Eeneiige tweeling of twee-eiige tweeling

Eeneiige tweeling of twee-eiige tweeling

Ongeveer één op de tachtig zwangerschappen is een tweeling. Hiervan is twee derde een twee-eiige tweeling en één derde eeneiig. Wat zijn de verschillen, hoe ontstaan tweelingen en hoe zit het met erfelijkheid?

Eeneiige of twee-eiige tweeling: hoe ontstaan ze?

Het kan gebeuren dat je een dubbele eisprong hebt: tijdens de eisprong laten er dan in plaats van één, twee eitjes los. Als beide eitjes bevrucht worden, ontstaat er een twee-eiige tweeling. Een tweeling kan ook ontstaan doordat uit één bevruchte eicel twee baby’s groeien. In dit geval heb je te maken met een eeneiige tweeling. Een combinatie is ook mogelijk. Zo kan bijvoorbeeld een drieling bestaan uit een eeneiige tweeling en een derde baby uit een andere eicel.

Aparte of een gedeelde vruchtzak en placenta?

In de baarmoeder bevindt zich rond het vruchtwater een vruchtzak. Deze vruchtzak bestaat uit een dun binnenste vlies, het amnion, en een dikkere buitenste vlies, het chorion. Twee-eiige (en soms ook eeneiige) tweelingen hebben allebei hun eigen vruchtzak met eigen placenta. Dit wordt in medische termen een dichorialediamniotische tweeling genoemd.

Bij een eeneiige tweeling hangt het af van het moment van splitsing hoe de embryo’s zich in de vliezen ontwikkelen. Vindt de splitsing al in de allereerste dagen na de bevruchting plaats, dan ontstaan er, net als bij een twee-eiige tweeling, twee aparte placenta’s en twee aparte vruchtzakken.

Treedt de splitsing ruim vier dagen na de bevruchting op, dan is het bij een eeneiige tweeling ook mogelijk dat er maar één buitenvlies is en tussen beide baby’s twee dunne vliezen zitten. De baby’s liggen dus wel in twee verschillende vruchtzakken, maar delen een placenta. Dit heet een monochoriale-diamniotische tweeling.

Héél soms (1%) zitten beide baby’s in één vruchtzak zonder tussenschot, en delen ze een placenta. Dit is een monochoriale-monoamniotische tweeling. In zo’n geval heeft de splitsing pas één tot twee weken na de bevruchting plaatsgevonden. Deze vorm komt bijna niet voor, maar het is hierbij wel gelijk duidelijk dat het om een eeneiige tweeling gaat. Een monochoriale zwangerschap geeft een hogere kans op complicaties dan een dichoriale zwangerschap.

echo tweelingEcho-foto van een twee-eiige tweeling in de baarmoeder.

Hoe weet je of het een eeneiige of twee-eiige tweeling is?

Soms wordt er gezegd dat een tweeling altijd twee-eiig is als er bij de geboorte twee placenta’s of twee aparte vruchtzakken te zien zijn. Dat is een misverstand. Het is namelijk ook mogelijk dat zo’n tweeling eeneiig is. Aan de hand van het aantal placenta’s bij de geboorte kun je dus niet zeggen of een tweeling een- of twee-eiig is. Maar hoe wel? Als beide baby’s een ander geslacht hebben weet je zeker dat het om een twee-eiige tweeling gaat. Zijn ze van hetzelfde geslacht, dan kan onderzoek van de vruchtzak en placenta duidelijkheid geven.

  • Er zijn twee placenta’s en het tussenschot tussen beide baby’s bestaat uit vier lagen. Dit kan een eeneiige- of een twee-eiige tweeling zijn. (Afbeelding A)
  • Er is één placenta en het tussenschot tussen beide baby’s bestaat uit twee lagen. Dit is altijd een eeneiige tweeling. (Afbeelding B)
  • Er is één placenta en er is geen tussenschot. Dit is altijd een eeneiige tweeling. (Afbeelding C).

eeneiige tweeling
Bron: mijnkinderarts.nl

Met een echo, vroeg in de zwangerschap, kan meestal al worden bepaald of je een eeneiige of twee-eiige tweeling krijgt. Als de baby’s allebei van een ander geslacht zijn, weet je dus zeker dat het om een twee-eiige tweeling gaat. Maar als beide baby’s hetzelfde geslacht hebben én ieder een eigen vruchtzak met een 4 lagen tussenschot heeft (afbeelding A), dan is het na de geboorte lastig te zeggen of dit een eeneiige- of twee-eiige tweeling is. In zo’n geval kun je afwachten; een eeneiige tweeling lijkt namelijk qua uiterlijk en gedrag erg veel op elkaar. Maar het bloed van beide navelstrengen kan ook worden onderzocht op bloedgroep en rhesusfactor. Zit hier een verschil tussen, dan weet je zeker dat het om een twee-eiige tweeling gaat. Hebben beide baby’s dezelfde bloedgroep, dan is de kans heel erg groot dat het om een eeneiige tweeling gaat. Wil je het écht zeker weten, dan biedt een DNA-test uitkomst. De genen van een eeneiige tweeling zijn namelijk volkomen identiek aan elkaar.

Waarom is het verschil belangrijk?

