ijzertekort

IJzertekort tijdens de zwangerschap (bloedarmoede)

Tijdens een zwangerschap komt bloedarmoede regelmatig voor. Meestal wordt dit veroorzaakt door ijzertekort. Wat is bloedarmoede precies? Hoe herken je het en hoe voorkom je ijzertekort?

Wat is bloedarmoede?

Bloedarmoede (anemie) betekent dat er te weinig rode bloedcellen in je bloed zitten of dat de rode bloedcellen in je lijf niet goed werken. In het laatste geval hebben je rode bloedcellen niet genoeg hemoglobine (Hb). Het bloed kan daardoor minder zuurstof vervoeren naar de rest van je lichaam en dat kan zorgen voor verschillende klachten, zoals vermoeidheid, duizeligheid en kortademigheid.

Advertentie

Bloedarmoede door ijzertekort

De meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede is ijzertekort. Als je zwanger bent, maakt je lichaam extra bloed aan voor je baarmoeder, placenta en baby. Voor de aanmaak van bloed is het mineraal ijzer nodig. Dit is onder andere belangrijk voor de opbouw van Hb. Omdat de hoeveelheid bloed – en daarmee de hoeveelheid hemoglobine – tijdens je zwangerschap toeneemt, heeft je lichaam meer ijzer nodig.

IJzertekort kan ook ontstaan doordat je niet gevarieerd genoeg eet. Je krijgt dan te weinig ijzer binnen.

Overige oorzaken bloedarmoede

Vaak wordt gedacht dat bloedarmoede en ijzertekort hetzelfde zijn, maar dat klopt niet. IJzertekort is de meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede, maar er zijn ook andere oorzaken, zoals:

  • Een tekort aan vitamine B12
  • Een tekort aan actief foliumzuur (B11)
  • Een chronische ziekte, infectie of ontsteking
  • Een erfelijke afwijking

TIP: Neem foliumzuur

Foliumzuur (B11 of actief folaat) speelt een belangrijke rol in de aanmaak van witte en rode bloedcellen, en in de groei en werking van je lichaam. Hier lees je alles over foliumzuur.

Hb-gehalte

Om vast te stellen of je bloedarmoede hebt, controleert de verloskundige de Hb-waarde in je bloed. Als je zwanger bent, is je Hb-waarde altijd wat lager dan normaal. Dit komt doordat je tijdens je zwangerschap meer bloed in je lichaam aanmaakt. De waarde van hemoglobine is afhankelijk van hoeveel weken je zwanger bent.

Wanneer? Hb-gehalte
voor je zwangerschap 7,5 mmol/l
tot en met 13 weken 7,1 mmol/l
14 tot en met 17 weken 6,8 mmol/l
18 tot en met 21 weken 6,5 mmol/l
22 tot en met 37 weken 6,3 mmol/l
vanaf 38 weken 6,5 mmol/l
1 tot en met 5 weken na je bevalling 6,5 mmol/l
6 weken na je bevalling 7,2 mmol/l

In dit schema zie je wat je Hb-gehalte minimaal moet zijn (bron: deverloskundige.nl)

De verloskundige neemt tijdens je zwangerschap twee keer bloed af om je Hb-gehalte te controleren. Dit gebeurt aan het begin van je zwangerschap en rond de 30ste week van je zwangerschap. Rond die week is het Hb-gehalte in je bloed het laagst. Er wordt pas van bloedarmoede gesproken als het Hb-gehalte gedurende je zwangerschap verder daalt, of als deze meteen onder de 6 zakt.

Groter risico op bloedarmoede

Sommige vrouwen hebben meer kans op bloedarmoede tijdens de zwangerschap. Bijvoorbeeld als je:

  • Jonger dan 20 jaar bent
  • Binnen een jaar na de bevalling opnieuw zwanger bent
  • Vegetariër of veganist bent
  • Zwanger bent van een meerling
  • Niet uit West-Europa komt (of je ouders)
  • Een bloedziekte hebt

Heb je een verhoogd risico? Dan wordt je Hb-gehalte ook rond de 20ste week van je zwangerschap gecontroleerd. Je hebt ook een grotere kans op bloedarmoede als je veel bloed verliest tijdens of na je bevalling.

