Buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Buitenbaarmoederlijke zwanger­schap

Bij een normale zwangerschap nestelt een bevruchte eicel zich in de baarmoeder. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gaat dit fout en nestelt het bevruchte eitje zich in op een andere plek, waar het niet kan uitgroeien tot een baby. Wat is de oorzaak en hoe weet je of er sprake is van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

Tijdens de eisprong laat de eierstok (meestal) één eicel vrij. Via de eileider bereiken de eicel en de zaadcel elkaar en kan de zaadcel de eicel bevruchten. De bevruchte eicel gaat via de eileider naar de baarmoederholte en nestelt zich daar in. Soms gaat dit fout en nestelt de bevruchte eicel zich op een andere plek. Dit heet een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, ook wel een extra uteriene graviditeit of afgekort EUG genoemd.

Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap bevindt de zwangerschap zich dus buiten de baarmoederholte, dit kan zijn:

  • in één van de eileiders (98% van de gevallen)
  • op één van de eierstokken
  • In de baarmoederhals
  • ergens in de buikholte

Oorzaken buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap komt bij één tot twee op de honderd zwangerschappen voor. Een van de belangrijkste oorzaken van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is een ‘zieke’ of beschadigde eileider. De eileiders kunnen beschadigen door:

  • een ontsteking, bijvoorbeeld door chlamydia of gonorroe
  • een eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap
  • een operatie aan de eileider
  • een mislukte sterilisatie

Maar de kans kan ook groter zijn door bijvoorbeeld:

  • Een IVF of ICSI behandeling. Dit komt mede doordat afwijkingen aan de eileider een reden kunnen zijn voor een IVF-behandeling. Ook als het embryo bij de behandeling in de baarmoederholte geplaatst wordt, kan deze zich innestelen in de eileider.
  • Een zwangerschap op latere leeftijd. Hoe ouder je als vrouw bent, hoe groter de kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Met name boven de 35 jaar worden vaker buitenbaarmoederlijke zwangerschappen gezien.
  • Het gebruik van een spiraaltje: hierdoor heb je een hele kleine kans dat je alsnog zwanger wordt. Het spiraaltje bevindt zich (als het goed is) in de baarmoederholte. De bevruchte eicel nestelt dan vaker in de eileider.
  • De ziekte Endometriose. Dit is een ziekte waarbij het slijmvlies van de baarmoederholte ook buiten de baarmoeder voorkomt. Dit kan dan weer verklevingen geven (bijvoorbeeld rondom de eileider) waardoor er meer kans is op een EUG.
  • Een ontsteking in de eileider.
  • Vrouwen die roken hebben meer kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
  • Een operatie in de buurt van de eileider. Door littekenweefsel kan de eileider beschadigd zijn of dicht zitten.

Symptomen

Als je net zwanger bent, is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap moeilijk te herkennen. Je hebt een positieve zwangerschapstest in je handen en de symptomen lijken op die van een gewone zwangerschap. Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hoeft ook geen klachten te geven. Als er klachten ontstaan, is dat vaak tussen de vijfde en twaalfde zwangerschapsweek.

Mogelijke klachten zijn:

  • spontane buikpijn aan één kant
  • uitstralende pijn naar rug, schouders of bovenbenen
  • vaginaal bloedverlies
  • misselijkheid en/of braken
  • flauwvallen

Het gevaar van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is dat de eileider waarin de zwangerschap zich bevindt, knapt doordat de zwangerschap te groot wordt. Een zwangerschap is goed doorbloedt, dus als dit gebeurt kan je veel bloed verliezen in de buik. Dit geeft klachten zoals hevige buikpijn, een hele harde buik, flauwvallen, snelle hartslag, bleekheid en flauwvallen.

Diagnose

Het is soms lastig om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vast te stellen. Door de klachten van buikpijn en bloedverlies kan er ook aan bijvoorbeeld een miskraam of blindedarmontsteking gedacht worden.

Allereerst moet de urine een positieve zwangerschapstest geven om te bevestigen dat je zwanger bent. Als er vervolgens bij een echo geen zwangerschap in de baarmoeder zichtbaar is, moet er aan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap gedacht worden. Soms kan de zwangerschap dan buiten de baarmoeder gezien worden, of zijn er aanwijzingen dat het buiten de baarmoeder zit, maar dit is niet altijd het geval.

