CTG (hartfilmpje) tijdens je zwangerschap of bevalling

Veel vrouwen krijgen tijdens hun zwangerschap of tijdens de bevalling een CTG. Er wordt dan een hartfilmpje van je ongeboren baby gemaakt. Hoe gaat zo’n CTG in z’n werk en wanneer is het nodig? 

Wat is een CTG?

CTG staat voor ‘cardiotocogram’. Het wordt ook wel een hartfilmpje genoemd. Met een CTG wordt namelijk de hartslag van je baby in de gaten gehouden. Tegelijkertijd worden je weeën geregistreerd. ‘Cardio’ staat voor hart, ‘toco’ betekent weeën. 

Advertentie

Een CTG wordt gemaakt tijdens de zwangerschap of tijdens de bevalling, om te controleren of alles goed gaat met jou en de baby. Vanaf 25 weken zwangerschap is het mogelijk om een CTG toe te passen.  

Lees ook: Alles over de verschillende type weeën

Hoe gaat een CTG in z’n werk?

Een CTG gebeurt altijd in een ziekenhuis. Het kan op twee verschillende manieren gebeuren: uitwendig of inwendig. Tijdens je zwangerschap krijg je altijd een uitwendige CTG. Een inwendige CTG wordt alleen tijdens de bevalling gebruikt, als de vliezen al gebroken zijn. 

  • Uitwendige CTG: je buik moet bloot zijn voor een CTG. Er worden twee elastische banden om je buik gedaan. De ene band registreert de hartslag van de baby. De andere band registreert de samentrekkingen van je baarmoeder; zoals eventuele harde buiken, voorweeën of weeën. Aan allebei de banden zitten apparaatjes, die verbonden zijn met een monitor, waarop je direct kunt zien hoe de hartslag van je baby en je weeën verlopen.
  • Inwendige CTG: krijg je tijdens de bevalling een CTG en zijn de vliezen al gebroken, dan kan de hartslag van de baby ook gemeten worden via een elektrode op z’n hoofd. Via je vagina wordt er dan een klein draadje op het hoofd van je baby geplakt, of bij stuitligging op z’n stuitje. Ook wordt er via je vagina een drukmetertje in de baarmoeder geplaatst, om de weeën te meten. 

Een inwendige CTG meet de hartslag van je kind nauwkeuriger dan uitwendig. Een ander voordeel van een inwendige CTG is dat je geen banden om je buik hoeft, waardoor je meer bewegingsvrijheid hebt. In sommige gevallen wordt alleen de hartslag van je kind inwendig gemeten, en gaat er nog wel een band om je buik om de weeën te registreren. 

Een CTG-onderzoek is niet pijnlijk of schadelijk voor jou en de baby. Er bestaan zowel draadloze CTG’s, als apparaten waarbij de banden nog wel met draden vastzitten aan de monitor. In dat laatste geval moet je op bed blijven liggen tijdens het onderzoek. 

Bij wie is een CTG nodig?

Niet iedere zwangere vrouw krijgt een CTG. Het is geen standaard onderzoek zoals een termijnecho. Een CTG wordt alleen gemaakt als dat noodzakelijk is, om te checken of het goed gaat met je baby of om jouw weeënactiviteit te controleren. 

Er zijn allerlei verschillende redenen voor het maken van een CTG tijdens je zwangerschap of bevalling. Bijvoorbeeld: 

Ook bij andere complicaties, zoals problemen met de placenta of het risico op vroeggeboorte, wordt er een CTG gemaakt. 

CTG tijdens zwangerschap

Krijg je tijdens je zwangerschap een CTG, dan gaat het om een uitwendige CTG. Dit onderzoek duurt minimaal een half uur, zodat de gynaecoloog een goed beeld krijgt van de hartslag van de baby. Soms is daar meer tijd voor nodig, bijvoorbeeld omdat je baby net even ligt te slapen. Als je baby stil ligt, is z’n hartslag namelijk wat lager. Begint je baby te bewegen, dan gaat de hartslag omhoog. Dat is een goed teken, want dat laat zien dat het hartje harder gaat werken om zuurstof rond te pompen. 

