Progesteron

Progesteron: wat doet dit hormoon met je lichaam?

Progesteron is een hormoon dat een grote rol speelt tijdens je zwangerschap. Hierdoor kan je baby zich goed ontwikkelen in je buik. Maar ook voor en na je zwangerschap is dit hormoon belangrijk voor je lichaam.

Wat is progesteron?

Progesteron is een vrouwelijk geslachts- en zwangerschapshormoon dat samen met oestrogeen je menstruatiecyclus regelt. Daarnaast zorgt progesteron er tijdens je zwangerschap voor dat:

  • Je lichaam klaar is om bevrucht te worden.
  • De spieren van je baarmoeder zich tot het einde van de zwangerschap niet samentrekken om het embryo af te stoten.
  • Je baarmoederwand in optimale conditie blijft.
  • Spieren in je lichaam verslappen, waardoor verschillende zwangerschapskwaaltjes kunnen ontstaan.
  • De melkklieren en melkkanaaltjes in je borsten groeien.

Progesteron voor de zwangerschap

Samen met een groep andere hormonen – waaronder oestrogeen – is progesteron verantwoordelijk voor je menstruatiecyclus. Zolang de hormonen in evenwicht zijn, blijft de menstruatiecyclus regelmatig. Is dit niet zo, dan kan je menstruatiecyclus van slag raken. Het resultaat? Een onregelmatige cyclus of je wordt helemaal niet ongesteld.

De productie van progesteron in je lichaam gaat als volgt:
halverwege de menstruatiecyclus komt er een eicel vrij. Dit wordt de ovulatie genoemd. Het omhulsel van de eicel dat na de eisprong achterblijft in de eierstokken wordt het gele lichaam genoemd. Als de hypofyse – een kleine klier in de hersenen – het follikelstimulerend hormoon (FSH) en luteïniserend hormoon (LH) aanmaakt, stimuleren deze twee hormonen het gele lichaam om progesteron aan te maken. De hoeveelheid progesteron neemt nu toe, terwijl de oestrogeenproductie juist afneemt. Het hormoon oestrogeen domineert in de fase voor de eisprong.

Progesteron zorgt er daarnaast voor dat de baarmoederwand de slijmvlieslaag verder ontwikkelt. Zo wordt je baarmoeder klaargemaakt voor de innesteling van een bevruchte eicel. Progesteron remt ook de hoeveelheid LH-hormoon in je bloed, zodat er geen nieuwe eicellen gaan rijpen. Alle aandacht gaat nu naar de innesteling van die ene bevruchte eicel. Vindt er geen bevruchting plaats, dan verdwijnt het gele lichaam. De hoeveelheid progesteron in je lichaam neemt af en het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten. Je menstruatie begint.

Progesteron tijdens de zwangerschap

Ben je net zwanger dan zorgt het gele lichaam in je eierstokken voor de aanmaak van progesteron, maar vanaf week veertien neemt de placenta die taak over. Progesteron is onmisbaar voor je ongeboren baby. Zo zorgt het bijvoorbeeld voor een goede doorbloeding van de baarmoeder, zodat de bevruchte eicel zich kan innestelen.

Ook zorgt progesteron ervoor dat de baarmoederwand zich afsluit voor andere zaadcellen, om te voorkomen dat er meer eitjes bevrucht worden. Verder draagt het hormoon bij aan de groei van melkkanaaltjes en -klieren in je borsten. Samen met andere hormonen (oestrogeen, prolactine en humaan placentair lactogeen) bereid je lichaam zich zo voor op het geven van borstvoeding.

Het hormoon voorkomt daarnaast dat de spieren in je baarmoeder zich gaan samentrekken om de bevruchte eicel af te stoten. De baarmoeder wordt minder gevoelig en hierdoor ziet je lichaam het embryo niet als iets vreemds.

Tijdens de bevalling

Als je bijna gaat bevallen, maakt de placenta steeds minder progesteron aan. Je baarmoederspieren moeten zich straks immers goed kunnen samentrekken voor krachtige weeën.

In je lichaam worden nu steeds meer van de hormonen oxytocine en prostaglandine aangemaakt. Prostaglandine zorgt ervoor dat je baarmoedermond zachter wordt en daarna korter en platter wordt. Ook is dit hormoon verantwoordelijk voor de voorweeën. Oxytocine zorgt ervoor dat je baarmoeder samentrekt en dat je weeën uiteindelijk steeds krachtiger worden.

Zwangerschapskwaaltjes door progesteron

Progesteron heeft een verslappende werking, om je baarmoeder te beschermen tegen het vroegtijdig samentrekken. Maar dat betekent ook dat andere spieren in je lichaam verslappen. Dit kan zorgen voor een aantal vervelende zwangerschapskwaaltjes, zoals:

  1. (Ochtend) misselijkheid

    Door de verslapping van je maagspier (dankzij progesteron) én door het hormoon hCG kun je flink misselijk worden en moeten overgeven.

  2. Spataderen

    Omdat je bloedvaten verslappen, kun je last krijgen van spataderen in je benen.

  3. Obstipatie

    Je darmen worden door progesteron slapper. Hierdoor kun je last krijgen van verstopping, oftewel obstipatie.

  4. Pijn in onderrug, heupen of stuitje

    Ook je bekkengewrichten gaan losser zitten door progesteron. Dit is nodig om ruimte te creëren voor de bevalling. Het nadeel is dat je last kunt krijgen van je onderrug, heupen, stuitje of schaambot.

  5. Maagzuur

    Progesteron beïnvloedt al je spieren, ook het klepje dat je maag afsluit. Later in de zwangerschap kun je last van maagzuur krijgen, omdat de baby aardig wat ruimte inneemt en grote druk op je maag uitoefent. Het maagzuur wordt zo naar boven gedrukt.

  6. Zwangerschapsdementie

    Progesteron zorgt er ook voor dat je hersenen langzamer gaan werken. Je concentratie vermindert en je reactievermogen verslechtert. De aandacht gaat grotendeels naar de baby in je buik en daarom vergeet je dingen.