Er wordt dan naar de hoeveelheid zwangerschapshormoon in het bloed gekeken. Als dit aangeeft dat je al meer dan ongeveer vijf tot zes weken zwanger zou zijn, zou je bij een goede zwangerschap iets in de baarmoeder holte moeten zien. Als het zwangerschapshormoon nog laag is noemen we dit een zwangerschap van onbekende locatie (ZOL). De arts zal dan de echo en het bloedonderzoek na een paar dagen herhalen om te kijken hoe de zwangerschap zich ontwikkelt en of het een goede vroege zwangerschap is of dat er toch sprake is van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of miskraam.

Lees hier hoe je een miskraam kunt herkennen.

Gevolgen buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap kan nooit voldragen worden en het bevruchte eitje kan niet alsnog in de baarmoeder worden geplaatst. Als een buitenbaarmoederlijke zwangerschap in stand blijft en niet behandeld wordt, kan de eileider scheuren en een levensbedreigende inwendige bloeding veroorzaken. Hoe eerder een buitenbaarmoederlijke zwangerschap wordt ontdekt, hoe kleiner de kans op een gevaarlijke bloeding.

Behandeling buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Er zijn verschillende manieren om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te behandelen. Voor welke behandeling er wordt gekozen hangt af van het stadium van de zwangerschap en hoeveel klachten je hebt.

  1. Afwachtende behandelingsmethode

    Voor deze methode kan gekozen worden als het zwangerschapshormoon (hCG) niet verder stijgt of al daalt. Dit wijst er op dat het lichaam zelf al bezig is om de zwangerschap af te breken. Ook wordt er gewacht als: de hCG-waarden bij start onder een bepaalde waarden waren, de buitenbaarmoederlijke zwangerschap kleiner is dan 4cm in diameter, er geen of minimale klachten zijn.

    Er wordt dan elke week bekeken of het zwangerschapshormoon verder daalt tot het helemaal afwezig is.

  2. Methotrexaat-injectie

    Als de zwangerschapshormoonwaarden onder een bepaalde grens zijn, kan je kiezen voor een behandeling met de Methotrexaat-injectie. Dit zorgt ervoor dat de zwangerschap zich niet verder ontwikkelt, waarna je lichaam zelf de zwangerschap als het ware opruimt. Soms moet de injectie herhaald worden. Ook hierbij wordt het zwangerschapshormoon in je bloed steeds gemeten tot deze weer afwezig is. De behandeling is poliklinisch en heeft weinig bijwerkingen. Je kunt wel bloedverlies hebben, dit is normaal. Het heeft geen invloed op je vruchtbaarheid. Wel moet je na deze behandeling drie maanden wachten voordat je weer zwanger mag worden.

  3. (Kijk) Operatie

    Als het zwangerschapshormoon heel hoog is, jij veel klachten hebt, de buitenbaarmoederlijke zwangerschap heel groot is of er mogelijk een actieve bloeding in je buik is, moet de zwangerschap met een operatie weggehaald worden. Dit gebeurt in principe via een kijkoperatie; dat betekent dat er via je navel met een camera in je buik wordt gekeken. Je krijgt vaak ook nog twee of drie kleine gaatjes in je buik die nodig zijn voor andere instrumenten. De buitenbaarmoederlijke zwangerschap wordt dan weggehaald. Meestal samen met één van de eileiders als de zwangerschap hierin zit. Als je nog maar één eileider hebt, zal de arts proberen om de zwangerschap uit de eileider te halen en zo de eileider te sparen. In hele zeldzame gevallen lukt dit niet met een kijkoperatie en wordt er een grote buikoperatie verricht om de zwangerschap te verwijderen.

Of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap nou is behandeld met injecties of dat er een eileider is weggehaald: de kans om daarna opnieuw zwanger te raken is gelijk.

Psychisch herstel

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is vaak heftig en verdrietig. Je verheugde je op de komst van je baby, maar die baby komt er nu niet. Neem de tijd om het verlies te verwerken en praat erover met je partner, vrienden of familie.

Weer zwanger na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Als je een keer een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt gehad, heb je een groter risico dat dit opnieuw gebeurd. Deze kans is ongeveer 15%. Gelukkig is de kans dat het de volgende keer wel goed gaat dus veel groter. Ben je opnieuw zwanger, geef dit dan vroeg aan bij de verloskundige of gynaecoloog. Zij zullen dan eerder dan normaal een echo maken om te kijken of de zwangerschap zich nu wel in de baarmoederholte bevindt.

Simone Broer

Gynaecoloog

Simone Broer is gynaecoloog in het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. Ze houdt zich vooral bezig met vruchtbaarheid en ziektes en aandoeningen die je vruchtbaarheid beïnvloeden, zoals hormoonstoornissen, cystes of verklevingen. Simone heeft veel onderzoek gedaan naar het meten van vrouwelijke vruchtbaarheid.