Het is dus niet gek als de hartslag van je ongeboren baby niet helemaal stabiel is. Het varieert gemiddeld tussen de 110 tot 160 slagen per minuut. Maar bij heel beweeglijke baby’s kan dit oplopen tot 180 keer. 

CTG bij bevalling 

Bij een ziekenhuisbevalling in verband met een medische indicatie wordt er standaard een CTG gemaakt. Zo kan de gynaecoloog zien hoe je baby reageert op de weeën. Z’n hartslag wordt goed in de gaten gehouden. Niet alleen op de monitor naast jouw bed, maar ook op monitoren op de afdeling. Als je kind het moeilijk krijgt, kan er daardoor snel worden ingegrepen. De CTG blijft aangesloten tot het moment dat je kind geboren is.   

Tijdens een bevalling kan de baby reageren op jouw weeën. Dat kan de gynaecoloog zien aan zijn hartslag, bijvoorbeeld doordat deze omlaag gaat. Dat wordt ook wel ‘dippen’ genoemd. Het is normaal dat er een kleine dip in de hartslag zit als jij een wee hebt. Na die wee gaat het hartritme weer omhoog. Ook tijdens de uitdrijvingsfase is het heel normaal als de hartslag tijdelijk wat omlaag gaat. Dit mag ongeveer 10 minuten duren. 

Als de hartslag van je baby tijdens de bevalling langere tijd te hoog of te laag blijft, kan dat een teken zijn dat je kind het moeilijk heeft. De gynaecoloog besluit dan of het nodig is om in te grijpen en de bevalling sneller te laten verlopen, bijvoorbeeld met een tangverlossing, vacuümverlossing of spoedkeizersnede.  

Meer lezen: Herstellen na een keizersnede, alles wat je moet weten

hartfilmpjeVoorbeeld van een uitwendige CTG.

Draadloze CTG

Steeds meer ziekenhuizen stappen over draadloze CTG’s. Het voordeel hiervan is dat je tijdens je bevalling niet vast zit aan draden en dus niet in bed hoeft te blijven liggen. Je kunt de weeën daardoor ook staand of lopen opvangen. Ook bevallen op een baarkruk is mogelijk. En je mag er zelfs mee onder de douche of in bad, want de draadloze CTG is waterdicht. 

Uitslag CTG

De uitslag van een CTG of hartfilmpje is direct af te lezen op de monitor of op papier. Voor een betrouwbare uitslag is het wel nodig om minimaal dertig minuten te registeren. Daarna beoordeelt de gynaecoloog of klinisch verloskundige de uitslag en bespreekt deze met jou en je partner. 

De uitslag van een CTG tijdens een bevalling wordt continu bijgehouden, totdat de baby is geboren. Het is zichtbaar op de monitor naast jouw bed in de verloskamer, maar ook op monitors op de afdeling, die door artsen en verpleegkundigen in de gaten worden gehouden. 

Op de monitor zie je een grafiek met twee curves: meestal staat de hartslag van de baby bovenaan, en de activiteit van jouw baarmoeder eronder. De hartslag van de baby kan dalen en versnellen, dat is normaal. De curve is dus ook niet stabiel, maar variabel. Pas als de hartslag zichzelf niet herstelt en langere tijd hoog of laag blijft, kan dat erop wijzen dat je baby het moeilijk heeft. De curve van de weeën laat zien hoe sterk de weeën zijn: hoe hoger de pieken op de monitor, hoe sterker de weeën. 

Lees ook: Dit kun je verwachten van persweeën

CTG voor thuis

In sommige situaties moet er tijdens een zwangerschap dagelijks een hartfilmpje gemaakt worden, om de gezondheid van je baby in de gaten te houden. Vroeger moest je dan vaak in het ziekenhuis blijven, maar tegenwoordig zijn er ook CTG’s die je mee naar huis kunt nemen. Je kunt het CTG-onderzoek dan elke dag zelf thuis doen. Je krijgt een CTG-apparaatje mee en een tablet waarop de resultaten binnenkomen. De uitslag stuur je via de tablet naar het ziekenhuis. Er komt ook dagelijks (of een paar keer per week) iemand bij jou thuis langs om de resultaten te beoordelen.