werken tijdens je zwangerschap

Werken tijdens zwangerschap

Het is fijn als je tot je zwangerschapsverlof zonder problemen door kunt werken. Hoe zorg je voor een gezonde werkomgeving?

Werken tijdens je zwangerschap

Als je zwanger bent, zul je je werksituatie goed onder de loep moeten nemen. Is je werkplek veilig en je werk niet te zwaar? Ben je zwanger en heb je twijfels over de veiligheid van jouw werkplek, vraag je werkgever dan naar de RI&E (risico inventarisatie en -evaluatie). Hierin staat een inventarisatie van de specifieke risico’s voor werknemers tijdens de zwangerschap en de borstvoedingsperiode. Als je werkgever geen RI&E heeft, kun je advies vragen bij de arbodienst, bijvoorbeeld op het arbeidsgezondheidskundig spreekuur. Je kunt ook je werkgever vragen om de arbodienst alsnog in te schakelen.

Risico’s van werken tijdens zwangerschap

Tijdens de zwangerschap mag je niet verplicht worden om zwaar lichamelijk werk te doen, zoals zwaar tillen, trekken, duwen of dragen. Een veilige werkomgeving is belangrijk. Zeker in de laatste drie maanden voor de bevalling is het beter om dit zware werk zoveel mogelijk te beperken. Twijfel je, overleg dan met de (bedrijfs)arts.

Waar moet je op letten?

  • Het is niet verstandig om tijdens je zwangerschap en de borstvoedingsperiode onder extreme kou of hitte te werken. Je bloeddruk kan dan snel dalen en de bloedvoorziening naar je baarmoeder kan afnemen.
  • Tijdens je zwangerschap mag je niet worden blootgesteld aan schadelijk geluid. Met name je baby is gevoelig voor schadelijk geluid. Vanaf welke zwangerschapsmaand het gehoor van het ongeboren kind beschadigd kan worden, is niet precies bekend.
  • Als je zwanger bent, ben je niet verplicht om onder overdruk te werken. Als je te abrupt terugkeert naar de omgevingsdruk, heb je een verhoogd risico op decompressieziekte.
  • Je mag tijdens de zwangerschap niet worden blootgesteld aan sterke lichaamstrillingen of schokken. Je loopt daarmee risico op rugklachten en een verhoogd risico op vroeg- en doodgeboorte. Je werkgever moet, als je hierom vraagt, tijdelijk voor ander werk zorgen.

Andere werktijden

Lukt het niet om je werk volledig uit te voeren? Maak dan afspraken met je werkgever over aangepaste werk- en rusttijden. Hier heb je recht op:

  • regelmatige werk- en rusttijden
  • extra pauzes (maximaal 1/8 deel van je werktijd)
  • een geschikte, afsluitbare ruimte om te kunnen rusten (met bed of rustbank)
  • geen verplichting tot overwerk en nachtdiensten
  • zwangerschapsonderzoek in werktijd

Behalve de onderzoeken gelden deze regels tot zes maanden na je bevalling. Kun je je werk toch niet veilig en gezond uitvoeren, dan moet je werkgever je tijdelijk ander werk aanbieden. Als blijkt dat dit niet mogelijk is, kun je worden vrijgesteld van werken. De (bedrijfs)arts moet dit bevestigen. Kun je niet werken vanwege de zwangerschap, dan ga je de ziektewet in.

Tillen, wat mag wel en wat niet?

  • Tijdens de hele zwangerschap moet je bukken, hurken en knielen zoveel mogelijk voorkomen.
  • Laatste drie maanden zwangerschap: bukken, hurken, knielen en staande voetpedalen bedienen dagelijks niet meer dan één keer per uur
  • Tijdens zwangerschap en tot drie maanden na bevalling: handmatig tillen van gewichten zoveel mogelijk beperken. Is tillen toch nodig, dan moet het in één handeling te tillen gewicht minder zijn dan tien kilo
  • Vanaf de twintigste week van je zwangerschap mag je niet vaker dan tien keer per dag maximaal vijf kilo tillen
  • Vanaf de dertigste zwangerschapsweek mag je niet vaker dan vijf keer per dag maximaal vijf kilo tillen.

Staand werken

Het is wettelijk geregeld dat je altijd even moet kunnen zitten als het werk het toelaat of als je hieraan behoefte hebt. Ook mag je niet verplicht worden om staande voetpedalen te bedienen.

Stress

Stress kan schadelijke gevolgen hebben voor jezelf en voor je kind. Heb je last van de werkdruk, overleg dan met je werkgever over hoe de werkdruk kan worden verminderd of over aanpassing van de rust- en werktijden.

Werken met chemische stoffen

Sommige concentraties van chemische stoffen zijn gevaarlijk als je bezig bent om zwanger te worden, als je zwanger bent en als je borstvoeding geeft. Ze kunnen leiden tot onvruchtbaarheid, afwijkingen bij de baby, groeistoornissen of een miskraam. De chemische stoffen kunnen in je bloed komen door inademen, inslikken of aanraken. Zorg dat je bij het werken met chemische stoffen zo hygiënisch mogelijk werkt. Kijk altijd in de RI&E of in de CAO wat hierover beschreven staat. Vraag eventueel advies aan de (bedrijfs)arts.

Werk je met een verpakt product, dan zie je op het etiket of er schadelijke stoffen inzitten. Op sommige producten staat niets vermeld (geneesmiddelen en diergeneesmiddelen): informeer in dat geval bij je werkgever over gevaren bij het bereiden of toedienen. Bij te grote risico’s of onzekerheden ben je niet verplicht om met chemische stoffen te werken. Je mag in ieder geval niet verplicht worden om te werken met lood en loodwit.

Werken met straling

Of straling gevaarlijk is, hangt af van het soort straling. Straling van bijvoorbeeld beeldschermen en elektrische apparaten levert in het algemeen geen extra problemen op tijdens de zwangerschap. De zogenaamde ioniserende straling kan wel schade veroorzaken aan je baby, vooral in de eerste periode van de zwangerschap. Deze straling komt voor in kerncentrales, röntgenkamers van ziekenhuizen en laboratoria.

Werken met infectierisico

Heb je werk waarbij je in contact kunt komen met het rode hondvirus (Rubellavirus) of de toxoplasmaparasiet (als je met katten werkt)? Dan ben je niet verplicht om deze werkzaamheden uit te voeren tijdens de zwangerschap, tenzij is aangetoond dat je voldoende antistoffen hebt.

Ook enkele andere infecties kunnen schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Informeer hiernaar bij je werkgever of de arbodienst. Let vooral op als je met ziektekiemen of geïnfecteerde patiënten werkt of als je in de agrarische sector werkt en verhoogd risico loopt. Je kunt ook bij de brancheorganisatie informeren naar de risico’s. Zelf kun je de kans op een infectie verkleinen door zo hygiënisch mogelijk te werken. Tegen sommige infecties is ook vaccinatie mogelijk.