Zijn ze een- of twee-eiig? Het is vaak één van de eerste vragen die je als ouder van een tweeling krijgt. Naast dat zowel de ouders als de omgeving het gewoon graag willen weten, zijn er meer redenen waarom het verschil belangrijk is. Bij een erfelijke aandoening is het van belang, omdat eeneiige tweelingen dezelfde erfelijke eigenschappen hebben. Ook zegt het iets over de herhaalkans in een eventuele volgende zwangerschap. Regelmatig wordt er wetenschappelijk onderzoek gedaan onder tweelingen en ook daarbij is het noodzakelijk om te weten om wat voor tweeling het gaat.

Kans op een tweeling

De kans op het krijgen van een tweeling is niet heel groot. Het zwanger worden van een eeneiige tweeling lijkt tot nu toe gewoon pure toeval te zijn. Wel zijn er aanwijzingen dat sommige vruchtbaarheidsbehandelingen de kans op een eeneiige tweeling vergroten. Maar hier is nog veel onduidelijkheid over. Bij het krijgen van een twee-eiige tweeling spelen een aantal factoren een belangrijke rol:

  1. Erfelijkheid

    Nederlandse onderzoekers ontdekten na een uitgebreid DNA-speurwerk in 2016 twee genen die de kans op een twee-eiige tweeling vergroten. De gevonden genvarianten hebben beide invloed op de hoeveelheid eitjes die vrijkomt per cyclus (normaal is dat er één). Lees hier meer over erfelijkheid.

  2. Etnische achtergrond

    Vrouwen met een donkere huidskleur hebben een grotere kans op het krijgen van een tweeling dan blanke vrouwen. Aziatische vrouwen daarentegen hebben in verhouding weer een kleinere kans om zwanger te raken van een tweeling dan andere vrouwen.

  3. Leeftijd

    De leeftijd van de vrouw speelt ook een belangrijke rol in de kans op een spontane tweelingzwangerschap. Als vrouwen ouder worden, gaan hun eierstokken slechter functioneren. Hoe ouder de moeder is, hoe onregelmatiger de eisprong (ovulatie). Dat vergroot de kans dat er meerdere eicellen tegelijk vrijkomen. Zo is de kans op het krijgen van een tweeling voor een 25-jarige vrouw ongeveer 1 op 90 en voor een 40-jarige vrouw 1 op 60. Lees meer over zwanger op latere leeftijd.

  4. Vruchtbaarheidsbehandelingen

    Ook vruchtbaarheidsbehandelingen, zoals IVF en ICSI, vergroten de kans op een tweeling. Bij deze behandelingen worden namelijk weleens twee bevruchte eicellen in de baarmoeder teruggeplaatst. Dit vergroot de kans op een tweeling. Uit alle succesvolle IVF- en ICSI-behandelingen ontstaat bij 25% een meerlingzwangerschap. Het aantal tweelingen door IVF of ICSI is de laatste jaren wel afgenomen, omdat nu vaker één embryo wordt teruggeplaatst in plaats van twee.

  5. Lengte en BMI

    Ook de lichaamslengte en BMI hebben invloed op het ontstaan van een spontane twee-eiige tweelingzwangerschap. Lange vrouwen en vrouwen met een hoge BMI (boven de 30) hebben meer kans op het krijgen van een tweeling. Waarschijnlijk is de oorzaak hiervan een hormoon dat de gevoeligheid van de eierstokken vergroot, waardoor er niet één maar twee eicellen tegelijk vrijkomen. Wanneer heb je overgewicht?

Video: Bijzondere video van een tweeling in de baarmoeder.

De zwangerschap van een tweeling

Over het algemeen vraagt een tweelingzwangerschap meer van je dan wanneer je in verwachting bent van één baby. Dat is niet zo gek, je draagt een stuk meer gewicht met je mee dan een vrouw die één baby in haar buik heeft. Je zult waarschijnlijk twaalf tot achttien kilo aankomen, in plaats van elf tot vijftien kilo. Maar je kunt ook meer last hebben van kwaaltjes als misselijkheid, braken en moeheid. En door de snelle groei van je baarmoeder is de kans op harde buiken en striae groter.

Een tweelingzwangerschap is een speciale zwangerschap, maar niet per definitie een problematische. Wel word je direct doorverwezen naar een gynaecoloog in het ziekenhuis die je gedurende de hele zwangerschap goed in de gaten houdt. Je hebt meer echo’s en controles dan bij een normale eenling zwangerschap. Zo kunnen zwangerschapscomplicaties als een verhoogde bloeddruk, zwangerschapsdiabetes, zwangerschapsvergiftiging, zwangerschapscholestase en een vroeggeboorte, op tijd worden ontdekt.

Zwanger zijn van een tweeling is bijzonder, maar vraagt ook veel energie van je. Luister daarom goed naar je lichaam. En extra hulp van vrienden of familie? Sla het vooral niet af, maar neem het aan. Juist nu is dat middagdutje extra fijn én goed voor jullie alle drie (of vier, of vijf…). Bij een meerlingzwangerschap is het bijna altijd nodig om eerder te stoppen met werken. Afhankelijk van hoe jij je voelt, adviseren gynaecologen om 6 tot 8 weken voor de uitgerekende datum te stoppen. Gemiddeld worden tweelingen namelijk 3 weken eerder geboren, dus bij 37 weken.