Pijnlijke tepels

Pijnlijke tepels bij borstvoeding

Geef je borstvoeding, dan kunnen je borsten het zwaar te voortduren krijgen. Zeker je tepels kunnen er soms ellendig aan toe zijn en flink pijn doen. Wat is de oorzaak van pijnlijke tepels en wat kun je er aan doen?

Pijnlijke tepels

Pijnlijke tepels kunnen een heleboel verschillende oorzaken hebben als je borstvoeding geeft. Van het verkeerd aanleggen van je baby tot een schimmel (spruw) of het gebruik van tepelhoedjes. Hieronder worden de verschillende oorzaken beschreven waardoor pijn kan ontstaan en wat je eraan kunt doen.

Verkeerd aanleggen

In het algemeen komen pijnlijke tepels tijdens de borstvoeding door het feit dat je baby niet goed is aangelegd of dat je baby niet goed zuigt. Je kunt dan kleine wondjes aan je tepels krijgen, ook wel tepelkloven genoemd. Baby’s leren al doende hoe ze moeten zuigen, het zou dus best kunnen dat je de eerste weken na de bevalling best wat last hebt maar dit vanzelf overgaat.

Goed aanleggen is een van de belangrijkste en moeilijkste dingen bij borstvoeding. Twijfel je of het aanleggen wel goed gaat? Laat dan een lactatiekundige meekijken zodat je in ieder geval weet of het aanleggen goed gaat. Vaak wordt bij pijnlijke tepels een tepelhoedje gebruikt om wat verlichting te geven. Dit kun je beter niet op eigen initiatief doen omdat het verkeerd gebruiken ervan de klachten juist erger kan maken en een baby er meestal niet beter door gaat happen. Ook kan de melkproductie teruglopen of kan je er een borstontsteking door krijgen.

Kolven

Het afkolven van melk kan je tepels behoorlijk irriteren. Het probleem is hoogstwaarschijnlijk dat het opzetstuk van je kolfapparaat niet goed aansluit op je tepel. De ingang is te nauw waardoor je tepel erlangs schuurt. Of te groot waardoor een deel van je tepelhof mee naar binnen wordt gezogen. Toch hoef je geen andere kolf aan te schaffen als je pijn hebt door het kolven. Je kunt opzetstukken van verschillende groottes kopen voor je kolf. Informeer ernaar bij een lactatiekundige of een borstvoedingscentrum.

Tepelkloven ontstaan zoals gezegd meestal als een baby niet goed is aangelegd, maar kunnen soms ook ontstaan door kolven. Omdat je kolfapparaat te hard staat bijvoorbeeld. Soms kunnen tepelkloven zo erg zijn dat ze gaan bloeden. Als er een beetje bloed in de melk komt, kan dat op zich geen kwaad. Maar het moet niet te veel worden, want daar wordt je baby misselijk van.

Schimmelinfectie

Er zijn nog meer oorzaken aan te wijzen voor pijnlijke tepels, zoals een schimmelinfectie. De Candida Albicans, beter bekend als spruw, is een infectie van het mondslijmvlies van je baby die ook bij jou klachten kan veroorzaken als je borstvoeding geeft. Zo kun je branderige of jeukende tepels krijgen die vooral tegen het einde van de voeding en tussen de voeding door erg pijnlijk zijn.

Ook kun je een stekende pijn in je borsten voelen of tepelkloven hebben die niet willen genezen. In deze gevallen moet een arts zowel jou als de baby behandelen om te voorkomen dat jullie elkaar steeds opnieuw besmetten. Lees hier meer over de behandeling van spruw bij jou en je baby.

Vasospasme of syndroom van Raynaud

Pijnlijke tepels zijn zeker de eerste tijd van de borstvoeding voor veel moeders een probleem. Het uiterst pijnlijke ‘vasospasme’ van de tepel is veel minder bekend en komt ook veel minder voor.