Symptomen van bloedarmoede

Als je tijdens je zwangerschap bloedarmoede hebt, kun je last hebben van:

Deze symptomen kun je snel verwarren met veel voorkomende zwangerschapskwaaltjes. Herken je veel symptomen? Vertel dit aan je verloskundige of huisarts.

Gevolgen bloedarmoede

Een tekort aan ijzer of een lichte vorm van bloedarmoede is niet direct gevaarlijk voor jou of je ongeboren baby. Het is goed te behandelen door je eetpatroon aan te passen of ijzertabletten te slikken. Wel kan een (langdurig) ijzertekort invloed hebben op je zwangerschap. Bij vrouwen die net zwanger zijn, kan dit in sommige gevallen leiden tot een kortere zwangerschapsduur en ook het gewicht van je baby kan lager zijn. Ook heeft het ijzertekort of bloedarmoede invloed op jouw gezondheid. Je weerstand neemt af en het maakt je gevoeliger voor verkoudheid en andere infecties.

Behandeling bloedarmoede

De behandeling van ijzertekort – of bloedarmoede als gevolg van ijzertekort – is afhankelijk van de oorzaak en hoe ernstig het is. Belangrijk is om je Hb-gehalte snel weer op peil te krijgen. Meestal wordt eerst ijzerrijke voeding geprobeerd.

Blijkt dit niet genoeg, dan krijg je ijzer in de vorm van tabletten of een drank. IJzertabletten bevatten ijzer in de vorm die je lichaam gemakkelijk kan opnemen. Wel kunnen de tabletten bijwerkingen hebben, zoals misselijkheid, diarree of verstopping.

Lees meer: Medicijnen die je wél mag gebruiken tijdens de zwangerschap

Bloedarmoede en ijzertekort voorkomen

Als je gezond en gevarieerd eet, krijg je in principe genoeg ijzer binnen om voldoende Hb aan te maken. Vitamine C stimuleert de ijzeropname.

Vitamine C rijke voeding verwerken in een ijzerrijke maaltijd is daarom aan te raden. Denk aan paprika bij een stukje vis, of verwerk wat paprika in roerei. Drink liever geen thee, koffie of zuivel bij een ijzerrijke maaltijd. Deze dranken remmen juist de ijzeropname.

Deze voedingsmiddelen bevatten veel ijzer:

  • vlees, vooral rund- en lamsvlees
  • vis, zoals kabeljauw en sardines
  • eieren
  • botten bouillon (ook wel bone broth genoemd)
  • volkorenproducten, zoals volkoren brood, rijst en pasta
  • zoete aardappel
  • peulvruchten, zoals linzen, kidneybonen en kikkererwten
  • donkergroene bladgroente, zoals spinazie, veldsla, boerenkool en andijvie
  • zeewier
  • noten (gebrand en ongezouten)
  • gedroogde kruiden, zoals peterselie, basilicum, tijm en oregano

Lees meer: 13x voeding met véél ijzer tijdens de zwangerschap

Als je zwanger bent, kun je niet alles eten. Sommige producten zijn schadelijk voor je ongeboren baby. Hier lees je wat je wel kunt eten en wat je beter kunt laten staan.

Dit artikel is tot stand gekomen en goedgekeurd door artsen en andere (medische) deskundigen van het Ouders van Nu expertteam.

Sharon Looyen - Asscher

Algemeen voedingsadviseur

Sharon Looyen - Asscher is oprichtster van Voeding maakt je beter werkzaam als Orthomoleculair therapeut en voedingsadviseur. Ze is gespecialiseerd in voeding en suppletie vóór, tijdens en na de zwangerschap en moeder van een dochter en een zoon. Sharon geeft geregeld voorlichtingsavonden over ondersteunende voeding en suppletie tijdens en na de zwangerschap, bij diverse verloskundigenpraktijken in Amsterdam.

Contact
Website
Facebook
Instagram