loopoor, dan is dat meestal een gevolg van een oorontsteking. Eigenlijk is een loopoor een goed teken: het betekent dat de ontsteking op z’n retour is. Het trommelvlies is opengescheurd en het ontstekingsvocht kan naar buiten. Het is een manier van het lichaam om de ontsteking op te lossen en het gaat ook vanzelf weer over. Alleen als een loopoor na een week nog niet ‘droog’ is, is het toch verstandig om naar de huisarts te gaan. Meestal worden er dan oordruppels voorgeschreven.

Ga in elk geval langs de huisarts als:

  1. je kind nog geen maand oud is, oorpijn lijkt te hebben en koorts heeft.
  2. je kind jonger is dan zes maanden en oorontsteking lijkt te hebben.
  3. je kind jonger is dan twee en oorontsteking aan beide oren heeft.
  4. je kind erg slecht drinkt: minder dan de helft van wat hij normaal drinkt.
  5. het oor van je kind van zijn hoofd af gaat staan.
  6. je kind heeft naast oorpijn ook hoofdpijn of pijn aan zijn nek.
  7. als je kind alleen maar zieker lijkt te worden, in plaats van dat de klachten afnemen.

Oorontsteking behandelen

Met medicijnen kun je een oorontsteking niet genezen, maar je kunt wel de pijn verlichten. Daarom wordt aangeraden om:

    1. paracetamol te geven tegen de oorpijn. Kies voor paracetamol die geschikt is voor de leeftijd van je kind. Voor jonge kinderen zijn er zetpillen en paracetamoldrankjes.
    2. in het geval van een aanhoudend loopoor kan de huisarts oordruppels voorschrijven.
    3. bij een hardnekkige oorontsteking toch een antibioticakuur te geven, al wordt dit niet vaak voorgeschreven.
Bed verhogen

Leg wat boeken onder de poten van het hoofdeinde van het bed, zodat je kind met zijn hoofd wat hoger ligt. Dat verlicht de druk op het trommelvlies een beetje.

tip

Neusdruppels of neusspray worden tegenwoordig niet meer voorgeschreven bij een middenoorontsteking, omdat uit onderzoek is gebleken dat deze niet helpen. Neusspray kan wel helpen als je kind verkouden is, om de neusholtes open te houden en te voorkómen dat hij een middenoorontsteking krijgt.

Buisjes

Als je kind regelmatig last heeft van oorontsteking en daardoor ook slechter hoort, kan dat de spraakontwikkeling in de weg staan en blijvende gehoorschade veroorzaken. Je kunt in dat geval je huisarts vragen om een verwijzing naar een KNO-arts. Eventueel kunnen trommelvliesbuisjes een oplossing zijn als je kind terugkerende oorontstekingen heeft. Over het algemeen worden buisjes pas overwogen als je kind meer dan vier keer per jaar of drie keer per half jaar een middenoorontsteking heeft. Lees hier alles over trommelvliesbuisjes.

Kun je oorontsteking voorkomen?

Een oorontsteking is moeilijk te voorkomen: bijna acht op de tien kinderen krijgt voor z’n derde jaar wel een keer een middenoorontsteking. Probeer als je kind verkouden is,  zijn luchtwegen goed open te houden om een oorontsteking te voorkomen. Je kunt neusdruppels of een neusspray gebruiken om de neus en holtes open te houden. Check wel even van tevoren of het middel geschikt is voor de leeftijd van je kind.

Do’s en don’ts

  1. Gebruik nooit een wattenstaafje om het oor van je kind schoon te maken. Daarmee kun je zijn trommelvlies beschadigen en een oorontsteking veroorzaken.
  2. Doe ook geen watjes in zijn oren. Er kunnen pluisjes achterblijven die het oor kunnen gaan irriteren.
  3. Hoe je z’n oren dan wel schoonmaakt? Was dagelijks alleen de oorschelp met wat lauw water en een washandje. Het teveel aan oorsmeer komt vanzelf uit het oor.
  4. Je hoort weleens dat je (sla)olie in het oor kunt druppelen tegen oorpijn. Maar als je niet zeker weet of het trommelvlies gescheurd is of niet, kun je dit beter niet doen in verband met infectiegevaar. Als het trommelvlies al open is, kan de olie namelijk in het middenoor terecht komen, wat de ontsteking zou kunnen verergeren.
  5. Heeft je kind een loopoor door zijn oorontsteking? Laat hem dan niet zwemmen. Douchen kan wel, maar zorg dat er geen shampoo of zeep in zijn oor komt.

Meer lezen: Het belang van gehoorbescherming voor je baby en kind