Vasospasme is een vernauwing van de bloedvaatjes in de tepels. Dit kan veroorzaakt worden door verkeerd aanleggen en/of een schimmelinfectie en kan pijnlijke tepels veroorzaken. Bij vasospasme wordt je tepel wit nadat de baby je borst heeft losgelaten. De bijbehorende pijn wordt beschreven als brandend, en begint meestal pas als de voeding voorbij is. Als de tepel weer zijn normale kleur heeft (dit kan wel een tijdje duren) ontstaat er een ‘kloppende’ pijn die een paar seconden of minuten duurt waarna de tepel opnieuw wit kan worden.

De oorzaak is een soort kramp (spasme) in de bloedvaten van de tepel: vasospasme oftewel het syndroom van Raynaud. Als dit spasme plaatsvindt, wordt de tepel wit. Zodra de bloedvaten zich weer ontspannen krijgt de tepel weer zijn normale kleur. Bij vasospasme is het extra belangrijk dat je baby goed is aangelegd en toehapt. Leg tegen de pijn direct na het voeden iets warms op je tepel zoals een warm washandje of warme kruik – dit kan de reactie helpen voorkomen of verminderen. Ook kun je vitamine B6 multivitamine slikken. Soms wordt het medicijn, in ernstige gevallen, Nifedipine voorgeschreven. Dit kan alleen via de huisarts.

Wat te doen bij pijnlijke tepels:

Probeer eerst te kijken wat de oorzaak is van je pijnlijke tepels. Daarna kun je gericht je tepels behandelen. Dit kun je doen om de pijn te verlichten:

  1. Gebruik je eigen melk: wrijf na het voeden een beetje melk over de gevoelige tepels om ze te kalmeren. Moedermelk heeft een helende en verzachtende werking, ook op je tepels. Doe dit alleen wanneer je geen tepelkloven hebt. Lees hier meer over de eigenschappen van moedermelk.
  2. Laat je tepels na het voeden aan de lucht drogen. Wanneer je last hebt van vasospasme kun je dit juist beter niet doen omdat de kou de vaten vernauwd.
  3. Draag halfronde plastic borstschelpen om te voorkomen dat je kleding tegen je tepels wrijft. Koop schelpen met het grootste gat zodat je tepels niet tegen het plastic wrijven. Door zoogkompressen blijven je tepels vochtig en dat is nu precies wat je niet wilt. Ook kunnen ze aan beschadigde tepels blijven plakken, wat erg pijnlijk kan zijn. Als je veel lekt, draag je gewoon een kompres over de borstschelp.
  4. Verzorg je tepels met lanoline (wolvet) zalf. Lanoline is een wasachtige afscheiding uit de talgklieren van schapen. Deze zalf verzacht en hydrateert terwijl een overschot aan vocht kan verdampen. Ook zijn er hydrogel-pads verkrijgbaar waar deze stof in zit.
  5. Was je tepels maximaal één keer per dag met alleen wat water (geen zeep).
  6. Bied bij een voeding één borst in plaats van twee aan. Scheelt pijn en versnelt het genezingsproces. Let op: dit kan alleen als je baby genoeg aankomt.
  7. Probeer vanaf de geboorte zoveel mogelijk huid-op-huid contact toe te passen. Een baby hapt dan vaak uit zichzelf goed aan.
  8. Als niets helpt kun je in het uiterste geval een pauze nemen in het aanleggen. Zo krijgen je tepels een paar dagen de kans om te genezen. Wel moet je dan kolven op de momenten dat je baby eigenlijk aan de borst zou drinken. De afgekolfde melk kun je dan op een andere manier geven. Denk er goed over na hoe je je baby tijdens deze pauze voedt. Je kunt bijvoorbeeld vingervoeden in plaats van de fles te geven om te voorkomen dat je baby hierna niet meer aan de borst wil. Meer weten? Zo werkt vingervoeden.

Christine Bulsing

Lactatiekundige

Christine Bulsing is lactatiekundige en jeugdverpleegkundige bij de jeugdgezondheidszorg. Vanuit haar praktijk Zoete Melk begeleidt ze moeders bij de borstvoeding. Daarnaast geeft ze ook voorlichtingsavonden over borstvoeding voor aanstaande ouders.